19/05/2021
---Բուսական թեյ (ինֆոգրաֆիկա):
Բուսական թեյեր, ավելի քիչ տարածված անվանումներն են դեղաբույսային թեյեր և բուսական ծագմամբ թեյեր: Բուժիչ և բույսերով թեյերից Հայաստանում հայտնի է նանայի, դաղձի, ուրցի, խնկածաղկի, սրոհունդի, մասուրի... թեյերը: Ինչպես իսկական թեյերից պատրաստված ըմպելիքները, բուսական թեյերը նույնպես կարող են մատուցվել տաք կամ սառը վիճակում։ Այդ մասին վկայող փաստաթղթեր են գտնվել հին Եգիպտոսում և հին Չինաստանում, որոնցում հիմնականում քննարկվում են բուսական թեյերի օգտագործման տեխնիկան։
---Ստուգաբանություն:
Ոմանք կարծում են որ դեղաբույս տերմինը ավելի ճիշտ է, քան բուսական թեյ տերմինը, կամ վերջինս նույնիսկ մոլորեցնող է, բայց շատ բառարաններում արձանագրված է, որ թեյ բառը նաև օգտագործվում է այլ բույսերի հետ՝ բացի թեյի բույսերից, և նաև այդ բույսերից պատրաստված ըմպելիքների հետ։ Ամեն դեպքում, բուսական թեյ տերմինն ավելի հաստատուն է և տարածված է, քան դեղաբույս տերմինը։ Խոտաբույս բառը ժամանակակից իմաստով հազվագյուտ էր համարվում մինչև 20-րդ դարը, մինչ այն ժամանակակից ձևով տառադարձվեց ֆրանսերեն լեզվից:
---Առողջապահական վտանգներ:
Խոտաբույսային թեյերը կարող են բաղկացած լինել մի քանի տեսակի բուսական բաղադրիչներից, պարունակելով բույսեր որոնք կարող են լինել նաև թունավոր, դրա համար դրանց առանձին բաղադրիչները ստուգվում են` առողջության և անվտանգության համար։ Որպես ըմպելիքներ վաճառվող մանրածախ բուսական թեյերի մեծ մասը կարելի է համարել անվտանգ, բայց բժշկական դեղաբույսային թեյերը հեշտությամբ կարող են պարունակել խոտաբույսեր` որոնք կարող են վնաս պատճառել։ Չնայած բուսական թեյերի մեծ մասը անվտանգ են կանոնավոր սպառման համար, բայց որոշ խոտաբույսեր ունեն ալերգիկ ազդեցություններ։
Դրա համար թեյ արատդրողներից պահանջում են թեյերի արդյունավետության մասին վկայող հավաստագիր, քանի որ տեխնիկապես դրանք նույնպես համարվում են սննդամթերք, որպեսզի դրանք անվտանգ և ապահով լինեն սպառման համար։
---Աղտոտում:
Կախված բուսական բաղադրիչների աղբյուրից`բուսական թեյերը, ինչպես ցանկացած մշակաբույս, կարող են աղտոտված լինել թունաքիմիկատներով կամ ծանր մետաղներով:
Հաշվի առնելով այս հանգամանքը մենք մեր թեյերի համար նախատեսվող բույսերը հավաքում են Սյունիքի բարձրադիր լեռներից / Մեղրիի տարածաշրջան, 2535մ բարձր ծովի մակարդակից /:
Թեյ արտադրողների մոտ կա նաև կարծիք, որ որքան բարձր սարերից է հավաքվում հումքը, թեյն ավելի համեղ է ստացվում:
---Օգտագործումը հղիության ընթացքում:
Բուսական թեյերը, ընդհանուր առմամբ, համարվում են անվտանգ: Բայց հղիության ընթացքում դրանց անվտանգությունն ու օգուտներն ապացուցելու համար բավարար գիտական ապացույցներ չկան:
Բուսական թեյերը, որոնք անվտանգ են մի կնոջ համար, կարող են վնասակար լինել մյուսի համար: Տրված բուսական թեյը կարող է ձեզ համար անվնաս լինել, եթե դուք ալերգիկ չեք խոտաբույսերի բաղադրիչներից: Բացի այդ, խոտաբույսերը կարող են խանգարել ձեր դեղամիջոցներին, հնարավոր է ՝ հանգեցնեն ռեակցիաների:
Հետևաբար, դուք պետք է իմանաք, թե որ խոտաբույսերը կարող են ձեզ համար անվտանգ լինել հղիության ընթացքում և որից պետք է խուսափել: Բժշկի հավանությամբ կարող եք փորձել մի փոքր նմուշի բաժակ և ստուգել, արդյոք դա ձեզ հարմար է:
---Հայաստանի դեղաբույսեր:
Հայկական լեռնաշխարհի բուսատեսակների բուժիչ հատկությունները հայտնի էին հնագույն ժամանակներից։
Դեղաբույսերի բուժիչ հատկությունների մասին հայ մատենագրության մեջ առաջին գրավոր վկայությունն է թողել Եզնիկ Կողբացին, իսկ որպես դեղամիջոցներ օգտագործել են Մխիթար Հերացին և Ամիրդովլաթ Ամասիացին։
---Տեսակներ:
Դեղաբույսերը մարդկանց և կենդանիների տարբեր հիվանդությունների բուժման ու կանխարգելման համար օգտագործվող բույսերի խումբ են: Համաշխարհային բուսական աշխարհի մոտ 21000 տեսակ օգտագործվում է բուժիչ նպատակներով: ՀՀ-ում բուժիչ հատկություններով օժտված է մոտ 1500 բուսատեսակ (օգտագործվող դեղապատրաստուկների մոտ 40%-ն ունի բուսական ծագում): Դեղաբույսերի բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են դրանցում պարունակվող քիմիական տարբեր բաղադրության նյութերով՝ ալկալոիդներով, գլիկոզիդներով, սապոնիններով, եթերայուղերով, ֆլավոնիդներով, աղաղանյութերով, վիտամիններով, որոնք ֆիզիոլոգիական ներգործություն են ունենում մարդկանց կամ կենդանիների օրգանիզմների վրա:
ՀՀ-ում առավել տարածված դեղաբույսերից են.
Ազնվամորին (անտառամորի, մոռենի), Անանուխ (դաղձ), Ուրց, Ուրցադաղձ, Անթառամ, Առյուծագի, Արյունխմիկ դեղատու, Եզան լեզու, Եղինջ երկտուն, Խատուտիկ դեղատու,Կատվախոտ դեղատու, Հազարատերեվուկ սովորական, Սրոհունդ սովորական (արևքուրիկ, Օշինդր դառը ....բազմամյա խոտաբույսերը, Լորենի սրտաձև կամ մանրատերեվ. տերևաթափ ծառը, Խավրծիլ. մշակովի բույսը, Մասրենի. վայրի և մշակովի բույսը, Եղերդակ (ճարճատուկ). երկամյա կամ միամյա խոտաբույսը, Եղեսպակ դեղատու. մշակովի բույսը...և այլն:
---Բաղադրությունը:
Բուսական թեյերը կարող են պատրաստվել թարմ կամ չոր ծաղիկներից, տերևներից, սերմերից կամ արմատներից, այն լցնում են եռացող ջրի մեջ և թողնում մի քանի րոպե։ Սերմերն ու արմատները նույնպես կարող են թրմել։
Տարբեր բուսական թեյերը տարբեր օգուտներ ունեն ՝ կախված բույսերից, որոնք օգտագործվում են դրանք ստեղծելու համար:
Բուսական թեյ կանոնավոր կերպով խմելը առանց շաքարի կամ մեղրի օգնում է նվազեցնել մարմնի քաշը: Դա կարող է նաև օգնել նվազեցնել սրտի կաթվածի հավանականությունը և նվազեցնել արյան շաքարը: Որոշ բուսական թեյերում պարունակվող կոֆեինի պարունակությունը կարող է ձեզ էներգիայի խթան հաղորդել, իսկ մյուսները կօգնեն ձեզ հանգստանալ աշխատանքի ծանր օրվանից հետո:
Հ.Գ.
1. Ուրց
2. Երիցուկ
3. Սրոհունդ
4. Ղանթափա
5. Դաղձ
6. Սպիտակ հազարատերևուկ
