Spoljašnji sloj ili Shell:
Osnovna funkcija mu je da štiti od najrazličitijih vremenskih uslova (niskih temperatura, kiše, snega, vetra) a da pri tome omogući vodenoj pari da prođe kroz ovaj sloj, ovo svojstvo je omogućeno upotrebom polupropustljivih membrana. Water resistant (otporan na vodu)
3. Water repellent (odbojan za vodu)
Prva kategorija je karakteristika gumenih proizvoda, neograničeno
vremenski otporno na vodu, ali “ne diše”. Druga kategorija označava materijal koji određeni vremenski period može biti izložen određenoj količini vode a da je pri tome ne propusti. Treća kategorija predstavlja osobinu da pri kontaktu vode sa materijalom ne dolazi do razlivanja već kap (zbog velikog površinskog napona) ostaje u svojoj formi i samo klizi niz materijal. Proizvođaći uglavnom sovoj proizvod predstavljaju kao vodonepropustan (waterproof), ali onda napominju koji su uslovi da bi vodonepropusnost funkcionisala. Otpornost na vodu karakteristična za spoljašnje slojeve odeće postiže se upravo kombinacijom druge i treće od gore navedenih kategorija. Kako bi se pri nesmanjenoj brzini “disanja” Shell-a mogla povećati njegova otpornost na vodu, on se premazuje sredstvima za impregnaciju. Vremenom, pod dejstvom vode površinski napon materijala se smanjuje te se voda na površini Shell-a razliva i kvasi membranu samim time umanjuje svojstvo disanja. Zbog toga je bitno da se Shell za vreme ili nakon pranja tretira sredstvima koja mu vraćaju karakteristiku odbojnosti prema vodi. Proizvođači membrana uglavnom daju 2 karakteristike, otpornost na vodu naznačenu u milimetrima vodenog stuba na 24h i disanje u gramima po kvadratnom metru tokom 24 časa, detaljnije o disanju
http://en.wikipedia.org/wiki/Breathability
Ovo su praktične karakteristike prevedene u brojeve što se vodootpornosti tiče:
0mm potpuno neotporni na vodu.
0mm-1000mm otporni na kišu (ovde spada većina takozvanih Soft Shell-ova sačinjenih iz samo jednog sloja).
1000mm-5000mm otporni na kišu, ali ne otporni na vodu pod pritiskom (sedenje ili trljanje i mokre površine), ovde spadaju lamelirani Soft Shell-ovi.
5000mm- 15000mm potpuno otporni na kišu i generalno vodootporni, sem pod ozbiljnim pritiskom (produženo sedenje na mokrim površinama, potapanje...). Ovde spada većina Soft Shell-ova koji sadrže membranu (recimo windstopper ima vodootpornost od 10000mm/24h).
15000-35000mm potpuno vodootporni materijali, čak i pod ozbiljnim pritiskom. Ovde spada većina Hard Shell-ova koji sadrže teflonske membrane (PTFE), recimo Gore-Tex, eVent, Dermizax... Mogu podneti potapanje u plitkoj vodi a da pri tome ne propuste.
>35000mm materijali koji moraju pretrpeti katestrofalna oštećenja pre nego što propuste vodu, gumena odeća i obuća recimo. Ova kategorija nema karakteristiku disanja materijala. Prema nameni Shell-ove možemo podeliti u 2 osnovne grupe, to su Shell-ovi otporni na vetar i oni otporni na vodu. Prva grupa se kod nas naziva još i Windstopper-im po najpoznatijoj od membrana GORE WINDSTOPPER-u proizvođača Gore-Tex. Ova odeća najčešće ima i karakteristiku waterr repellency, što znači da izuzetno dobro diše, ali takođe može izdržati i kratkotrajnu kišu. Odevni predmeti ovog tipa su namenjeni prvenstveno suvom i hladnom vremenu. Nije predviđeno da u njima polazite na recimo trening po kišnom danu, ali će vam pomoći da se suvi vratite kući ako vas kiša zatekne van kuće. Neretko su slojevi iz ove kategorije opremljeni i tankim flisem nalepljenim sa unutrašnje strane membrane, to su proizvodi namenjeni za hladnije dane. Sa druge strane postoje i izuzetno tanki stoperi koji su namenjeni da se nađu u hladnim jutrima ili pri velikoj promeni nadmorske visine tokom toplijih dana. Različiti proizvođači koriste najrazličitije membrane od kojih su najpoznatije:
Windstopper (Gore-Tex)
Power Shield (Polartec)
Shoeller
Softech (Mammut)
Windbraker
Stormshell
Shell-ovi otporni na vodu (kod nas poznati kao Hard Shell-ovi) su oni koji mogu podneti preko 15.000mm vodenog stuba tokom 24 časa a da pri tome ne propuste. Različiti proizvođači nude različite membrane tako da kupac uglavnom bira između različitih kombinacija karakteristika disanja i vodootpornosti. Najpoznatije mambrane su:
Gore-Tex
Dermizax
Dry Q Elite (Mountain Hardwear)
dri3, driflex3 (Norrona)
DRYtech Premium (Mammut)
Powertex (Salewa)
Schoeller c_change
Takođe i membrane koje nose isto ime, Gore-Tex recimo, mogu imati različite karakteristike. Tako Gore-Tex postoji u nekoliko različitih kategorija, a to su:
Gore-Tex Fabric Shell - Osnovna membrana
Gore-Tex Pro Shell – maksimalna vodootpornost uz najbolje disanje (nekada se membrana ove klase zvala Gore-Tex XCR), izuzetno otporan na habanje. Namenjen profesionalnoj upotrebi. Gore-Tex Performance Shell – sličnih karakretistika kao i prethodni, ali ipak za nijansu slabiji, namenjen svim vrstama sportskih aktivnosti. Gore-Tex Soft Shell – sačinjen od mekih i veoma rastegljivih materijala, ujedno vrši i funkciju tanjeg flisa tako da smanjuje neophodnu debljinu sveukupne odeće i pospešuje slobodu pokreta. Gore-Tex Active Shell – novija verzija Gore-Tex-a namenjena sportovima koji izazivaju velike napore, kao što su planinski biciklizam, kros trčanje, nordijsko skijanje... Maksimalno disanje uz optimalnu vodootpornost u proizvodu koji minimalno sputava brzinu i slobodu pokreta. Gore-Tex Paclite Shell – sačinjen od izuzetno tankih slojeva, koji ne pružaju veliki otpor gužvanju pa je idealan za situacije u kojima je zapremina i masa od velike važnosti. Gore-Tex C-Knit Shell Najnovija (jesen 2015) membrana veoma tanka i mekana prijatna za nosenje u svim prilikama, a pritom zadrzava maximalne osobine Gore-Tex-a
Sve češće se u Hard Shell-ovima primenjuju rastegljivi (streč) materijali kako bi prisustvo ovih odevnih predmeta minimalno sputavalo korisnika. Većinu potencijalnih korisnika buni i karakteristika 2-Layer i 3-Layer koja se uz većinu Shell-ova navodi. Ova karakteristika označava broj slojeva materijala. Najtanji Shell-ovi (oko 0,5mm) koji se sastoje iz tri sloja presovana u jednoj tkanini su 3L (troslojni),
cine ih sa unutrasnje strane obicno sloj sive boje tezine 20g/m² kao zastita membrane, srednji ili drugi sloj sama membrana bele boje i spoljnji sloj kao treci najrobusniji i najcvrsci materijal.
2-Lajer ili dvoslojni kod kojih je sama membrana presovana za spoljasnji materijal a sa unutrasnje strane imaju mrezicu ili sloj toplotne izolacije kao zastitu membrane. Osnovna i jedina prednost 3L nad 2L šelovima je znatno (često i 2x) manja masa pri istom disanju i vodootpornosti. Pojavljuju se i novi “pametni” materijali poput Shoeller-ovog C-Change-a koji se prilagođava vremenskim uslovima. Pore ove membrane se na višim temperaturama šire, time povećavaju disajne, dok pri nižim temperaturama, njihovim skupljanjem raste vodootpornost i smanjuje se odovđenje toplote, po prirodnom svojstvu sisarke cetinara.
