10/04/2026
«Εφάρμοσε εἰς τὴν πνευματικὴ μορφὴ τὴν ἱστορία τοῦ φυτοῦ τὸ ὁποῖον ἀρχινάει ἀπὸ τὸ σπόρο, καὶ γυρίζει εἰς αὐτόν, ἀφοῦ περιέλθῃ, ὡς βαθμοὺς ξετυλιγμοῦ, ὅλαις ταῖς φυτικαῖς μορφαῖς, δηλαδή, τὴ ῥίζα, τὸν κορμό, τὰ φύλλα, τ' ἄνθη, καὶ τοὺς καρπούς. Εφάρμοσέ την, καὶ σκέψου βαθιὰ τὴν ὑπόσταση τοῦ ὑποκειμένου, καὶ τὴ μορφὴ τῆς τέχνης. Πρόσεξε ὥςτε τοῦτο τὸ ἔργο νὰ γένεται δίχως ποσῶς νὰ διακόπτεται».
[…]
«Σκέψου βαθιά, καὶ σταθερά, (μία φορὰ γιὰ πάντα) τὴ φύση τῆς Ἰδέας, πρὶν πραγματοποιήσῃς τὸ ποίημα».
[…]
«Ὁ θεμελιώδης ῥυθμὸς τοῦ ποιήματος ἂς εἶναι, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ὡς τὸ τέλος, τὸ Κοινὸ καὶ τὸ Κύριο (Proprio), συρριζωμένα καὶ ταὐτισμένα μὲ τὴ γλῶσσα· ἂς ἐργάζεται (τὸ ποίημα) ἀδιάκοπα γιὰ τὴν ἀληθινὴν οὐσία, ἀλλὰ εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ τὸ καταλάβουν εἰμὴ οἱ νόες οἱ γυμνασμένοι καὶ βαθεῖς. Εἰς τοῦτο θὰ φθάσῃ τινὰς μὲ τρόπον ἁπλό, πλούσιον ὅμως ἀπὸ δεσίματα, θρέφοντας τὴ Μορφὴ μὲ τύπους δημοτικούς· λ. χ. ἑτοιμοθάνατος, – χρυσοπηγή, – χρυσοπράσινα, κ. ἄ.»
[…]
«Ὅλο τὸ Ποίημα ἂς ἐκφράζῃ τὸ Νόημα, ὡσὰν ἕνας αὐτοΰπαρχτος κόσμος, μαθηματικὰ βαθμολογημένος, πλούσιος καὶ βαθύς. Μέσα εἰς αὐτὸ τὸ δρόμο μοναχὰ συγχωρεῖται νὰ προξενήσῃ τινάς, μὲ τὰ διάφορα ἀκόλουθα ἐφευρήματα, ταῖς πλέον μεγάλαις καὶ φοβεραῖς ἐντύπωσαις».
[…]
«Πραγματοποίησε τούτη τὴν ἰδέα· ὅλοι οἱ ἀνθρώπινοι δεσμοί, – πατρός, – ἀδελφοῦ, – γυναικός,– ῥιζωμένοι εἰς τὴ γῆ, καὶ μὲ αὐτοὺς ὁ ἐνθουσιασμὸς τῆς δόξας· – τοὺς ἁρπάζεται ἡ γῆ, καὶ τοιουτοτρόπως ἀναγκάζονται νὰ ξεσκεπάσουν εἰς τὰ βάθη τους τὴν ἁγιωσύνη τῆς ψυχῆς τους».
[…]
«Πᾶρε καὶ σύμπηξε δυνατὰ μίαν πνευματικὴ δύναμη, καὶ καταμέρισέ την εἰς τόσους χαραχτῆρες, ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ν' ἀνταποκρίνωνται ἐμπράκτως τὰ πάντα. Σκέψου καλὰ ἂν τοῦτο θὰ γένῃ ῥωμαντικά, ἢ, ἂν εἶναι δυνατό, κλασσικά ἢ εἰς εἶδος μιχτό, ἀλλὰ νόμιμο. Τοῦ δευτέρου εἴδους ἄκρο παράδειγμα εἶναι ὁ Ὅμηρος· τοῦ πρώτου ὁ Σέϊκσπηρ· τοῦ τρίτου, δὲν γνωρίζω».
[…]
«Η Τέχνη σιωπηλὴ λατρεύει τὴ Φύση, καὶ τούτη, ὡς ἀνταμοιβή τῆς μακρινῆς ἀγάπης, ἐβάλθηκε γυμνή νὰ χορεύῃ εμπροστά της. Ἐκεῖναις οἱ Μορφαῖς ἀντιχτύπησαν εἰς τὸ νοῦ τῆς Τέχνης, καὶ αὐτὴ ταῖς ἐχάρισε τῶν ἀνθρώπων».
Χειρόγραφοι στοχασμοί του Διονυσίου Σολωμού για τη σύνθεση τού ποιήματός του «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι».
Πηγή: «Διονυσίου Σολωμού Άπαντα τα ευρισκόμενα μετά προλόγου περί του βίου και των έργων του ποιητού υπό Κωστή Παλαμά». Εν Αθήναις, τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου, 1901, σσ. 167-171. (Προσωπογραφία του ποιητού κατά σχεδίασμα Γ. Ιακωβίδου, από την προμετωπίδα του βιβλίου.)
200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου.
