Τα παραδοσιακά υφαντά με κέντημα γίνονται στο χωριό Φύτη της επαρχίας Πάφου απ’ όπου
πήραν και το όνομά του "Φυτιώτικα" ή "Φυθκιώτικα". Αποτελούν μακρά παράδοση στον τομέα της υφαντικής στην Κύπρο η οποία ξεκινά από τα Μεσαιωνικά χρόνια και είναι από τα παλαιότερα του τόπου μας.
Τα Φυτιώτικα υφαντά χαρακτηρίζονται από πολύχρωμες γεωμετρικές ανάγλυφες διακοσμήσεις ή «πλουμιά», όπως
ονομάζονται από τις υφάντριες, που σχηματίζονται σε βαμβακερό ύφασμα φυσικού χρώματος.Στα Φυτιώτικα υφαντά τα «κεντήματα» κεντιούνται από την υφάντρα καθώς υφαίνει το ύφασμα στον αργαλειό και έχουν κυρίως έντονα βασικά χρώματα παρμένα από τη φύση (μπλε,
κόκκινο, πράσινο, πορτοκαλί, κίτρινο). Τα βασικά σχέδια, που είναι γεωμετρικά και ονομάζονται «ξόπλια», τοποθετούνται σε παράλληλες γραμμές, κυρίως στις άκρες της πετσέτας. Χωρίζονται
μεταξύ τους με άλλες στενώτερες σειρές σχεδίων, τις «μόστρες». Στο κέντρο τοποθετείται ο
«σταυρός», που είναι αρκετά μεγάλος σε διαστάσεις και διακοσμείται με τα «φτερνιστούθκια».
Οι άκρες των υφαντών καταλήγουν σε «κλόσια» με «φλοκκούθκια» άσπρα ή χρωματιστά, που
δένονται στο χέρι, αφού τελειώσει η εργασία στον αργαλείο.
Τα θέματα των σχεδίων είναι παρμένα από τη φύση, το αργοτικό περιβάλλον και την
καθημερινή ζωή, απ’ όπου τα μοτίβα παίρνουν και τις ονομασίες τους. Οι «φοινικούδες», οι
«κορούες», το «πλουμί της κοπριάς», το «φτερνιστήρι», είναι από τα πιο γνωστά μοτίβα που χρησιμοποιούνται στα «ξόπλια», ενώ τα «σταυρούθκια», οι «καμαρούες» και το
«ψαροκόκκαλο», είναι πολύ αγαπητά, όσον αφορά τις «μόστρες». Τα αντικείμενα που
φτιάχνονταν με τα Φυτιώτικα Υφαντά είναι μαντηλιές, μαξιλαράκια, σκεπάσματα κρεβατιών και τραπεζομαντηλιές. Mέσα από το είδος, την τεχνική, τα σχέδια, τα υλικά και τις ονομασίες των μοτίβων ανακαλύπτει κανείς την ιστορία του τόπου μας.
