17/10/2013
خواص درمانی عسل ( بخش اول)
بشرهزاران سال است که از مخلوط بزاق زنبور و شهد گل که عسل نام دارد ، به عنوان دارویی برای درمان زخم ها استفاده می کند . آزمایش هایی که در سال های اخیر انجام گرفته، نشان داده اند که عسل در درمان عفونتهای برجای مانده از عمل سزارین و سوختگی ، از آنتی بیوتیکهای مرسوم کارآمدتر عمل میکند. این ماده شیرین با طیف وسیعی از میکروبهای خطرناک از جمله:
Helicobacter , Salmonella , E.coli
به خوبی مبارزه می کند عسل روی باکتریهای مقاوم به آنتی بیوتیک ، از جمله «ابر میکروبی» به نام MRSA نیز موثر است و بر خلاف بیشتر آنتی بیوتیک ها به نحو چشمگیری باعث پیشرفت بهبودی زخمها میشود. هنوز به درستی نمیدانیم عسل چگونه این آثار را بر جای میگذارد اما محققان اعتقاد دارند توان بهبود زخمها و مقابله با میکروبهای مقاوم به آنتی بیوتیک که در این ماده بینظیر وجود دارد،ممکن است روزی عسل را به نوعی درمان جایگزین به یک شیوه درمانی اساسی در پزشکی تبدیل کند. رمز و راز این تواناییها را باید در شیوه تهیه عسل جست و جو کرد. زنبورهای کارگر طی بهار و تابستان شهد جمع آوری می کنند، هنگامی که به کندو باز میگردند، آن را از معده به دهان می آورند و در دهان دستیاران خود میگذارند. آنها شهد را به درون حفره های شانه خالی می کنند و با بالهایشان آن قدر آن را باد میزنند که بیشتر آب موجود در شهد تبخیر شود. درهمین زمان، بزاق سرشار از آنزیم زنبورها ، ساکاروز را به گلوکز و فروکتوز تبدیل می کند که به آب باقیمانده در شهد پیوند میشوند. به این ترتیب، بیابانی بر جای می ماند که باکتریها نمیتوانند در آن زنده بمانند. البته ، حین رسیدن عسل فرصت زیادی برای تهاجم عوامل بیماریزا وجود دارد. اما آنزیمی به نام گلوکز اکسیداز این فرصت را از آنها میگیرد. این آنزیم با تبدیل کردن گلوکز به اسید گلوکونیک ، فرآورده تلاش زنبورها را اسیدی و آن را برای بیشتر باکتری ها نامطلوب می سازد.
اغلب افراد عقیده دارند که اسیدی بودن ، تنها سلاح عسل در برابر باکتریهاست. اما مطالعات نشان داده تقریبا همه عسل ها سلاحی سری دارند که حتی اگر رقیق شوند، آنها را برای میکروبها مرگبار میسازد "پراکسید هیدروژن" این ماده زمانی در بیمارستانها به عنوان ضدعفونی کننده مصرف میشد. از تجزیه این ماده رادیکال های آزاد تشکیل می شوند که باکتریها را از بین می برند. چون این واکنشها خیلی سریع رخ می دهد ، پراکسید هیدروژن را باید در غلظتهای بالا بر زخمها استعمال کرد. البته ، این ماده در این غلظتها به بافت سالم آسیب می رساند . در عسل ، پراکسید هیدروژن به کمک آنزیم گلوکز اکسیداز تولید میشود اما میزان آن هزار بار کمتر از مقداری است که در گذشته روی زخمها استعمال میشد. در نتیجه، گذاشتن عسل روی زخمها ، ضمن جلوگیری از تهاجم و تخریب میکروبها ، با آسیب بافتی همراه نیست علاوه بر این ، همین طور که پراکسید هیدروژن تجزیه می شود ، گلوکز اکسیداز با تسهیل ساختن آن از گلوکز، پیوسته آن را جایگزین میکند. جالبتر این که ، به دلایل ناشناخته وقتی عسل رقیق میشود ، فعالیت این آنزیم افزایش مییابد. به همین خاطر، عسل حتی وقتی ۷ تا ۱۴ برابر رقیق شود ، میتواند از رشد "MRSA" جلوگیری کند زمانی که عسل روی زخم قرار می گیرد و در اثر تراوش پلاسما از زخم رقیق میشود در مبارزه با میکروبها پرتوانتر می شود.
یکی دیگر از خصوصیات جالب عسل که آن را از داروهای ضد باکتری مرسوم مجزا میسازد ، تقویت بهبود یافتن زخم هاست ، داروها ی ضد باکتری علاوه بر نابودی باکتریها به سلولهای انسان نیز آسیب میرسانند از طرف دیگر، آنها فقط با مهار کردن رشد میکروبها به بهبودی زخمها کمک میکنند اما عسل به طور مستقیم در بهبودی زخمها دخالت میکند ، عسل محیط ویژه ای را می آفریند که برای رشد بافت مناسب است و در عین حال با میکروبها نیز مبارزه میکند ، به علاوه ، رطوبت عسل از درد و تخریب سلولها حین تعویض پانسمانهای خشک شده جلوگیری می کند.
عسل دست کم بخشی از توان ترمیمی خود را مدیون" پراکسید هیدروژن" است ، این ماده ، رشد رگهای خونی را تحریک میکند این رگها اکسیژن، مواد غذایی و سلولهایی به نام فیبروپلاست ( که بافت پیوندی جدیدی را میسازند) را به موضع زخم هدایت میکنند ، به علاوه ، یک ترکیب ناشناخته ای ، دسته ای از سلولهای ایمنی به نام " منو سیت " رافعال میکند این سلولها عامل رشدی را آزاد میکنند که سلولهای پوششی را تحریک میکنند تا تقسیم شوند و زخم را ببندند منوسیتها به نوع دیگری از سلولهای ایمنی به نام "ماکروفاژ" نیز تبدیل میشوند ،این سلولها، میکروبها و سلولهای مرده را می بلعند و آنها را هضم می کنند.
عسل در بهبود یافتن زخم معده نیز موثر است یک قاشق چای خوری عسل طبیعی در معده خالی میتواند مانع رشد باکتری خطرناکی به نام Helicubacter شود که باعث اغلب زخمهای معده میشود.
عسل، باکتری مقاوم به آنتی بیوتیکی را که باعث عفونت ریوی در بیماران مبتلا به فیبروز سیستیک "Burkholderia cepacia"میشود را از پا درمیاورد.
به هر حال، همه عسلها از خواصی که برشمرده شد به یک اندازه بهرهمند نیستند شهد بعضی گلها مقدار زیادی کاتالاز دارد ، این آنزیم پراکسید هیدروژن را تخریب میکند بعضی شهدها، گلوکز اکسیداز را به گرما و نور حساس میکنند. با وجود این ، توان ضد میکروبی بعضی عسلها حتی با جوشاندن آنها از بین نمیرود، از این رو، به نظر میرسد عسل علاوه بر مولکولهایی که تاکنون شناخته شده است ، مواد ضد میکروب دیگری دارد که به دما مقاوم ا ند.
از زمان مصریان باستان ، عسل برای درمان زخم استفاده میشده است و به نظر میرسد که باکتریها هنوز توان مقابله با مواد ضد میکروب آن را پیدا نکردهاند ، از این رو، تلاش برای شناخت کامل تر این ماده ، ما را در مقابله به ابر باکترها که به آنتی بیوتیکهای مرسوم مقاوم شدهاند، یاری خواهد رساند،امید است با تلاشهای محققان راه برای یک شیوه درمانی جدید یعنی «عسل درمانی» هموار شود.
