29/06/2024
CHIẾN DỊCH WATERLOO
Tình thế bấy giờ của Hoàng đế Pháp đang rất hiểm nghèo, và nó sẽ còn tệ hơn nữa theo thời gian: 80 vạn đến 100 vạn liên quân đang được chuẩn bị để tiến vào đất Pháp, với khẩu hiệu tuyên chiến với Napoleon, không tuyên chiến với Pháp. Napoleon đã bị đặt ngoài vòng pháp luật bởi cả Châu Âu
May thay, nhiều người Pháp vẫn ủng hộ ông, nhưng với tiềm lực hiện tại, lạc quan mà nói, Napoleon chưa chắc có được 50 vạn quân, quân đội Pháp bấy giờ chỉ có 20 vạn. Napoleon cần phải có một loạt chiến thắng áp đảo mới có thể làm Liên quân nhụt chí. Với 13 vạn quân của Binh Đoàn Phương Bắc Armée du Nord, Napoleon đang nhìn về phía Vùng Đất Thấp, hơn 20 vạn quân Ănglê và Phổ đang đóng ở đây.
Chiến lược chung:
Đối thủ của Napoleon không hề dễ xơi, cả Wellington và Blücher đều là những chỉ huy dày dạn kinh nghiệm và đều đã từng đánh bại quân Pháp, và dẫu về khả năng cầm quân cả hai đều không phải là đối thủ của Napoleon trong một trận chiến quy ước, nhưng với quân số gần như là gấp đôi quân Pháp, Napoleon vẫn đang ở thế thiệt hơn. Rõ ràng, Napoleon không thể cho phép Wellington và Blücher hội quân với nhau.
Quân Ănglê hiện đang đóng ở Brussels (Bỉ ngày nay) và đang đợi quân Phổ từ phía Namur (Đông Nam Brussels), quân Phổ đã chọn điểm đóng quân mới là Charleroi (Nam Brussels), để quân Ănglê có thể hội với quân Phổ, chỉ có thể đi qua Quatre Bras, và vì thế, trục đường Charleroi - Quatre Bras sẽ là vị trí tối quan trọng đối với Liên quân. Napoleon đã nhìn ra được yếu điểm mang tính sống còn này, Armée du Nord cần phải chiếm được quyền kiểm soát nó, tốc độ là trên hết.
Rồi ta sẽ thấy, không chỉ trận chiến cuối cùng Waterloo, mà kết quả của những cuộc trạm chán xoay quanh trục đường Charleroi - Quatre Bras này cũng góp phần lớn và kết cục cuối cùng của Hoàng Đế Pháp.
Nước đi đầu tiên:
Ngoài trục đường Charleroi - Quatre Bras, ta vẫn còn một trục đường khác cũng mang giá trị chiến lược rất hấp dẫn với cả hai phe, đó là trục Ath - Mons (Tây Nam Brussels), vốn được định sẵn là con đường tiếp vận của quân Ănglê với Eo biển Manche, nó thậm chỉ còn rất gần biên giới Pháp, một đòn tấn công vào đây sẽ đoạn tuyệt quân Ănglê với hậu phương, tuy nhiên đây lại là cái bẫy cho cả hai phe:
Đối với quân Ănglê, nếu quá chú trọng phòng thủ trục đường Ath - Mons, họ sẽ phải để hở Charleroi - Quatre Bras, qua đó bỏ lỡ khả năng hội quân với Phổ.
Đối với quân Pháp, nếu tấn công vào trục đường Ath - Mons, họ sẽ bỏ lỡ cơ hội tấn công vào Charleroi - Quatre Bras, và nếu như quân Pháp không thể bao vây tiêu diệt được quân Ănglê, thì quân Ănglê sẽ rút được về phía Đông - về phía quân Phổ - hội quân hoàn tất = thất bại của quân Pháp.
Napoleon một lần nữa lại nhìn ra chi tiết này, ông ta sẽ không giẫm, thay vào đó, sẽ dụ Wellington đi vào cái bẫy đó. Armée du Nord bắt đầu hành quân về phía Charleroi, phong toả mọi ngả thông tin, một bộ phận quân Pháp ở biên giới lại rục rịch, làm như thể là sẽ tấn công Ath - Mons, khiến cho quân Ănglê kéo về đây, bỏ mặc quân Phổ đơn độc ở Charleroi. Kết cục quá rõ ràng: quân Phổ bị đẩy bật ra khỏi Charleroi, phải rút về hướng Fleurus. Tuy Thống Chế Ney đã không chiếm được Quatre Bras, quân Pháp đã tạm thời làm chủ trục đường Charleroi - Quatre Bras.
Vấn đề nhân sự:
Napoleon đã thiết kế ra một chiếc lược hết sức hoàn hảo, tuy nhiên thứ khiến các sử gia tranh cãi nhất trong chiến dịch này chính là những quyết định nhân sự của Napoleon. Mặc dù Napoleon có khả năng điều binh khiển tướng thần sầu đến mức đối thủ của ông phải công nhận. Nhưng các thuộc cấp của Hoàng Đế Pháp lại hiếm có người có thể so được với Wellington hay Blücher ở bên kia chiến tuyến. Sáng giá nhất là Thống Chế Davout - đã từng đả bại Blücher một cách ngoạn ngục ở Auerstedt, hiện phải ở Paris và quản lý Bộ Chiến Tranh. Napoleon đã không thể tha thứ và trọng dụng Thống Chế Murat. Người phụ tá đắc lực và Tham mưu trưởng Berthier đã không thể về với Napoleon. Thống chế Suchet phải đóng quân ở Leon. Thống chế Massena đã quá già và không còn minh mẫn. Thống chế Lannes đã tử trận.
Napoleon còn lại gì? Soult, Ney và Grouchy.
Soult trở thành tham mưu trưởng mới, nhưng hoàn toàn không có kinh nghiệm trong vị trí này, dấu hiệu đầu tiên là Soult đã hiểu lầm kế hoạch của Napoleon, cho rằng Hoàng Đế Pháp muốn tấn công Ath - Mons, nên đã điều Armée du Nord đến biên giới Tây Bắc, Soult chỉ nhận ra sai lầm này khi gặp mặt Napoleon ở Leon, khiến cho quân Pháp mất đi thời gian quý báu.
Ney trở thành tướng đánh cánh trái cho Napoleon, Ney chưa bao giờ thể hiện rằng mình là một tướng quân có khả năng đưa ra những quyết định chiến lược đúng đắn, sự hấp tấp và bất cẩn của Ney đã khiến Napoleon ôm hận vào năm 1813. Và giờ một lần nữa, Ney phạm một sai lầm khi không thấy được tầm quan trọng của Quatre Bras trong chiến dịch này, nên đã không gắng sức chiếm lấy nó khi có cơ hội.
Grouchy trở thành tướng đánh cánh phải cho Napoleon, nhưng Grouchy chưa bao giờ có kinh nghiệm đánh bộ binh, và cũng như tướng Ney, Grouchy không có tố chất chiến lược cần thiết để làm một tướng đánh cánh.
Nhưng đâm lao thì phải theo lao, Napoleon vẫn còn một chiến dịch phía trước.