03/06/2026
රෙසිස්ටරයක් (Resistor) හරහා වෝල්ටීයතාවය (Voltage) සහ ඇම්පියර් (Current - ධාරාව) කියන දෙකම අඩු වෙනවා. හැබැයි ඒක සිද්ධ වෙන්නේ වෙනස් ආකාර දෙකකටයි.
මේක ලේසියෙන්ම තේරුම් ගන්න පුළුවන් ඕම්ගේ නියමය (V = IR) සහ ජල නලයක උදාහරණයක් භාවිතයෙන්.
1. ඇම්පියර් (Current) අඩු වෙන්නේ කොහොමද?
පරිපථයකට රෙසිස්ටරයක් සම්බන්ධ කළාම, මුළු පරිපථය හරහාම ගලා යන සමස්ත ධාරාව (ඇම්පියර් ගණන) අඩු වෙනවා.
උදාහරණයක්: හිතන්න වතුර බටයක් තියෙනවා කියලා. ඒ බටය මැදින් මිරිකුවොත් (ප්රතිරෝධයක් ඇති කළොත්) බටය දිගේ ගලාගෙන යන වතුර ප්රමාණය (ධාරාව) අඩු වෙනවා නේද?
රෙසිස්ටරයකින් කරන්නේත් ඒ වගේ ඉලෙක්ට්රෝන ගමනට බාධා කරලා, පරිපථය හරහා ගලා යන ඇම්පියර් ප්රමාණය සීමා කරන එකයි.
2. වෝල්ටීයතාවය (Voltage) අඩු වෙන්නේ කොහොමද?
වෝල්ටීයතාවය කියන්නේ විද්යුත් පීඩනයට (Pressure). රෙසිස්ටරයක් හරහා ධාරාව ගලාගෙන යද්දී, ඒ ප්රතිරෝධය ජය ගන්න ශක්තියක් වැය කරන්න වෙනවා. අන්න ඒ නිසා රෙසිස්ටරයට ඇතුළු වන පැත්තේ තියෙන වෝල්ටීයතාවයට වඩා, එයින් පිටවන පැත්තේ වෝල්ටීයතාවය අඩු වෙනවා.
මේකට අපි කියන්නේ "වෝල්ටීයතා බැස්මක්" (Voltage Drop) කියලා.
අර වතුර බටයේ උදාහරණයෙන්ම ගත්තොත්, බටය මිරිකපු තැනට කලින් ලොකු වතුර පීඩනයක් (High Voltage) තිබුණත්, මිරිකපු තැනින් එහා පැත්තේ පීඩනය (Low Voltage) අඩු වෙනවා වගේ වැඩක්.
කෙටියෙන් මතක තබා ගන්න:
ඇම්පියර් (Current): රෙසිස්ටරය මඟින් මුළු පරිපථයේම ගලා යන සන්නායක ධාරාවේ අගය සීමා කරයි (අඩු කරයි).
වෝල්ටීයතාවය (Voltage): රෙසිස්ටරය හරහා ගලාගෙන යාමේදී වෝල්ටීයතාවය බිඳ වැටීමකට (Drop වීමකට) ලක් කරයි.
ඒ නිසා ඔබ පරිපථයකට රෙසිස්ටරයක් දැම්මොත්, ඒකෙන් ඇම්පියර් ගණනත් සීමා කරලා, ඒ හරහා යන වෝල්ටීයතාවයත් අඩු කරලා තමයි පිටතට දෙන්නේ.