Futura Books

01/03/2021

24/02/2021

Απεργία πείνας και καταναγκαστική σίτιση

Εντός ενός πολιτισμού που —σε επίπεδο ρητορικής— έχει αναγάγει την ανθρώπινη ζωή σε ύψιστο αγαθό και ο οποίος, την ίδια στιγμή, στο όνομα της διαφύλαξής της συχνά προβαίνει —σε επίπεδο πρακτικών— στη λύση της πειθάρχησης και της καταστολής, ακόμη και στη λύση της εξόντωσης όσων κρίνεται ότι την «απειλούν», πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε την «παράδοξη» απόφαση εκείνων των υποκειμένων που διακινδυνεύουν, μέσω της «αυτοκτονικής» επιλογής της «απεργίας πείνας», την υγεία του ίδιου του σώματός τους και που φαίνεται να αμφισβητούν την ιερότητα της ζωής στο όνομα ιδανικών ανώτερων από την ίδια τη ζωή τους; Εντός ενός πολιτισμού, στον οποίο μέσω του ιατρικού λόγου συντελέστηκε η μετατόπιση από την ποιμαντική εξουσία της θρησκείας που ευαγγελιζόταν τη λύτρωση της ψυχής προς τη βιοπολιτική εξουσία της επιστήμης που επαγγέλλεται την υγεία του σώματος, πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε εκείνες τις υποκειμενικότητες που επιλέγουν να αντισταθούν με «απεργίες πείνας», δηλαδή, μέσω πρακτικών «αυτοκτονικών» που θέτουν σε θανάσιμο κίνδυνο πρωτίστως την υγεία των ίδιων αυτών των σωμάτων που μετέχουν στην πολιτική πάλη; Με δεδομένο, μάλιστα, ότι τα παραπάνω περιστατικά δεν συνιστούν μία εξαίρεση στην ιστορία των πολιτικών αγώνων σε παγκόσμιο επίπεδο, πώς μπορούμε, εν τέλει, να σκεφθούμε γύρω από την απόφαση εκείνων των υποκειμένων που καθιστούν το σώμα και τη ζωή τους μία χειροβομβίδα της οποίας την περόνη έχουν οι ίδιοι αφαιρέσει, αμφισβητώντας μέσω του «δικαιώματος στον θάνατο», μέσω αυτής της «νεκροαντίστασης» [necroresistance], για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο και την ανάλυση της Banu Bargu, «την ιδεολογική ηγεμονία του κράτους που βασίζεται στην ιεροποίηση και προστασία του “δικαιώματος στη ζωή”», και διεκδικώντας —για όλους και όλες, και όχι ατομικά— τον βίο που δικαιούνται, και όχι τη γυμνή ζωή, την απλή βιολογική ύπαρξη και επιβίωση που τους παραχωρείται;
[…] Η πρακτική της «απεργίας πείνας» μεταφέρθηκε στην καρδιά της Δύσης —και δη στην καρδιά της Βιομηχανικής Επανάστασης—από τη Ρωσία στα τέλη του 19ου αιώνα. Μάλιστα, η μεταφορά αυτής της πρακτικής ενεγράφη εξ’ αρχής και στο γυναικείο σώμα, στο κατ’ εξοχήν, υπό βιοπολιτική προοπτική, σημείο συνάρθρωσης του ατομικού σώματος και του είδους, εκεί, δηλαδή, όπου, μέσω του πεδίου της σεξουαλικότητας, το ατομικό σώμα και οι επιθυμίες του καθίστανται «ανα-παραγωγοί» του κοινωνικού: στις 5 Ιουλίου 1909 η σουφραζέτα Marion Wallace-Dunlop ξεκίνησε απεργία πείνας για να αναγνωριστεί ως «πολιτική κρατούμενη». Η απεργία πείνας κράτησε «μόλις» 91 ώρες, καθώς μία από τις κατ’ εξοχήν βιοπολιτικές κοινωνίες της Δύσης ήρθε αντιμέτωπη με το παράδοξο γεγονός ότι, επειδή ακριβώς εστίαζε στην ασφάλεια και στην προστασία της ζωής μέσω του ιατρικού λόγου, ήταν υποχρεωμένη να υπολογίζει το «πολιτικό κόστος» του θανάτου μίας εκ των υπηκόων της. Όμως, οι σχέσεις εξουσίας και γνώσης πήραν το μάθημά τους από την αναπάντεχη αντίσταση που άρχισαν να υιοθετούν ολοένα και περισσότερες σουφραζέτες μεταξύ των ετών 1909-1914. Έτσι, μπροστά στον κίνδυνο να διαταραχθεί η λειτουργία του ποινικού συστήματος και ο μηχανισμός της φυλακής από τις ολοένα μαζικότερες απεργίες πείνας, οι οποίες ουσιαστικά ισοδυναμούσαν με απόπειρες αυτοκτονίας, δεν άργησαν να δώσουν την απάντησή τους με τη συνδρομή, φυσικά, της (ψυχ)ιατρικής εξουσίας: καταναγκαστική σίτιση. Άλλωστε, η τεχνολογία αυτή δεν ήταν καινούργια. Ο Philippe Pinel, «πατέρας της ψυχιατρικής» και εισηγητής της «ηθικής θεραπείας», διασφάλιζε με κάθε μέσο την καλή διατροφή των ψυχικά ασθενών στα άσυλα, ακόμη και παρά τη θέλησή τους, μέσω ενός ελαστικού σωλήνα. Το 1868, ο γερμανός γιατρός Adolf Kussmaul αναβάθμισε τεχνολογικά τον ελαστικό σωλήνα κατασκευάζοντας έναν στομαχικό καθετήρα μετά από τη μελέτη της τεχνικής ενός επαγγελματία καλλιτέχνη του τσίρκου που κατάπινε σπαθιά. Έτσι, η ψυχιατρική επιστήμη αντέστρεψε ab ovo, μέσω της ιατρικής καταδίκης της «ανορεξίας», τη θρησκευτική επιβράβευση της εγκράτειας στο φαγητό, της νηστείας και της καταδίκης της βουλιμίας. Το 1895, τα λόγια του A.R. Turnbull, επικεφαλής ψυχιάτρου του Fife and Kinross District Asylum, συνόψιζαν το αποτέλεσμα αυτής της αντιστροφής με τη μορφή της ψυχιατρικής διάγνωσης: «Η άρνηση τροφής μπορεί να οφείλεται σε απλή ηλιθιότητα ή στην αεικινησία και στην αμέλεια του μανιακού ενθουσιασμού· πολύ πιο συχνά παρατηρείται σε περιπτώσεις μελαγχολίας, μελαγχολικής διακοπής ή παραληρητικής τρέλας».
Βλέποντας, δηλαδή, τη γενεαλογία μίας ιατρικής τεχνολογίας και το πόσο εύκολα μετατοπίζεται η χρήση της από τον χώρο του ασύλου ή του νοσοκομείου στον χώρο της φυλακής, ακριβώς επειδή και οι δύο χώροι λειτουργούν με βάση το ίδιο διάγραμμα σχέσεων εξουσίας και γνώσης, καταλαβαίνει κανείς τώρα ότι το φουκωικό ερώτημα του «αν η φυλακή μοιάζει με τα εργοστάσια, με τα σχολεία, τους στρατώνες, τα νοσοκομεία, που όλα μοιάζουν με φυλακές» ήταν απλώς ρητορικό και ότι δεν πρέπει να ξαφνιάζεται κανείς σήμερα από την καθαρά πολιτική λειτουργία της ιατρικής επιστήμης εντός των νεωτερικών βιοπολιτικών κοινωνιών της καπιταλιστικής Δύσης. Εάν κάποιος εξακολουθεί να θεωρεί ότι η ιατρική επιστήμη έχει κατακτήσει πλέον μία περισσότερο αμερόληπτη, αποστασιοποιημένη και ουδέτερη στάση απέναντι στους πολιτικούς αγώνες και μία περισσότερο ανεκτική στάση σε όσες και όσους έκαναν την πολιτική επιλογή να αυτοκτονήσουν ή να προβούν σε απεργία πείνας, για να υπηρετήσουν αυτό που πίστευαν ότι άξιζε περισσότερο από τη ζωή ή την υγεία τους, όπως συνέβη με αφορμή τον αγώνα των γυναικών στη Βρετανία στις αρχές του 20ού αιώνα, ας ρίξει μία ματιά, μεταξύ πολλών άλλων, στην καταστολή των απεργιών πείνας που γίνονται στο Γκουαντάναμο στις αρχές του 21ου αιώνα. […]

Εικ. 1: Εικονογράφηση από αφίσα της Κοινωνικής και Πολιτικής Ένωσης Γυναικών που καταδικάζει την καταναναγκαστική σίτιση των σουφραζετών το 1910. Πολλές γυναίκες υπέστησαν αυτή τη βάναυση διαδικασία την περίοδο 1909-1914. (Μουσείο του Λονδίνου)
Εικ. 2: «Καρέκλα σίτισης» για την καταναγκαστική σίτιση των κρατουμένων στο Γκουαντάναμο. Αμέσως μετά την παροχή των θρεπτικών συστατικών οι κρατούμενοι παραμένουν δεμένοι στην καρέκλα για να αποφευχθεί κάθε απόπειρα εμετού.
[Αποσπάσματα από το βιβλίο των Θανάση Λάγιου και Βάσιας Λέκκα, Περί αυτοκτονίας. Το «απονενοημένο» διάβημα και οι βιο-πολιτικές νοηματοδοτήσεις του, σσ. 165-169. Οι υποσημειώσεις έχουν παραλειφθεί.
https://futurabooks.wordpress.com/2020/12/24/1106/]

22/02/2021

Η πολιτική ως εφαρμοσμένη βιολογία

Και να που έφτασε, λοιπόν, η στιγμή που οι περίφημες φουκωικές παρατηρήσεις πάνω στη διαχείριση της πανούκλας και στις αστικές της χωρικότητες απεκδύθηκαν την ανάλαφρη θεωρητική και ιστορική τους αύρα και εισήλθαν στη σφαίρα του εμπράγματου βιώματος. Η υπόθεση της εισβολής ενός (ακόμη) νέου ιού στην καθημερινότητά μας, εκεί στις αρχές του 2020, ζωντάνεψε απρόσμενα τις εικόνες που περιγράφει ο Michel Foucault αναφορικά με τη διαχείριση της πανωλόβλητης πόλης. Με μάλλον λιγότερο γκροτέσκο τρόπο αλλά με ομοιότητες που σαφέστατα τρομάζουν, οι περιγραφές μιας πόλης που επιτηρείται σχολαστικά από τις δυνάμεις ασφαλείας και μιας ανθρώπινης σωματικότητας που μεταφέρει δυνητικά τον θάνατο και ως εκ τούτου διατάσσεται να (αυτο)περιοριστεί, διασκευάστηκαν με έναν δραματικό τρόπο μπροστά στα μάτια μας. […] Οι φωνές εκείνων που από την πρώτη στιγμή υποστήριζαν ότι μετά το πέρας αυτής της πανδημίας ο κόσμος δεν θα είναι ποτέ ξανά ίδιος μπορεί να ακούστηκαν αρχικά ως γνώριμες καταστροφολογικές και μετα-αποκαλυπτικές εκτιμήσεις• εν τούτοις με τον τρόπο που εξελίσσεται μέχρι σήμερα η ιστορία φαίνεται να δικαιώνονται. Όχι επειδή η αρρώστια έχει αφήσει με ανεξίτηλο τρόπο το θανατερό της αποτύπωμα πάνω στον ρου της ανθρώπινης βιο-ιστορίας. Αλλά επειδή κατά τη διάρκεια αυτής της επιτάχυνσης του ιστορικού χρόνου οι αρμόδιοι, ήτοι τα πολιτικά, αστυνομικά και στρατιωτικά επιτελεία, πάτησαν πάνω σε μια νέα γη και ήδη την περιφράσσουν. Με άλλα λόγια, κατέλαβαν τόσο νέο και γόνιμο έδαφος εντός του πεδίου της κοινωνικής οργάνωσης που φαντάζει αδύνατον να το επιστρέψουν με κάποιον τρόπο πίσω. Είτε αυτό το έδαφος αφορά τις μεταλλάξεις στην αντίληψη της ανθρώπινης σωματικότητας και του ενσώματου σχετίζεσθαι, είτε αφορά τους ριζικούς μετασχηματισμούς στο πεδίο της ζωντανής εργασίας, είτε αφορά τέλος την επέλαση των απαγορεύσεων και των προστακτικών, που μετατρέπουν όντως την εξαίρεση σε κανόνα, για να το διατυπώσουμε με τα λόγια του Giorgio Agamben.
Το πολιτικό επίδικο της τρέχουσας πανδημίας δεν είναι, λοιπόν, η υπενθύμιση της ευαλωτότητας του ενσώματου εαυτού απέναντι στους κινδύνους αυτού του κόσμου, αλλά η καθοριστική σημασία που λαμβάνει η γυμνή μας βιολογικότητα, δηλαδή η ανθρώπινη σωματικότητα, για την κυρίαρχη εξουσία και τις τελετουργίες της. […] Ήδη από το ξέσπασμα της πανδημίας και τη διάχυση του θεάματός της η κυρίαρχη εξουσία μιλάει τη γλώσσα των βιοεπιστημών και των γιατρών. Οτιδήποτε είχε και εξακολουθεί να έχει νόημα για την κοινωνική οργάνωση των ζωών μας οφείλει να διέλθει μέσα από μία νέα ερμηνευτική των συμπτωμάτων και των κλινικών μας εικόνων. Αυτή η χυδαία αναγωγή του κοινωνικού και πολιτικού νοήματος στα πιο απόκρυφα βιολογικά μεγέθη δεν συνιστά προφανώς καινοτομία, αλλά ενσαρκώνει την ουσία της βιοπολιτικής. Αυτό που αναδεικνύεται μέσα από την κανονικοποίηση της επιτήρησης και των περιοριστικών μέτρων είναι το ζήτημα της προβληματοποίησης και διαχείρισης του βιολογικού μας υποβάθρου. Το πώς τα βιολογικά μας μεγέθη (επανα)φορτίζονται νοηματικά και πώς συγκροτούνται ως αντικείμενα κρατικής διαχείρισης• τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, τόσο ως ανατομικο-πολιτική του ανθρώπινου σώματος όσο και ως βιοπολιτική του πληθυσμού […]. Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα της επιτήρησης και διαχείρισης της υγείας και της αρρώστιας αποτέλεσε ένα από τα βασικά αντικείμενα της επιστήμης της αστυνομίας (Polizeiwissenschaft), κατά την περίοδο της συγκρότησής της στη Γερμανία τον 17ο και 18ο αιώνα. Και δεν είναι, επίσης, τυχαίο το γεγονός ότι η λεγόμενη ιατρική αστυνομία (Medizinische Polizei), που συγκροτήθηκε στη συνέχεια στη βάση αυτής της εμφαντικής «μέριμνας» για την υγεία του πληθυσμού, δηλαδή για την εργασιακή δύναμη και την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης, αποτέλεσε ένα βιοπολιτικό εγχείρημα στενά συνδεδεμένο με απολυταρχικά πολιτικά περιβάλλοντα. Αυτή η σύνδεση επικαιροποιείται σήμερα με έναν πρωτοφανή, για την κλίμακά του, τρόπο, θωρακίζοντας το σημείο σύγκλισης της ιατρικής και της αστυνομίας. Επικυρώνοντας, με άλλα λόγια, τη σύγκλιση της βιολογίας και της πολιτικής, και κάνοντάς μας να σαστίζουμε μπροστά στις ομοιότητες που εμφανίζει η τωρινή κατάσταση με τον περιβόητο ισχυρισμό του Rudolph Hess σύμφωνα με τον οποίο ο ναζισμός δεν ήταν «τίποτα άλλο από εφαρμοσμένη βιολογία».
Προφανώς οι σύγχρονοι πολιτικοί δεν είναι ο Hess και οι αστικές δημοκρατίες του 2020 δεν είναι η ναζιστική Γερμανία της δεκαετίας του ’30. Εν τούτοις, αν κάτι μας προκαλεί ανησυχία σήμερα, βλέποντας τα επιτελεία της ιατρικής αστυνομίας να ξεχύνονται στους δρόμους, αυτό δεν είναι άλλο από τη διπλή κίνηση που σχηματίζεται από τη βιολογικοποίηση της πολιτικής και την πολιτικοποίηση της βιολογίας. Μας προκαλεί ανησυχία το γεγονός ότι εκείνοι/ες που ασχολούνται με τις επιστήμες της ζωής καθορίζουν εν πολλοίς το πεδίο της πολιτικής νοηματοδότησης και της θέσπισης του δικαίου. Η παραδοχή, δηλαδή, πως η ερμηνεία των φαινομένων που διατρέχουν υποδόρια το σώμα μας επιτελεί μια κανονιστική λειτουργία και επιβάλλει θέσεις υποκειμένου. Διότι προσδιορίζει τη θέση μας ως προς το σωστό και το λάθος, το νόμιμο και το παράνομο, το κανονικό και το μη κανονικό, το ακίνδυνο και το επικίνδυνο, εν ολίγοις τη σχέση μας με τον ίδιο τον νόμο, και ορίζει δυνατότητες μετακίνησης και συνεύρεσης, πολιτικές ελευθερίες, πολιτικά δικαιώματα και εν τέλει την ίδια τη δυνατότητά μας για εμπρόθετη δράση. Τα λεγόμενα «διαβατήρια ανοσίας» και η διάχυση τεχνολογιών που εξάγουν και ερμηνεύουν δεδομένα από τα σωματικά μας χαρακτηριστικά και τα βιολογικά μας φαινόμενα, πιστοποιούν με τρομακτικό τρόπο αυτήν την κανονιστική λειτουργία. Το βιολογικό και υγειονομικό μας προφίλ γίνεται έτσι αντικείμενο πολιτικής ερμηνείας και διαχείρισης• εν προκειμένω στο όνομα της ατομικής και της δημόσιας ασφάλειας.
Όπως μας έχει δείξει βέβαια η Ιστορία, η απροϋπόθετη εξάπλωση του αιτήματος περί ασφάλειας και προστασίας οδηγεί σε συνθήκες απενεργοποίησης ζωτικών στοιχείων αυτού που αποκαλούμε ανθρωπινότητα• ή όπως το διατυπώνει ο Roberto Esposito, «η ανοσοποίηση σε ισχυρές δόσεις σημαίνει να θυσιάζουμε κάθε μορφή ποιοτικής ζωής, στο όνομα μιας απλής επιβίωσης». Αυτό επιβεβαιώνεται τις τελευταίες δεκαετίες αν παρατηρήσουμε την κεντρική θέση που καταλαμβάνουν ο γενικευμένος φόβος και η επακόλουθη εμμονή με την ασφάλεια στην παραγωγή της ανθρώπινης εμπειρίας. […] Αλλά η εμμονή με την προστασία και την ασφάλεια δεν οδηγεί μόνο σε γενικευμένα άγχη και φοβικά σύνδρομα. Ορθώνει επιπλέον αμυντικά τείχη, οξύνει το αίσθημα της εχθρότητας και επιτάσσει την εξόντωση της όποιας απειλής. Και πάλι, λοιπόν, η Ιστορία μας έχει δείξει πως η εμμονή με την προστασία της ζωής μάς εισάγει αναπόφευκτα σε γκρίζες ζώνες μέσα στις οποίες δεν μπορούμε να διακρίνουμε τη βιοπολιτική από τη θανατοπολιτική. Τα παραδείγματα του επιστημονικού ρατσισμού, του ναζιστικού προγράμματος εξόντωσης των Εβραίων, των Ρομά, και των ομοφυλόφιλων, του ναζιστικού προγράμματος ευθανασίας ατόμων με νοητική και ψυχική αναπηρία, και των σύγχρονων θανατοπολιτικών της μετανάστευσης, συνιστούν ιστορικά τεκμήρια αυτής της αδιακρισίας. Όσο αποκρουστική και αν είναι αυτή η ιστορία, οφείλουμε να στρέψουμε το βλέμμα μας πάνω της για να δούμε τους κινδύνους που εγκυμονεί η διπλή κίνηση που σχηματίζεται από τη βιολογικοποίηση της πολιτικής και την πολιτικοποίηση της βιολογίας.

Λεζάντα εικόνας: Paul Fürst, Der Doctor Schnabel von Rom (Holländer version), χαλκογραφία, π. 1656.

[Απόσπασμα από το δοκίμιο του Χρήστου Φιλιππίδη «Είμαστε σε πόλεμο με έναν αόρατο εχθρό»: Πανδημία, βιοπολιτική και αντιεξέγερση, σσ. 9-13. Οι υποσημειώσεις και οι βιβλιογραφικές αναφορές έχουν παραληφθεί. https://futurabooks.wordpress.com/2020/11/09/1084/]

12/02/2021

της Κατερίνας Μάτσα

10/02/2021

https://alterthess.gr/o-realistikos-symvivasmos-me-ton-kosmo-toy-kefalaioy-odigei-toys-anthropoys-stin-katathlipsi/?fbclid=IwAR1tXkkrKVauMIPqY_sIvbyGYla5twWyo-a4OoN9UCTPpVXHgcaLxxfXoIY

Mark Fischer, Καπιταλιστικός ρεαλισμός (Θέμης Πανταζάκος, Γιάννης Γαλιάτσος), futura 2015, σσ. 117 Κατά ειρωνική τύχη, ο Καπιταλιστικός ρεαλισμός βγήκε στα ελληνικά το θαυμαστό ....

05/02/2021

Φουκοϊκοί κύκλοι Το καλοκαίρι πριν την Καταστροφή, με αφορμή μια κουβέντα στον Κήπο των Αρχαιολόγων, είχε γίνει εδώ πολύς λόγος για το Φουκό.[1] Κι ενώ η συζήτηση συν....

24/12/2020

Θανάσης Λάγιος – Βάσια Λέκκα
Περί Αυτοκτονίας
Το «απονενοημένο διάβημα» και οι βιο-πολιτικές νοηματοδοτήσεις του

Εάν ο κυρίαρχος λόγος στην Αρχαιότητα θεωρούσε την αυτοκτονία προνόμιο των λίγων (των φιλοσόφων και των αριστοκρατών) και όνειδος των πολλών, εάν ο κυρίαρχος λόγος από τον Μεσαίωνα και μέχρι τη νεωτερικότητα θεωρούσε την αυτοκτονία ασύγγνωστο αμάρτημα, σήμερα ο κυρίαρχος λόγος θεωρεί την αυτοκτονία ασθένεια και την ασθένεια τη μόνη ικα¬νή και αναγκαία προϋπόθεση για (ιατρικώς υποβοηθούμενη) αυτοκτονία. Αυτό το βιοπολιτικό παράδοξο δεν μπορεί όχι μόνο να επιλυθεί, αλλά ούτε καν να κατανοηθεί, εάν δεν ιστορικοποιηθεί.
Το παρόν βιβλίο δεν φιλοδοξεί να είναι μία εξαντλητική ιστορία γύρω από την αυτοκτονία, καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν αφενός ανέφικτο και αφετέρου ανώφελο. Ανέφικτο, διότι τόσο η αυτοκτονία όσο και η ιστορία δεν μπορούν να εξαντληθούν και εξ ορισμού δεν γνωρίζουν κανένα τέλος από την προοπτική ενός γιγνώσκοντος υποκειμένου, αλλά θα συνοδεύουν το ανθρώπινο είδος, όσο αυτό θα πασχίζει να εξαντλήσει τις δυνατότητές του· ανώφελο, διότι καμία ερμηνεία που στοχεύει στην κριτική διερώτηση του παρόντος δεν μπορεί να είναι οριστική και εξαντλητική, εάν πράγματι θέλει να παραμείνει ερμηνεία και κριτική. Το παρόν βιβλίο προέκυψε μέσα από έναν μακρόχρονο προβληματισμό περί της αυτοκτονίας εντός των βιοπολιτικών κοινωνιών, καθώς ήδη από το ξέσπασμα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης του 2008 άρχισε να ακούγεται και να διαχέεται ένας λόγος περί θεαματικής «αύξησης των αυτοκτονιών», ο οποίος, επειδή ως προϊόν της κοινωνίας του θεάματος συνάρθρωνε τον επιστημονικό λόγο με την ειδησεογραφική εντυπωσιοθηρία, περισσότερο συσκότιζε παρά διαφώτιζε τα πράγματα, τόσο θεωρητικά όσο και πολιτικά.
Το παρόν βιβλίο δεν φιλοδοξεί να είναι μία επιστημονική «επίλυση» του προβλήματος· το συνέχει η φιλοδοξία να ιστορικοποιηθεί η δυσφορία απέναντι στο υπάρχον, όταν αποκτά την πλέον ακραία της μορφή. Αυτή η ιστορικοποίηση επιχειρήθηκε μέσω της σχολαστικής εργασίας ακαδημαϊκής υφής, αλλά χωρίς –ελπίζουμε– τον σχολαστικισμό του ακαδημαϊσμού, ώστε να μην θαφτεί εντελώς κάτω από τον δικό μας λόγο η εμπειρία των αυτοχείρων, αλλά και προκειμένου να προκληθεί, μέσω τόσο της γραφής όσο και της ανάγνωσης, ένα μικρό ρήγμα στην αφιλοσόφητη εκδοχή του κυρίαρχου λόγου, η οποία αναπαριστά, όπως θα δούμε, τη σύνδεση της ψυχικής διαταραχής με την αυτοκτονία ως δήθεν άρρηκτη. Αυτή η εκδοχή παραμένει όχι μόνο βαθιά αφιλοσόφητη, καθώς ουσιαστικά αγνοεί επιδεικτικά την υπαρξιακή αγωνία που, εντός νεωτερικότητας, κατέστησε την αυτοκτονία το μόνο, κατά Camus, «σοβαρό φιλοσοφικό πρόβλημα»· αλλά παραμένει και βαθιά ανιστόρητη, διότι δείχνει ένα πάθος άγνοιας απέναντι στην ίδια την ιστορική συγκρότηση της αυτοκτονίας ως προβλήματος. Ωστόσο, το, κατά Nietzsche, ιστορικό φιλοσοφείν, ήτοι η φιλοσοφική θεώρηση που δεν αγνοεί την ιστορία και η ιστορία που δεν ικανοποιείται με τη γεγονοτογραφική καταγραφή του παρελθόντος, μαρτυρεί ότι πρέπει να αμφισβητήσουμε τα αυτονόητα για να υπάρξει ζωή πριν τον θάνατο, δηλαδή, να στοχαστούμε και να πειραματιστούμε σχετικά με ό,τι θεωρείται πιο «φυσικό», ήτοι το να ζεις και να πεθαίνεις.

Περιεχόμενα
Πρόλογος: Γιατί (τώρα) ένα βιβλίο για την αυτοκτονία;
Κεφάλαιο 1: Η αυτοκτονία ως (δια)χρονικό ερώτημα
1.1 Η αυτοκτονία ως πράξη εντιμότητας και ως πρακτική της επιμέλειας εαυτού
1.2 Η αυτοκτονία στο επίκεντρο του θεολογικού λόγου ως πράξη δαιμονική και αμαρτία
1.3 Η αυτοκτονία στον δρόμο της εκκοσμίκευσης
1.4 Οι απαρχές της (ψυχ)ιατρικής διαχείρισης της ζωής και του θανάτου
Κεφάλαιο 2: Η επιστημο-λογική διαχείριση της αυτοκτονίας: η ανάδυση της Κοινωνιολογίας
2.1 Η εγγραφή της αυτοκτονίας στο πεδίο του αστυ-νομικού λόγου περί πληθυσμού ως το επιστημο-λογικό a priori της κοινωνιολογίας: η αστυνομία στα ίχνη του συμπτώματος
2.2 Από την επιστήμη της αστυνομίας στην κριτική του φιλελευθερισμού εντός των βιοπολιτικών κοινωνιών
2.3 Η κοινωνιο-λογική διαχείριση της αυτοκτονίας: η πρόληψη ως θεραπεία διά «πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν»
Ιντερλούδιο Ι: Fantaisie-Impromptu. Η ψυχ-ανάλυση της αυτοκτονίας: μία ρωγμή στην επιστημονική συνείδηση;
Κεφάλαιο 3: Ο ψυχιατρικός λόγος στον 20ό αιώνα και η κατασκευή του «αυτοκτονικού υποκειμένου»
3.1 Ενώπιον της ψυχιατρικοποίησης των ανθρώπινων συναισθημάτων και συμπεριφορών: το DSM-5 και η αυτοκτονία ως «διαταραχή»
3.2 «Προλαμβάνοντας» την αυτοκτονική συμπεριφορά, «θεραπεύοντας» το αυτοκτονικό υποκείμενο
Ιντερλούδιο ΙΙ: Marche funèbre. Νεωτερικά υποκείμενα και βιοπολιτικές κοινωνίες σε κρίση: η αυτοκτονία ως μορφή αντίστασης και διέξοδος ελευθερίας;
Κεφάλαιο 4: Ευθανασία και βιοπολιτική: ένα ιατρικό και πολιτικό παράδοξο;
4.1 Αυτοκτονία και ιατρική ορθολογικότητα: η ευθανασία ως «πράξη εξαίρεσης»;
4.2 Νομιμοποιώντας την ευθανασία στον δυτικό κόσμο
4.3 Από την πρόληψη και την καταδίκη του απονενοημένου διαβήματος στη νομιμοποίηση της ευθανασίας: ένα βιο-πολιτικό παράδοξο;
Εξόδιος ακολουθία
Βιβλιογραφία

ISBN 978-618-5553-02-9
244 σελ. / 13 x 20,5 εκ. / 13,78 ευρώ

24/12/2020

Θανάσης Λάγιος – Βάσια Λέκκα Περί ΑυτοκτονίαςΤο «απονενοημένο διάβημα» και οι βιο-πολιτικές νοηματοδοτήσεις του Εάν ο κυρίαρχος λόγος στην Αρχαιότητα θεωρούσε την αυτοκτονία προνόμιο των λίγων (των φιλοσόφων και των αριστοκρατών) και όνειδος των πολλών, εάν ο κυρίαρχος λόγος από τον Μεσαίωνα και μέχρι τη νεωτερικότητα θεωρούσε την αυτοκτονία ασύγγνωστο αμάρτημα, σήμερα ο κυρίαρχος λόγος θεωρεί την αυτοκτονία …...

Θανάσης Λάγιος – Βάσια Λέκκα Περί Αυτοκτονίας Το «απονενοημένο διάβημα» και οι βιο-πολιτικές νοηματοδοτήσεις του…

15/12/2020

Roland Simon
Κριτική ιστορία της υπεραριστεράς

Επιμέλεια – μετάφραση: Θέμης Μιχαήλ και Γιάννης Ψαρρός

Η υπεραριστερά εκτείνεται από τους αριστερούς και συµβουλιακούς κομμουνιστές των αρχών του 20ού αιώνα μέχρι και την Καταστασιακή Διεθνή, συμπεριλαμβάνοντας τη γερµανοολλανδική αλλά και την ιταλική κομμουνιστική αριστερά, την οµάδα-περιοδικό Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα, τον ελευθεριακό κομμουνισμό του Noir et Rouge και πληθώρα ομάδων και εντύπων που απηχούσαν ή απηχούν ακόμα αυτές τις επιρροές.
Για την υπεραριστερά η επανάσταση και ο κομμουνισμός ήταν η απελευθέρωση της εργασίας και η επιβεβαίωση του προλεταριάτου ως κυρίαρχης τάξης. Ωστόσο, ασκούσε κριτική σε όλες τις απτές μεσολαβήσεις που συνόδευαν την ενίσχυση του προλεταριάτου στο εσωτερικό του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής (συνδικάτα, μαζικά κόμματα, κοινοβουλευτισμός), όσο κι αν αυτές οι μεσολαβήσεις θεμελίωναν τη δυνατότητα για την επιβεβαίωση της τάξης. H υπεραριστερά κατέληγε στον μυστικισμό μιας αναλλοίωτα επαναστατικής φύσης του προλεταριάτου, η οποία θα εκδηλωνόταν και θα εξασφάλιζε την επιτυχία της επανάστασης αρκεί να µην εμποδιζόταν από την εξωτερική παρέμβαση των γραφειοκρατικών μηχανισμών και της αστικής ιδεολογίας.
Η ανάλυση της εμπειρίας του επαναστατικού κύματος του 1917–23 και των γεγονότων του μεσοπολέμου δείχνει ότι η επιβεβαίωση της τάξης και η ανάδειξή της σε κυρίαρχη τάξη είναι αντίφαση εν κινήσει. Η υπεραριστερά ώθησε την κριτική μέχρι ένα όριο που –μαζί µε την εποχή της– δεν μπόρεσε να ξεπεράσει. Η νέα εποχή που άνοιξε μετά την ήττα των κινημάτων των δεκαετιών ’60-’70 γνώρισε και τη βαθμιαία θεωρητική υπέρβαση της υπεραριστεράς, ιδίως µε τη θεωρία της κομμουνιστικοποίησης: η επανάσταση δεν μπορεί να είναι άλλο από κατάργηση του κεφαλαίου και άρα και του ίδιου του προλεταριάτου.

Η παρούσα μετάφραση του βιβλίου του Roland Simon και των εκδόσεων Senonevero Histoire critique de l’ultragauche αποτελεί την πρώτη έκδοση του βιβλίου σε άλλη γλώσσα πέρα από τα γαλλικά. Πολύ περισσότερο από μια επιγραμματική ιστορία τού (σε μεγάλο βαθμό άγνωστου στην Ελλάδα) χώρου της υπεραριστεράς, το βιβλίο παρέχει μια επαρκή εικόνα για τη θεωρητική προσέγγιση του περιοδικού Théorie Communiste και γενικότερα για τις καταβολές του σύγχρονου ρεύματος της κομμουνιστικοποίησης. Σε οποιεσδήποτε ορισμένες πτυχές της θεωρητικής οπτικής αυτής και αν διαφωνεί κανείς, δεν παύει κατά την άποψή μας να παραμένει στην αιχμή της θεωρίας για την ταξική πάλη και την επανάσταση σήμερα.
Τα τέσσερα κεφάλαια του βιβλίου που αποτελούν και την πρώτη γαλλική έκδοση προέρχονται από παρουσιάσεις του συγγραφέα στο πλαίσιο ανοικτών εκδηλώσεων που απομαγνητοφωνήθηκαν και κυκλοφόρησαν πρώτα σαν μπροσούρες από τη συλλογικότητα των Chemins non tracés (Αχαρτογράφητες Διαδρομές) της Αβινιόν. Ο εκτενής πρόλογος και επίλογος αποτελούν κείμενα του συγγραφέα που έχουν δημοσιευτεί από το περιοδικό Théorie Communiste και συνοδεύουν τη δεύτερη γαλλική έκδοση. Όλα τα μέρη του βιβλίου έχουν μια σχετική αυτοτέλεια και μπορούν να διαβαστούν ανεξάρτητα, αν και ο πρόλογος παρέχει σε μεγάλο βαθμό τις θεωρητικές βάσεις για την ιδιαίτερη ιστορική οπτική του συγγραφέα και του περιοδικού.

ISBN 978-618-5553-00-5
520 σελ. / 14 x 21 εκ. / 21,20 ευρώ

15/12/2020

Elisabeth Poretsky
Οι δικοί μας
Η ζωή και ο θάνατος ενός σοβιετικού πράκτορα

Μετάφραση: Λιάννα Γεωργακοπούλου και Έλλη Δυοβουνιώτη

«Ή οι εχθροί μας θα μας κρεμάσουν ή οι δικοί μας θα μας τουφεκίσουν.»

Η Elizabeth Poretsky αφηγείται τη ζωή μιας γενιάς επαναστατών μέσα από την ιστορία έξι νέων που μεγάλωσαν πριν τον A΄ Παγκόσμιο πόλεμο σε μια μικρή πόλη στα σύνορα της Αυστριακής Γαλικίας και της Αυτοκρατορικής Ρωσίας. Συνδέθηκαν από νεαρή ηλικία με μια δυνατή φιλία που κράτησε όχι μόνο για όλη τους τη ζωή αλλά επηρέασε και τη μοίρα τους. Η ύπαρξή τους ήταν στενά συνδεδεμένη με το ξέσπασμα του «Μεγάλου Πόλεμου» και την Οκτωβριανή επανάσταση. Η Επανάσταση τους έβαλε για μια στιγμή στον στίβο της Ιστορίας και η παρακμή της επιτάχυνε το τέλος τους. Ο κόσμος γνώρισε την ύπαρξή τους μόνο από τον τρόπο με τον οποίον πέθαναν.
Η συγγραφέας ήταν η μόνη που επιβίωσε από αυτήν τη μικρή ομάδα και συμβολίζει με θλιβερή πληρότητα την ένταση της πίστης της γενιάς των νεαρών Ευρωπαίων επαναστατών του 1917 στη μελλοντική παγκόσμια επανάσταση υπό την ηγεσία του Λένιν και του κόμματος των Ρώσων μπολσεβίκων, η οποία προκαλούσε μια θέρμη που ήταν γραφτό να έρθει σε αντιπαράθεση για τους περισσότερους από αυτούς με την απαράδεκτη διάβρωση αυτής της πίστης. Το βιβλίο αυτό είναι η οδύσσεια των ανθρώπων αυτών, ειδικά του Ignace Poretsky (Reiss), γνωστού ως Λούντβιχ, και γράφτηκε από τη χήρα του μετά από περισσότερο από 30 χρόνια απόσυρσης και αναστοχασμού.

Περιεχόμενα
Πρόλογος
Προς την Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ, 17 Ιουλίου 1937
Ι. Μια μικρή πόλη στη Γαλικία
ΙΙ. Το πολωνικό Κόμμα
ΙΙΙ. Πρώτη αποστολή: Λβοβ
IV. Βερολίνο και Βιέννη
V. Πράγα και Άμστερνταμ
VI. Μόσχα, 1929–1932
VII. Η Ευρώπη τη δεκαετία του ’30
VIΙI. Μόσχα, 1937
IX. Παρίσι
X. Ελβετία
XI. Θάνατοι σε αναβολή: Άμστερνταμ και Παρίσι
Επίλογος: Ηνωμένες Πολιτείες
Σημειώσεις

Επιμέλεια: Λιάννα Γεωργακοπούλου

ISBN 978-618-5553-01-2
300 σελ. / 14 x 21 εκ. / 18,02 ευρώ

15/12/2020

Roland SimonΚριτική ιστορία της υπεραριστεράς Επιμέλεια – μετάφραση: Θέμης Μιχαήλ και Γιάννης Ψαρρός Η υπεραριστερά εκτείνεται από τους αριστερούς και συµβουλιακούς κομμουνιστές των αρχών του 20ού αιώνα μέχρι και την Καταστασιακή Διεθνή, συμπεριλαμβάνοντας τη γερµανοολλανδική αλλά και την ιταλική κομμουνιστική αριστερά, την οµάδα-περιοδικό Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα, τον ελευθεριακό κομμουνισμό του Noir et Rouge και πληθώρα ομάδων και εντύπων που απηχούσαν ή απηχούν ακόμα αυτές τις επιρροές....

Roland Simon Κριτική ιστορία της υπεραριστεράς

15/12/2020

Elisabeth Poretsky Οι δικοί μαςΗ ζωή και ο θάνατος ενός σοβιετικού πράκτορα Μετάφραση: Λιάννα Γεωργακοπούλου και Έλλη Δυοβουνιώτη «Ή οι εχθροί μας θα μας κρεμάσουν ή οι δικοί μας θα μας τουφεκίσουν.» Η Elisabeth Poretsky αφηγείται τη ζωή μιας γενιάς επαναστατών μέσα από την ιστορία έξι νέων που μεγάλωσαν πριν τον A΄ Παγκόσμιο πόλεμο σε μια μικρή πόλη στα σύνορα της Αυστριακής Γαλικίας και της Αυτοκρατορικής Ρωσίας....

Elisabeth Poretsky Οι δικοί μας Η ζωή και ο θάνατος ενός σοβιετικού πράκτορα