12/08/2026
Rubik vừa nhờ AI vẽ chân dung "người bảo vệ lý tưởng" theo đúng kỳ vọng của xã hội:
🔺Vừa có sức mạnh vũ lực. Cư xử như một người lính. Đồng thời chu đáo, tận tâm, phục tùng, lịch sự, tuân thủ kỷ luật.
Kết quả ra một anh chàng khá đẹp trai. Cao ráo, vai rộng, đồng phục là lượt, ánh mắt cương nghị nhưng vẫn kịp mỉm cười với cư dân bước qua cổng. Nhìn xong thấy an tâm hẳn, ai mà không muốn có một người như thế đứng canh cổng nhà mình?
Có điều, nếu một người thật ngoài đời sở hữu đủ những phẩm chất ấy, chúng ta sẽ phải trả cho anh ta bao nhiêu?
🔺Một người vừa có kỹ năng vũ trang, vừa được đào tạo kỷ luật quân đội, vừa có khả năng giao tiếp, vừa sẵn sàng đứng 13 tiếng mỗi ngày, 365 ngày mỗi năm, không nghỉ lễ, không nghỉ Tết. Ở bất kỳ ngành nào khác, một gói kỹ năng như vậy sẽ được trả bao nhiêu? 20 triệu một tháng? 30 triệu? Kèm bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, lương hưu, ngày phép, và hợp đồng lao động chính thức?
Nhưng chúng ta không muốn trả từng đấy cho một người bảo vệ.
Nhà nhân học Hà Mạt Bì trong cuôn sách "Người lạ trước cổng", sau chín tháng điền dã cùng đội bảo vệ ở một khu chung cư 60.000 dân tại Thượng Hải, chỉ ra một sự thật giản dị: xã hội đô thị đương đại kỳ vọng một hình mẫu bảo vệ hoàn hảo, nhưng chỉ sẵn sàng trả mức lương của một người "làm việc vặt".
Theo sách, ở khu chung cư ấy, các bảo vệ nhận khoảng 4.000 tệ mỗi tháng, làm việc 12 đến 13 tiếng mỗi ngày, không có hợp đồng chính thức, không được đóng bảo hiểm xã hội, không có ngày nghỉ phép có lương. Phần lớn đã ngoài 45 tuổi, chưa qua bất kỳ khóa đào tạo nào, bị cấm mang theo mọi loại vũ khí. Có người thân thể gầy yếu, có người tàn tật.
Trong một xã hội mà kỳ vọng luôn cao hơn ngân sách, ai là người cuối cùng phải gánh phần thiệt của khoảng cách ấy?
—--------
Mời bạn đọc “Người lạ trước cổng” để cùng Hà Mạt Bì giải đáp câu hỏi ấy.