ΧΟΡΔΙΣΜΑ ΠΙΑΝΟΥ - Piano Tuning
Τι κάνει το πιάνο να χάνει την τονικότητα του και να χρειάζεται χόρδισμα?
Η κύρια αιτία που ευθύνεται για την αλλοίωση του χορδίσματος του πιάνου είναι το επίπεδο υγρασίας του χώρου όπου βρίσκεται και οι αυξομοιώσεις του.Λόγω του ότι η ηχητική πλάκα (soundboard), όπου στηρίζονται τα κλειδιά πάνω στα οποία τυλίγονται οι χορδές, είναι ξύλινη, οποιεσδήποτε αλλαγές σε θερμοκρασία και υγρασία την επηρεάζουν άμεσα.Έτσι τους χειμερινούς μήνες, που η υγρασία είναι χαμηλή λόγω της θέρμανσης του χώρου, η ηχητική πλάκα συρρικνώνεται και η τονικότητα πέφτει.
Αντίθετα, το καλοκαίρι, η υγρασία ανεβαίνει, ιδιαίτερα δε στη χώρα μας είναι αρκετά υψηλή, πράγμα που κάνει την ηχητική πλάκα να διογκώνεται και την τονικότητα να ανεβαίνει.Οι αλλαγές αυτές συμβαίνουν ανομοιόμορφα στην ηχητική έκταση του πιάνου με αρνητικό αποτέλεσμα στη σωστή ακουστικότητα του.Πρόσθετα σημαντικό ρόλο στο κράτημα του χορδίσματος παίζει και η κατασκευή του πιάνου. Όσο καλύτερα, πιο σκληρά και σωστά επεξεργασμένα ξύλα χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή της ηχητικής πλάκας, τόσο καλύτερο κράτημα έχει το χόρδισμα του.
Το παίξιμο επηρεάζει το χόρδισμα του πιάνου μου?
Όσο και αν σας φαίνεται παράξενο, ο τρόπος και η συχνότητα παιξίματος δεν επηρεάζουν ένα σωστά χορδισμένο πιάνο. Μπορείτε λοιπόν άφοβα να παίζετε όσο δυνατά θέλετε και όσο συχνότερα μπορείτε.Οι αλλαγές θερμοκρασίας και υγρασίας του χώρου είναι αυτές που επηρεάζουν την ηχητική του κατάσταση, για το λόγο αυτό επιμένουμε και συμβουλεύουμε το πιάνο να χορδίζεται τακτικά, ακόμη και αν δεν χρησιμοποιείται.
Το πιάνο μου είναι καινούριο. Πότε θα πρέπει να κάνω το 1ο χόρδισμα?
Ένα ολοκαίνουργιο πιάνο χρειάζεται μεγαλύτερη φροντίδα τα 2 πρώτα χρόνια, μέχρι τα μέρη του μηχανισμού του να δουλευτούν, να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες πλήρους λειτουργίας και οι χορδές να αποκτήσουν το τέντωμα-stretching, που απαιτείται για την σταθεροποίηση του χορδίσματος.Έτσι μόλις εγκαταστήσετε το πιάνο σας στο χώρο του, το αφήνετε να “εγκλιματιστεί” για περίπου 20-30 ημέρες, ενώ παράλληλα παίζετε κανονικά.Στη συνέχεια φροντίζετε για το 1ο χόρδισμα του και ακολουθείτε ευλαβικά τα 6μηνα μεσοδιαστήματα μεταξύ των χορδισμάτων μέχρι να συμπληρωθεί η διετία.
Κάθε πότε θα πρέπει να φροντίζω για το χόρδισμα του πιάνου μου?
Η συχνότητα που προτείνουν όλοι οι κατασκευαστές είναι 2 φορές το χρόνο και καταλληλότερες εποχές είναι το Φθινόπωρο και η Άνοιξη λόγω του ότι οι συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας είναι οι καλύτερες τις περιόδους αυτές.Αν η ποιότητα του πιάνου σας το επιτρέπει, το χόρδισμα μπορεί να γίνεται και 1 φορά το χρόνο.Χόρδισμα πρέπει να γίνεται ακόμη και αν το πιάνο δεν χρησιμοποιείται.
Τι σημαίνει χόρδισμα στο Α-440?
Το Α-440 αναφέρεται σε μια διεθνή σταθερά που αφορά το τόνο του ΛΑ (Α) στη μεσαία περιοχή, το οποίο χορδίζεται στη συχνότητα των 440Ηz ή κύκλων το δευτερόλεπτο. Με βάση αυτή τη συχνότητα ρυθμίζονται ανάλογα και όλες οι υπόλοιπες νότες.Όλα τα πιάνα και όλα τα μουσικά όργανα χορδίζονται με βάση αυτή τη συχνότητα ώστε να υπάρχει ενιαία ηχητική βάση και συγχρονισμός ειδικά όταν παίζουν πολλά όργανα μαζί.
Δεν παίζω πλέον πιάνο γιατί θα πρέπει να το χορδίζω?
Το πιάνο είναι όργανο που έχει μεγάλη διάρκεια ζωής, μεγαλύτερη και από τη δική σας, αρκεί να συντηρείται κανονικά.Αν σέβεστε το όργανο που έχετε και εκτιμάτε τη δαπάνη απόκτησης του, ένα χόρδισμα έστω κάθε διετία και ένας έλεγχος για τις απαραίτητες ρυθμίσεις που χρειάζεται, είναι το λιγότερο που μπορείτε να κάνετε για να διασφαλίσετε την αξία του στο χρόνο, οταν δεν το χρησιμοποιείτε.Ίσως μετά από λίγα χρόνια κάποια δικά σας άτομα ή ακόμη και σεις θελήσετε να ξαναπαίξετε, γι΄αυτό μην το "ξεχνάτε". Ζητά πολύ λίγα ενώ σας δίνει τόσα πολλά!
2. Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΙΑΝΟΥ
Ποιος χώρος του σπιτιού μου είναι ο καταλληλότερος για να τοποθετήσω το πιάνο μου?
Τα στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα την κατάσταση του πιάνου σας είναι η υγρασία και οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας.Για το λόγο αυτό θα πρέπει να επιλέξετε ένα εσωτερικό τοίχο, μακριά από θερμαντικά σώματα και σίγουρα όχι δίπλα σε παράθυρο ή μπαλκονόπορτα.Ιδανικός χώρος για το πιάνο σας είναι εκείνος που έχει τις πλέον σταθερές και κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος.Σε περίπτωση που στο χώρο κινείται πολύς κόσμος ή μικρά παιδιά ζητείστε από τον τεχνικό μας να τοποθετήσει κλειδαριά στο καπάκι των πλήκτρων, ώστε να μη γίνουν ζημιές στα πλήκτρα και στο καπάκι από κακή χρήση.
3. ΥΓΡΑΣΙΑ
Επηρεάζει η υγρασία το χόρδισμα του πιάνου μου?
Η υγρασία είναι η κύρια αιτία που κάνει το πιάνο να χάνει το χόρδισμα του.Όλες οι χορδές του πιάνου περνούν πάνω από μια μεταλλική πλάκα και στηρίζονται σε μια ξύλινη επιφάνεια - το soundboard - πάνω στην οποία είναι στερεωμένα τα κλειδιά όπου τυλίγονται οι χορδές.Οποιεσδήποτε αλλαγές σε θερμοκρασία και υγρασία επηρεάζουν την κατάσταση της ηχητικής πλάκας προκαλώντας άλλοτε τη συστολή και άλλοτε τη διαστολή της, γεγονός που επηρεάζει στη συνέχεια το τέντωμα των χορδών και αλλοιώνει σταδιακά το ηχητικό αποτέλεσμα.
Μερικές φορές καθώς παίζω τα πλήκτρα δεν επανέρχονται στην αρχική τους θέση. Παίζει ρόλο ο τρόπος που τα κτυπώ?
Ο τρόπος που κτυπάτε τα πλήκτρα σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζει τη λειτουργία τους. Η κακή υγρασία χώρου είναι αυτή που ευθύνεται για αυτή τη συμπεριφορά τους.Το σώμα το πλήκτρων είναι κατασκευασμένο από ξύλο η διαδρομή δε και η θέση τους καθορίζεται από μικρούς μεταλλικούς πίρους που είναι στερεωμένοι στη τράπεζα των πλήκτρων, όπου “κάθονται" τα πλήκτρα.Στο κάτω μέρος του κάθε πλήκτρου υπάρχουν εσοχές σε συγκεκριμένες θέσεις και σε μέγεθος ώστε να κινούνται οι πίροι αυτοί, που βοηθούν τη σωστή και προκαθορισμένη διαδρομή του κάθε πλήκτρου.Όταν η υγρασία του χώρου είναι υψηλή, το ξύλο των πλήκτρου διαστέλλεται και με το πάτημα «σφηνώνει» στον μεταλλικό πύρο, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να επανέλθει.Mόλις διαπιστώσετε κάτι τέτοιο καλέστε αμέσως το τεχνικό σας για να αποκαταστήσει το πρόβλημα και να εκτιμήσει γενικότερα τη κατάσταση.
Υπάρχει τρόπος να ελέγχω την υγρασία περιβάλλοντος στο σημείο που έχω το πιάνο μου?
Φυσικά ναι. Υπάρχει τρόπος μέτρησης της υγρασίας, πρόληψης και καταστολής της.Αρχικά, μαζί με το πιάνο σας, προμηθευτείτε από κατάστημα μουσικών οργάνων ένα μετρητή υγρασίας - θερμοκρασίας, ώστε να ελέγχετε το ποσοστό υγρασίας του χώρου στη διάρκεια του χρόνου.Το σωστό επίπεδο σχετικής υγρασίας είναι 40-45%.Σε περίπτωση που παρατηρείτε χαμηλότερα και υψηλότερα ποσοστά στη διαδρομή του χρόνου, να είστε σίγουροι ότι σύντομα θα αρχίσουν προβλήματα που θα πρέπει να προλάβετε.Υπάρχουν γι’ αυτό ειδικές συσκευές υγρασίας ή υγροποιηντές (humidity control systems) που κανονίζουν το σωστό επίπεδο υγρασίας μέσα στο πιάνο.
Υπάρχει πρόβλημα αν το πιάνο μου μείνει σε χώρο που δε θερμαίνεται?
Το κρύο δεν κάνει κακό στο πιάνο. Μπορείτε να αφήσετε το όργανο σας σε ένα κρύο περιβάλλον αρκεί όμως να μην συνδυάζεται με αυξημένη υγρασία.Αντίθετα η υπερβολική ζέστη ή η απευθείας έκθεση του στον ήλιο δοκιμάζει σκληρά και αλλοιώνει τα ξύλινα μέρη της μηχανής, ενώ παράλληλα διαβρώνει τη κόλλα που τα περισσότερα μέρη του είναι στερεωμένα μεταξύ τους.
4. EΞΩΤΕΡΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΠΙΑΝΟΥ
Πώς να φροντίζω τις ξύλινες επιφάνειες του πιάνου?
Το περιοδικό ξεσκόνισμα του πιάνου μπορεί να γίνεται με ένα swiffer το οποίο συγκρατεί άριστα τη σκόνη, χωρίς να τη διαχέει, ενώ παράλληλα δε χαράζει το λούστρο, ειδικά στα λακαριστά πιάνα όπου η επιφάνεια τους είναι πολύ ευαίσθητη.Για τη διατήρηση της λάμψης αν το πιάνο σας είναι γυαλιστερό, ή της ζεστής και ζωηρής όψης του ξύλου αν είναι ματ, υπάρχουν ειδικά γυαλιστικά πιάνου σε υγρή κρεμώδη μορφή.Με ένα μαλακό βαμβακερό πανάκι απλώνετε με απαλές κυκλικές κινήσεις το υγρό σε όλες τις εξωτερικές επιφάνειες του πιάνου σας. Το αφήνετε λίγο και στη συνέχεια το περνάτε με ένα στεγνό πανάκι της ίδιας υφής και σύνθεσης.Ιδανικό για τις δακτυλιές είναι το δέρμα το οποίο και τις εξαφανίζει και δεν αφήνει κανένα ίχνος στη λάκα.
ΠΡΟΣΟΧΗ:
Μη χρησιμοποιήσετε ποτέ γυαλιστικά ή άλλα καθαριστικά σπρέι γενικής χρήσης.Μη χρησιμοποιήσετε για κανένα λόγο γυαλιστικό πιάνου στις επιφάνειες όπου το ξύλο είναι στη φυσική του μορφή, χωρίς κατεργασία (πχ τα πλαϊνά των πλήκτρων).
Πώς καθαρίζονται τα πλήκτρα του πιάνου?
Στα περισσότερα πιάνα η ξύλινη επιφάνεια των πλήκτρων που είναι εμφανής καλύπτεται με λευκό πλαστικό.Τις επιφάνειες αυτές μπορείτε να καθαρίζετε ανά διαστήματα με ένα ελαφρά υγρό μαλακό πανάκι με λίγο ουδέτερο σαπούνι για να φεύγει το λίπος που αφήνουν τα δάκτυλα ή με ένα δέρμα.Αν το πιάνο σας έχει πλήκτρα από ελεφαντόδοντο, φροντίζετε να έχετε το καπάκι του ανοικτό γιατί το φως βοηθά στη διατήρηση του λευκού, ενώ η έλλειψη του τα κάνει να κιτρινίζουν. Τα καθαρίζετε με ένα πανάκι βρεγμένο μόνο σε νερό και καλά στημένο.Αν από τη πολυκαιρία και τη κακή συντήρηση έχουν κιτρινίσει, το τεχνικό μας τμήμα μπορεί με ειδική επεξεργασία και κατάλληλα υγρά να τα επαναφέρει στο φυσικό τους χρώμα.
5. ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Ενώ έγινε το χόρδισμα του πιάνου μου ο τεχνικός μου είπε ότι χρειάζονται και κάποιες ρυθμίσεις. Τι σημαίνει αυτό?
Το χόρδισμα έχει να κάνει μόνο με τη ρύθμιση των χορδών στη σωστή τονικότητα.Το πιάνο όμως, εκτός από τις χορδές, διαθέτει και έναν αρκετά περίπλοκο μηχανισμό, ο οποίος ενεργοποιείται με το πάτημα ενός και μόνου πλήκτρου, κινώντας 120 περίπου μέρη μέχρις ότου το τελευταίο τμήμα του, το σφυράκι, κτυπήσει τη χορδή. Με τη χρήση και το χρόνο η κίνηση των τμημάτων χάνει την αρχική ευελιξία.Μετά από 2-3 χρόνια το χόρδισμα από μόνο του δεν αρκεί. Θα λέγαμε μάλιστα ότι θα είναι αναποτελεσματικό αν δεν γίνουν παράλληλα κάποιες ρυθμίσεις που συνδυαστικά με το χόρδισμα διαμορφώνουν τη σωστή ακουστική του οργάνου.Ζητείστε από το τεχνικό να σας ενημερώσει αναλυτικά για τις ρυθμίσεις που χρειάζεται το πιάνο σας και προγραμματίστε τες το συντομότερο δυνατό.
