14/01/2025
VÌ SAO PHẢI ĐỌC AN NAM CHÍ LƯỢC
Đọc và nghiên cứu lịch sử trung đại Việt Nam, chúng ta có 3 nguồn tư liệu chính:
1. Chính sử Việt Nam;
2. Chính sử Trung Quốc;
3. Các bộ tư sử và ghi chép liên quan tới Việt Nam của cả Việt Nam và Trung Quốc.
- Chính sử Việt Nam thì tập trung vào 3 bộ chính: Toàn thư, Tiền biên và Cương mục, điều này ai cũng biết.
- Chính sử Trung Quốc ghi chép về Việt Nam thì tản mạn trong Nhị thập tứ /lục sử, may mắn là chúng ta có hai bộ sách tổng hợp và dịch, 1 là do Châu Hải Đường biên soạn từ 17 bộ sử, 2 là “Lịch sử Việt Nam qua chính sử Trung Hoa” do Cao Tự Thanh biên soạn từ 4 bộ sử. Bộ thứ nhất giá trị cao hơn, cả về mức độ đồ sộ của tư liệu và chất lượng dịch thuật.
- Các bộ tư sử có liên quan tới Việt Nam được khai thác chưa nhiều, nhưng nghiên cứu về thời Lý thì không thể bỏ qua ; nghiên cứu về thời Trần thì không thể bỏ qua ; nghiên cứu về khởi nghĩa Lam Sơn không thể bỏ qua và .
An Nam chí lược không chỉ viết về sự kiện lịch sử, mà còn cất chứa vô vàn thông tin quý báu về tất cả các phương diện: địa lý, chế độ, nhân vật, phong tục, y phục, dân sinh, nghệ thuật, thơ ca,... Rất khác với lối chép sử biên niên như Việt sử lược, Toàn thư hay cả Cương mục.
Đặc biệt, khác với Toàn thư (Lê), Tiền biên (Tây Sơn), Cương mục (Nguyễn) - các bộ biên niên chính sử, nhưng lại ra đời rất muộn, tức là lấy hậu thế tham khảo tài liệu để viết về triều đại trước, gần thì 300 năm, xa thì 700 năm, không tránh khỏi những ảnh hưởng, mất mát của thời gian - thì An Nam chí lược do Lê Tắc biên soạn vào thế kỷ 14, có thể gọi là ghi chép trực tiếp về nhà Trần của người đương sống trong thời đại nhà Trần và được bảo tồn hầu như hoàn hảo tới ngày nay.
Những thông tin về sông núi, quận huyện cũ là vô giá mà Toàn thư đã bỏ qua rất nhiều. Thể chế chính trị, kết cấu quân đội của nhà Trần cũng chỉ có thể tìm được trong An Nam chí lược. Khá nhiều văn thư qua lại giữa Đại Việt và nhà Nguyên mà ta tuyệt đối không thấy có trong Toàn thư hay Nguyên sử, hẳn nhiên Lê Trắc đã sưu tầm và ghi chép lại.
Tất nhiên cũng phải nói ghi chép về trang phục của triều đình và dân chúng trong sách là cơ sở để giới cổ phong ngày nay phục hồi cổ phục.
Mặc dù phần lớn thông tin của An Nam chí lược đã được Việt kiệu thư kế thừa, bổ sung, sắp xếp lại, tuy nhiên, An Nam chí lược là tài liệu nguồn, là cơ sở trích dẫn uy quyền nhất mà người nghiên cứu nên/phải ưu tiên chọn.
Thậm chí nói không ngoa, An Nam chí lược còn quan trọng hơn Toàn thư nếu khảo về nhà Trần
Link đọc sách và đặt hàng tại đây ; https://s.shopee.vn/8AGPiHiuZs