11/08/2025
MIYE CIWON HAMGUM,
KUMA MI YAKE KAWO SHI ,
KUMA TA YAYA ZA A KARE KAI
Ciwon hangum (mumps) yana faruwa ne saboda kamuwa da wani nau'in ƙwayar cuta mai suna "paramyxovirus" wanda ke haddasa kumburin gland ɗin hangum (salivary glands) a wuyan mutum. Wannan cuta tana yaduwa ta hanyar tari, atishawa, ko ta hanyar saduwa da abin da ya shaɗe ko tsotsa wanda ƙwayar cutar ta ke ciki.
Ga wasu mahimman abubuwan da ke kawo ciwon hangum:
Kamuwa da ƙwayar cutar mumps ta hanyar iska ko abubuwan da s**a yi saduwa da majinyaci.
Rashin samun rigakafi ko kuma rashin cikakken rigakafin mumps.
Yananguwar dangi ko mutane masu kamuwa na kusa.
Ciwon hangum yana bayyana da kumburin gland ɗin hangum na gefe ko biyu, zafin wuyan ƙasa da kunne, zazzabi, ciwon kai, da rashin jin daɗi gaba ɗaya.
Don hana wannan cuta, ana bada shawarar yin rigakafi na MMR (measles, mumps, rubella) wanda yake da tasiri wajen kariya daga ciwon hangum.
Bayan haka, ciwon hangum ba ya k**a jiki gaba ɗaya k**ar wasu cututtuka na ciki ko na hannu, domin hangum na nufin gland din salivary ne ke kumbura saboda wannan ƙwayar cuta musamman.
Hanyoyin kariya daga ciwon hamgum (mumps) sun haɗa da:
Yin rigakafi na MMR (measles, mumps, rubella) wanda shi ne mafi tasiri wajen hana kamuwa da ciwon hamgum.
Gujewa kusantar da wanda ke da cutar hamgum, musamman gujewa musayar tari, atishawa, ko abubuwan sha da tsotsa tare da su.
Kulawa da tsaftar hannu da wuraren da ake taruwa don rage yaduwar ƙwayar cutar.
Ci gaba da kula da lafiyar jiki gaba ɗaya domin ƙara karfin garkuwar jiki.
Rigakafi na MMR yana bada kariya ta dindindin ko kusa da hakan daga ciwon hamgum, saboda haka yin wannan rigakafi ne hanya mafi muhimmanci da kuma inganci na kariya.
Bayan haka, idan akwai alamun ciwon hamgum k**ar kumburin gland a wuyan mutum, zafin wuyan, zazzabi, da sauransu, ya k**ata a nisanta wannan mutum daga wasu don hana yaduwa.
Kari akan haka, kiyaye tsafta da gujewa shan abubuwa daga mugun tsafta da tsaftar muhalli na taimakawa rage yaduwar cutar hamgum, wanda wataƙila ya haifar da cutar.
By I M BELLO MEDICALS MISAU.