29/08/2026
जिवाची मुंबई अन् जिवाभावाचे मुंबईकर; स्वतःचे जेवण आंदोलनकर्त्यांना देत जपली माणुसकी
मराठा आरक्षण आंदोलनासाठी महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून मुंबईत आलेल्या समाजबांधवांच्या मदतीसाठी मुंबईकर धावले; रेल्वेस्थानकांवर मुक्काम करणाऱ्यांना अन्न-पाणी देत दाखवला आपलेपणा
मुंबई : मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मागील वर्षी महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून लाखो समाजबांधव मुंबईत दाखल झाले होते. एवढ्या मोठ्या संख्येने आलेल्या आंदोलनकर्त्यांच्या निवासाची आणि भोजनाची व्यवस्था करताना अनेक अडचणी निर्माण झाल्या. परिणामी, अनेक समाजबांधवांना रेल्वेस्थानके आणि उपलब्ध सार्वजनिक ठिकाणांचा आसरा घेत रात्र काढावी लागली.
आंदोलनाच्या पहिल्या दिवशी अनेक ठिकाणी भोजनाची पुरेशी व्यवस्था उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे गावाहून येताना कुटुंबीयांनी सोबत दिलेली भाकरी, चटणी, ठेचा आणि कांदा हीच आंदोलनकर्त्यांची शिदोरी ठरली. दिवसभराचा प्रवास आणि आंदोलनाची धावपळ यामुळे थकलेले समाजबांधव रेल्वेस्थानकांवर बसून आपल्यासोबत आणलेले अन्न एकमेकांमध्ये वाटून खात होते.
नोकरदार मुंबईकरांनी दिले स्वतःचे डबे
आंदोलनकर्त्यांची ही परिस्थिती मुंबईत नोकरी करणाऱ्या मुंबईकर तरुण आणि कर्मचाऱ्यांच्या लक्षात आली. त्यानंतर अनेकांनी घरून स्वतःसाठी आणलेले जेवणाचे डबे आंदोलनासाठी आलेल्या बांधवांना दिले. काही मुंबईकरांनी पाण्याच्या बाटल्या, चहा आणि बिस्किटांचीही व्यवस्था केल्याचे पाहायला मिळाले.
“गावाकडून आलेला आपला समाजबांधव मुंबईत उपाशी राहू नये,” या भावनेतून मुंबईकरांनी केलेल्या मदतीने आंदोलनस्थळी आपुलकीचे वातावरण निर्माण झाले. मदतीचे स्वरूप छोटे असले तरी त्यामागील माणुसकी आणि समाजाप्रती असलेली बांधिलकी मोठी होती.
रेल्वेस्थानक बनले तात्पुरते निवासस्थान
मुंबईत निवासाची मर्यादित साधने आणि आंदोलनकर्त्यांची प्रचंड संख्या यामुळे प्रत्येकाच्या राहण्याची व्यवस्था करणे शक्य झाले नाही. त्यामुळे अनेकांना रेल्वेस्थानकांच्या फलाटांवर आणि परिसरात मुक्काम करावा लागला. गैरसोय होत असतानाही समाजबांधवांनी संयम राखत एकमेकांना आधार दिला.
कोणाकडे अन्न कमी असल्यास उपलब्ध शिदोरी वाटून खाणे, वृद्धांना बसण्यासाठी जागा देणे आणि पाण्याची व्यवस्था करणे, अशा अनेक घटना यावेळी समोर आल्या. या प्रसंगांनी आंदोलनातील सामाजिक एकोपा अधोरेखित केला.
व्हिडिओतून समोर आली माणुसकी
आंदोलनासाठी आलेल्या समाजबांधवांना मुंबईकर आपले जेवण देत असल्याचा व्हिडिओ समोर आला. या दृश्याने मुंबईकरांच्या संवेदनशीलतेचे आणि आपलेपणाचे दर्शन घडवले. धावपळीच्या मुंबईत नोकरी करणाऱ्या बांधवांनी स्वतःची भूक बाजूला ठेवत आंदोलनकर्त्यांना मदतीचा हात दिल्याने त्यांचे सर्व स्तरांतून कौतुक करण्यात आले.
मुंबई ही केवळ गर्दी आणि उंच इमारतींची नगरी नसून संकटाच्या काळात मदतीसाठी धावणाऱ्या विशाल मनाच्या माणसांची नगरी असल्याचे या घटनेतून पुन्हा एकदा स्पष्ट झाले. रोजगारासाठी गाव सोडून मुंबईत आलेल्या समाजबांधवांच्या मनातील गावाकडची आपुलकी आणि माणुसकी आजही कायम असल्याची भावना यानिमित्ताने व्यक्त होत आहे.
एका जेवणाच्या डब्यातून व्यक्त झालेली ही माणुसकी अनेकांच्या मनाला स्पर्श करून गेली. आपल्या दारात आलेला पाहुणा, सगा-सोयरा किंवा समाजबांधव उपाशी राहता कामा नये, ही महाराष्ट्राची संस्कृती मुंबईकरांनी आपल्या कृतीतून जपली. हीच जिवाची मुंबई आणि हेच जिवाभावाचे मुंबईकर, अशी भावना हा व्हिडिओ पाहिल्यानंतर समाजबांधवांकडून व्यक्त केली जात आहे.
