28/11/2021
Mały zakazany grzybek, czy może cudowny lek na depresję i podobne schorzenia?
Psylocybina działa równie dobrze jak leki antydepresyjne?
Z badań przeprowadzonych przez brytyjskich naukowców wynika, że psylocybina – aktywny związek o właściwościach halucynogennych znajdujący się w niektórych grzybach – w połączeniu z terapią psychologiczną, jest tak samo skuteczna w walce z depresją, co wiodące środki antydepresyjne. Co więcej, badania wskazują, że terapia psylocybinowa powoduje znacznie mniej skutków ubocznych od antydepresantów.
Psylocybina wywołuje halucynacje wzrokowe i słuchowe oraz głębokie zmiany świadomości w ciągu kilku godzin po spożyciu. Związek ten, obok L*D, jest najczęściej używanym psychodelikiem, a historia stosowania tzw. grzybów halucynogennych sięga tysięcy lat wstecz. Obecnie psylocybina znajduje się na liście nielegalnych środków psychoaktywnych w większości krajów, jednak w ostatnich latach rządy poszczególnych państw zaczęły łagodniej podchodzić do wprowadzonych wcześniej ograniczeń, co spowodowało renesans badań nad psychodelikami.
Już we wcześniejszych pracach wykazano, że leczenie psychiatryczne wspomagane psylocybiną znacząco łagodzi stany lękowe oraz depresję. W nowych analizach naukowcy z Centre for Psychedelic Research w Imperial College London porównali psylocybinę z dobrze znanym i szeroko stosowanym antydepresantem. Z badań tych wynika, że psylocybina jest co najmniej tak samo skuteczna, jak lek przeciwdepresyjny, gdy jest stosowana razem z terapią psychologiczną. Rezultaty prac brytyjskich naukowców ukazały się na łamach pisma „The New England Journal of Medicine”.
Leczenie depresji psylocybiną
W nowych badaniach naukowcy porównali efekty działania terapii psylocybinowej ze standardową terapią z wykorzystaniem wiodącego leku antydepresyjnego escitalopramenu. Pod ścisłym nadzorem specjalistów od zdrowia psychicznego 59 ochotników z umiarkowaną oraz ciężką postacią depresji podzielono na dwie grupy.
Jedna grupa codziennie, przez sześć tygodni, przyjmowała wspomniany escitalopram. Osoby z tej grupy otrzymały też 1 mg psylocybiny (dawkę tak niską, że sklasyfikowano ją jako nieaktywną i mało prawdopodobną, aby miała efekt) na początku badania oraz drugą dawkę 1 mg trzy tygodnie później. Druga grupa otrzymała na początku badania znacznie większą, bo 25 miligramową dawkę psylocybiny i drugą 25 mg dawkę trzy tygodnie później. Ochotnicy z tej grupy przez sześć tygodni przyjmowali również raz dziennie pigułkę placebo. Obie grupy otrzymywały wsparcie psychologiczne przez cały czas trwania badania.
Ani ochotnicy, ani zespół badawczy, kierowany przez neurobiologa z Imperial College w Londynie Robina Carharta-Harrisa, nie wiedzieli, jaką terapię otrzymała poszczególna grupa.
Po sześciu tygodniach objawy depresji spadły w obu grupach, jednak redukcje nastąpiły szybciej i były one większe w grupie, która przyjęła psylocybinę w większych dawkach.
- Te wyniki porównujące dwie dawki psylocybiny z ponad czterdziestoma dawkami jednego z najlepiej działających leków przeciwdepresyjnych pomagają patrzeć na psylocybinę w szerszym kontekście, jako na potencjalną metodę leczenia zdrowia psychicznego. Wskaźniki remisji były wyższe w grupie psylocybinowej niż w grupie biorącej escitalopram – powiedział Carhart-Harris. - Jednym z najważniejszych aspektów tej pracy jest to, że ludzie mogą wyraźnie zobaczyć prawidłowo przeprowadzoną terapię psylocybinową w porównaniu z bardziej znanym leczeniem. Psylocybina wypada bardzo korzystnie w tym porównaniu – dodał.
Skutki uboczne
Autorzy badań zwracają uwagę, że wyniki ich badań nie są rozstrzygające. Grupa ochotników była stosunkowo mała i do tego składała się głównie z białych, stosunkowo dobrze wykształconych mężczyzn, co ogranicza ekstrapolacje do bardziej zróżnicowanych populacji. Dodają, że potrzebne są większe próby z większą liczbą pacjentów i w dłuższym okresie, aby dokładnie ustalić, jak działa psylocybina.
Pacjenci, którzy przyjmowali escitalopram zgłaszali skutki uboczne leku, a pięciu z nich przestało przyjmować antydepresyjny środek. Skutki uboczne przyjmowania leków antydepresyjnych obejmują zmęczenie, bezsenność, zawroty głowy, mdłości, przyrost masy ciała i utratę libido. W grupie ochotników biorących placebo zgłaszano jedynie przemijający ból głowy, ale z powodu halucynogennych skutków psylocybiny, ochotnicy, którzy mieli w rodzinie przypadki psychozy zostali wykluczeni z badania.
„Odsetek pacjentów, którzy mieli stany lękowe, suchość w ustach, dysfunkcje seksualne lub zmniejszoną reakcję emocjonalną były wyższe w grupie przyjmującej escitalopramu niż w grupie psylocybinowej” - napisał zespół w publikacji.
Nowe terapie na horyzoncie
- Te odkrycia stanowią wsparcie dla rosnącej liczby dowodów, które pokazują, że psylocybina oferuje alternatywne leczenie w stosunku do tradycyjnych leków przeciwdepresyjnych u osób z depresją. W naszym badaniu psylocybina działała szybciej niż escitalopram i była dobrze tolerowana, z bardzo odmiennym profilem skutków ubocznych. Oczekujemy dalszych prób, które, jeśli będą pozytywne, powinny doprowadzić do tego, że psylocybina stanie się licencjonowanym lekiem – powiedział David Nutt z Imperial College London, współautor badań.
Jak powiedział Carhart-Harris, psylocybina działa w zasadniczo inny sposób niż escitalopram. Chociaż oba związki działają na układ serotoninowy mózgu, to escitalopram wydaje się działać, pomagając ludziom łatwiej tolerować stres. - W przypadku psychodeliku chodzi bardziej o uwolnienie myśli i uczuć, które kierowane psychoterapią dają pozytywne rezultaty – zaznaczył uczony i dodał, że uczestnicy, którym podano psylocybinę, często zgłaszali uczucie, że w pełni dotarli do źródła depresji.
W komentarzu do publikacji psychiatra Jeffrey Lieberman z Columbia University przyznał, że chociaż wyniki badań są obiecujące, to wciąż jest wiele rzeczy, których jeszcze nie wiemy o psylocybinie, na przykład to, jak dokładnie wpływa na naszą fizjologię.
Podobnie jak zwykłe leki przeciwdepresyjne, substancja czynna zawarta w grzybach działa na szlaki serotoninowe w naszych mózgach. Badania na gryzoniach wykazały, że psylocybina wiąże się z receptorem serotoninowym zwanym 5-hydroksytryptaminą typu 2A, który jest częścią łańcucha reakcji biochemicznych związanych z depresją. Podczas gdy leki antydepresyjne mogą prowadzić do pewnego rodzaju emocjonalnego otępienia, psylocybina wydaje się działać odwrotnie - związek z grzybów wydaje się zwiększać połączenia emocjonalne, ale dokładnie, jak to się dzieje, jest nadal niejasne.
Autorzy ostrzegają, że chociaż początkowe wyniki są zachęcające, pacjenci z depresją nie powinni na własną rękę próbować leczenia psylocybiną. W badaniach uczeni zapewnili ochotnikom wsparcie psychologów, które, jak ocenili, było tak samo ważne jak działanie leku. Podkreślili też, że przyjmowanie psylocybiny przy braku tych zabezpieczeń może nie mieć pozytywnego wyniku.
