07/06/2026
د ولادت وروسته مهمې طبي لارښوونې
(Postpartum Care)
د مور او نوي زېږېدلي جامع مراقبت
د ولادت وروسته دوره (Puerperium) هغه حساسه مرحله ده چې د مور بدن بېرته عادي فزیولوژیک حالت ته ستنېږي. دا موده عموماً ۶ اوونۍ دوام کوي. په همدې مرحله کې د میندو ډېری مړینې، خونریزي، عفونتونه او نور اختلاطات رامنځته کېږي. له همدې امله د ولادت وروسته علمي مراقبت د مور او ماشوم د ژوند ژغورنې لپاره حیاتي اهمیت لري.
لومړی: د مور فوري پاملرنه
۱. د حیاتي نښو څارنه
باید لاندې نښې په منظم ډول وکتل شي:
د وینې فشار (Blood Pressure)
نبض (Pulse)
تنفس (Respiration)
تبه (Temperature)
هدف
د Shock مخنیوی
د خونریزي تشخیص
د عفونت ژر پېژندنه
۲. د خونریزي ارزونه
نورمال خونریزي
له ولادت وروسته لږ تر متوسط Vaginal bleeding نورمال ګڼل کېږي.
خطرناک حالت
که:
ډېره وینه روانه وي
لویې ټوټې راوځي
مور کمزورې شي
نو دا د Postpartum Hemorrhage نښه ده.
۳. د رحم معاینه
رحم باید:
کلک (Firm) وي
Contracted وي
د ناف لاندې محسوس شي
که رحم نرم وي
Uterine atony رامنځته کېږي چې شدیدې خونریزي سبب ګرځي.
مدیریت
Uterine massage
Oxytocin ورکول
IV fluids
۴. د مثانې مراقبت
ډکه مثانه:
د رحم انقباض کموي
خونریزي زیاتوي
سپارښتنه
مور باید ژر ادرار وکړي.
۵. د درد مدیریت
عام دردونه
د رحم انقباضي دردونه
Perineal pain
د سیزرین زخم درد
درمل
Paracetamol
Ibuprofen
۶. د عفونت مخنیوی
د خطر نښې
تبه
بدبوی ترشحات
د زخم سوروالی
شدید درد
حفظ الصحه
لاس مینځل
پاک Pads استعمال
د زخم پاک ساتل
۷. تغذیه
مور ته باید:
پروټین لرونکي خواړه
اوسپنه
کلسیم
مایعات
ورکړل شي.
۸. رواني ملاتړ
Postpartum Blues
لنډمهاله ژړا او احساساتي بدلون.
Postpartum Depression
یو جدي رواني اختلال دی.
نښې
دوامداره خفګان
بې خوبي
د ماشوم سره بې علاقګي
دوهم: د نوي زېږېدلي پاملرنه
۱. د تنفس ارزونه
ماشوم باید:
ښه تنفس ولري
ژړا وکړي
شین رنګ ونه لري
۲. د بدن تودوخې ساتل
Hypothermia مخنیوی
ماشوم وچول
Skin-to-skin contact
ګرمې جامې
۳. د ناف مراقبت
اصول
ناف پاک او وچ ساتل
ناپاک مواد نه استعمالول
خطر نښې
سوروالی
پړسوب
بدبوی
۴. د مور شیدې
Early breastfeeding
باید د ولادت په لومړي ساعت کې پیل شي.
Colostrum اهمیت
لومړنۍ شیدې:
Antibodies لري
Immunity زیاتوي
۵. د ماشوم معاینه
ارزول کېږي:
وزن
Reflexes
Congenital anomalies
Feeding ability
درېیم: د ولادت وروسته مهم اختلاطات
Postpartum Hemorrhage
د میندو د مړینې لوی لامل.
نښې
شدید خونریزي
ټیټ فشار
Tachycardia
Puerperal Sepsis
لاملونه
ناپاک ولادت
retained products
Poor hygiene
Deep Vein Thrombosis
خطر نښې
د پښې درد
پړسوب
سوروالی
Eclampsia وروسته له ولادت
حتی له زېږون وروسته هم تشنج راتلای شي.
څلورم: د کورنۍ تنظیم (Family Planning)
مهمه مشوره
د حملونو ترمنځ مناسب واټن:
لږ تر لږه ۲ کاله
طریقې
Lactational amenorrhea
Condoms
Pills
IUCD
پنځم: د روغتیايي تعقیب اړتیا
مور باید:
د ۴۸ ساعتونو دننه
د ۷ ورځو وروسته
د ۶ اوونیو وروسته
معاینه شي.
د خطر عاجلې نښې
که لاندې نښې موجودې وي عاجل روغتون ته مراجعه ضروري ده:
د مور لپاره
شدید خونریزي
تبه
تشنج
د ساه ستونزه
شدید سر درد
د ماشوم لپاره
نه شیدې خوړل
شینوالی
تبه
ژیړوالی
تشنج
د سپارښتنې
Early breastfeeding
Clean cord care
Skilled postpartum assessment
Maternal mental health support
Neonatal monitoring
پایله
د ولادت وروسته دوره د مور او ماشوم لپاره له خورا حساسو مرحلو څخه ده. که مناسبه طبي پاملرنه، حفظ الصحه، تغذیه او دوامداره څارنه ترسره شي، نو د میندو او نویو زېږېدلو د مړینې کچه په واضح ډول راکمېدای شي. سالمه مور او سالم ماشوم د سالمې ټولنې اساسي بنسټ جوړوي.
