07/02/2025
Առաջարկում եմ մի գեղեցիկ պատմվածք կարդալ սիրելի թարգմանիչ, արձակագիր Վարդան Ֆերեշեթյանի՝ « Պոչը » գրքից ։
«Մենություն »
Սերը՝ երկու մենություն է, որ ողջունում իրար, շփվում եւ պահպանում են միմյանց։
Ռ.Մ.Ռիլկե
Երեկոյան այն ժամին, երբ ծառերի ստվերները հուլորեն երկարում եւ մարող արեւի շողերի ներքո ասես ավելի էին շեշտում մայթեզրի ծառերի անօգությունը թալկացող քաղաքի արեւմարի առկայծող լույսերի ցանցում եւ ծառերը ստվերներից բաժանվելով սսկվում էին մթնշաղի պատրանքային առկայծումներում եւ լույսն ու ստվերը կորցրած տխրամած հակվում էին մայթերի վրա, մի պահ ամենուր տիրում էր համագրավ լռությունը, որ այդ օրերին ծառերի ճղնակոտոր ու անստվեր մենությունն ավելի ահարկու էր դարձնում...
Այնուհետեւ գիշերվա վրա հասնելուն պես սկսում էին լսվել շների հատուկենտ ու հետզհետե ահագնացող հաչոցները, որ օրեցօր սկսում էին ծածկել նույնիսկ մայթեզրյա խանութներին մերձակա խարույկների մոտ հացի հերթերում կանգնած մարդկանց վեճերն ու բացականչությունները։
Այդ օրերն ապրած, եթե ոչ բոլորը, ապա գոնե մեծ մասը, պիտի որ հիշի սովալլուկ, գզգզված, ուրուների պես աղբարկղերից դուրս թռչող շվարած ու կատաղած շներին, որ համարյա ամեն օր գիշերները ուղեկցում էին մեզ, իսկ երբեմն էլ սովից գժված, անզոր եւ իրենց էլ անհասկանալի կատաղությամբ, հարձակվում էին պատահած անցորդի վրա, եւ նույնիսկ գզգզել էին մի մանկահասակ աղջկա...
Եղան եւ այլ դժբախտ պատահարներ, որոնք շուրթեշուրթ անցնելով, բազմապատկվելով ու ահագնանալով վերածվեցին մղձավանջի, որի մեջ համարյա մարդ չէր մնացել, այլ միայն կիսառսպելական հրեշավոր շներ...
Իսկ հետո սկսվեցին կրակոցները, եւ ինչպես մի ժամանակ անտառներում գայլերին, քաղաքում անխնա սկսեցին գնդակոծել շներին, համարյա տեսակն իսպառ վերացնելու մոլուցքով բռնված, եւ ինչպես բոլոր տեսակի եղեռններում ու սպանդներում, դրա մեջ էլ ինչ–որ նողկալի ու քստմնելի բան կար, որ բացատրության չէր տրվում, բայց եւ խորացնում էր բոլորիս մեջ թաքչած մենությունը։
Ճակատագրի բերմամբ, հենց այդ մութ ու ցուրտ օրերին փոստատարը մի օր թակեց մեր ավագ ընկերոջ՝ անտիկ եւ ժամանակակից համաշխարհային գրականության դասախոս Լեւոն Ներսիսիյանի դուռը ու նրան հանձնեց Ֆրանսիայից այստեղ հասած «Մենություն» հանդեսի մի քանի համարները, որ նրան ուղարկել էր իր հեռավոր ու մոռացված ծանոթներից մեկը, ով հիմա միայնակ ապրում էր Փարիզում, եւ գտել էր մի բան, որով ինչ–որ մեկը հաղորդակից կլիներ իր «Մենությանը»։ Դա մի եռամսյա հանդես էր, որի համարներում ժողովված էին մենությանը վերաբերող տարբեր բաներ՝ ասույթներ, բանաստեղծություններ, էսսեներ, պատմվածքներ, նոթագրություններ եւ այլն։ Եվ հենց այդ օրերից մի օր, երբ արդեն քչացող շների ուղեկցությամբ ընկերոջս՝ բանաստեղծ Հրաչյա Բեյլերյանի հետ, ինչ–որ տեղ խմելուց հետո, քայլում էինք քաղաքի մթին լռանիստ փողոցներով, ես չգիտես ինչու, հիշեցի ու պատմեցի այդ «Մենություն» հանդեսի մասին, ինչը շատ ոգեւորեց նրան ու նա որոշեց այդ թեմայով զրույցների մի շարք անել մի երկու եղած եւ կամ թե այդ պահին իր նախընտրած միանգամայն տարբեր գրողների հետ՝ Աղասի Այվազյանի եւ Հրանտ Մաթեւոսյանի։
Այդ զրույցներից առաջինը տպագրվեց, իսկ երկրորդը, որ ձայնագրվել էր մի փոքրիկ ժապավենի վրա՝ անհետ կորավ...
Եվ քանի որ այնպես պատահեց, որ ես պատահաբար երկու զրույցներին էլ ներկա էի՝ թե տպագրվածին եւ թե կորածին, թեպետ ավելի շուտ որպես ունկնդիր եւ բաժակակից, այլ ոչ թե մասնակից, հիշողությանս փետրավոր ամպերի մեջ ահա մնաց մի դրվագ եւ կամ թե պատմություն այս կորած զրույցից, որը ես կուզենայի զետեղել որեւէ երեւակայական «Լավագույն չգրված պատմվածքներ» ծաղկաքաղում։
Ահա հիշողությանս աղոտած խուղերից հանած այդ պատմությունը.
–Ահա այդ ցուրտ ու մութ օրերին, երբ օր ու գիշեր խառնվել էին իրար, երբ հեռավոր գոչյունները, հաչոցներն ու խլաձայն կրակոցները չէին թողնում քնել, ես ամեն օր լուսադեմին ելնում էի պատշգամբ ծխելու եւ երկար նայում էի արեւի խատուտիկ ջերմությունից կայտռող եւ անհանգիստ ուտելիք փնտրող երկու շան, որ չնայած սննդի բացակայությանը չէին վհատվում ու ահա երկար փնտրտուքներից հետո մի մեծ ոսկոր էին գտել, որն այնքան ողորկ էր, որ արեւի շողերի անդրադարձից աչքերդ կուրացնում էր։ Եվ ահա նրանք այդպես անօգ ու շվարած երկար նայում էին այդ ոսկորին, մինչեւ որ շներից մեկն իրեն թափ տվեց, աշխուժացավ ու ոսկորը բերանն առնելով նետեց հեռու, եւ ահա մյուսն էլ ընդարմացումից ելնելով ու հեւքոտ վազելով հասավ ոսկորին ու այն ետ նետեց, ու սկսվեց մի քանի օր տեւող երկարատեւ խաղը, որի մեջ ինչ–որ հուսադրող բան կար եւ կամ թե միմյանց մխիթարելու սրտառուչ ջանք։
Եվ ահա մի օր էլ կեսգիշերին մոտիկ կրակոցների ձայն լսեցի, եւ երբ ահա լուսադեմին, սովորականից շուտ, ելա պատշգամբ ծխելու, ապա տեսա շներից մեկին, որ երկար ու անթարթ նայում էր այն մեծ ու ողորկ ոսկորին։ Եվ ահա աչքերով երկար փնտրում էի երկրորդ շանը, որ այդպես էլ չէր գալիս, ու չեկավ, մինչեւ որ հասկացա եղելությունը։ Եվ շունը, որ երկար ու անքթիթ նայում էր մեծ ու ողորկ ոսկորին, հանկարծ, առաջվա պես, իրեն թափ տվեց, ոսկորը բերանն առավ ու ամբողջ ուժով նետեց հեռու եւ արագընթաց հեւիհեւ վազելով հասավ ոսկորին ու այն ետ նետեց, եւ այդպես շարունակ, լեզուն ուժասպառ դուրս գցելով, մինչեւ որ մենությունը գտնի ինքն իրեն...
Գիրքը պատվիրելու 📞 055 81 19 39 ։
