25/07/2026
www.tsiritsantsoules.gr
mail: [email protected]
Οι Τσιριτσάντσουλες παρουσιάζουν τη θεατρική παράσταση
Ο Μαρξ και ο Μπακούνιν
στον Παράδεισο
του Κώστα Δεσποινιάδη
Συντελεστές
Παίζουν: Ντίνα Μαυρίδου, Βασίλης Κοκκινογένης, Μαρίνος Μουζάκης
Σκηνοθεσία, μουσική: Μαρίνος Μουζάκης
Κοστούμια: Αγγελική Βασιλοπούλου
Κατασκευή μασκών: Μαρία Μαρκοπούλου
Σχεδιασμός αφίσας και σκηνικού: Διονύσης Ματαράγκας
Κατασκευή σκηνικού: Κώστας Βαλατσός
Οργάνωση παραγωγής: Ντίνα Μαυρίδου
Παραγωγή: Τσιριτσάντσουλες 2026
Ευχαριστούμε το αντιεξουσιαστικό αναρχικό στέκι Αντίπνοια για τη φιλοξενία των προβών μας, την Εύη Χατζησάββα, την Ηρώ Κατσιφλώρου, την Έλλη Βασιλάτου, τον Δημήτρη Αναλογικό και τον Νίκο Γιούσεφ για την πολύτιμη συμβολή τους σ΄αυτήν την παραγωγή.
Για την παράσταση
Φέτος έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε το πρώτο θεατρικό έργο του Κώστα Δεσποινιάδη, που γράφτηκε ειδικά για τον θίασό μας. Πρόκειται για τη μεταφυσική πολιτική κωμωδία «Ο Μαρξ και ο Μπακούνιν στον παράδεισο». Ένα ευφάνταστο έργο που αξιοποιεί όλα τα υλικά του λαϊκού θεάτρου και της μπρεχτικής θεατρικής κληρονομιάς, που μάς έχει επηρεάσει καίρια όλα αυτά τα χρόνια της καλλιτεχνικής μας πορείας.
Οι δύο πυλώνες της κωμωδίας αυτής δεν είναι άλλοι από τους Καρλ Μαρξ και Μιχαήλ Μπακούνιν, τα δύο «τοτέμ» του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος. Οι άνθρωποι που εκπροσώπησαν τα δύο μεγάλα ρεύματα του εργατικού κινήματος, του κομμουνισμού και του αναρχισμού, κατά τον 19ο αιώνα. Δύο πρόσωπα που όχι μόνο επηρέασαν βαθιά την επαναστατική σκέψη της εποχής τους, αλλά που συνεχίζουν να την επηρεάζουν μέχρι τις μέρες μας. Οι δύο αυτές σχολές σκέψης συναντήθηκαν υπό τη σκέπη της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (ή αλλιώς Πρώτη Διεθνής), η οποία απέδειξε στην πράξη τη δύναμη της ένωσης των «από τα κάτω», σ’ εποχές σκληρών κοινωνικών και ταξικών αγώνων και κοσμοϊστορικών αλλαγών. Ο Καρλ Μαρξ κι ο Μιχαήλ Μπακούνιν υπήρξαν όμως αυτοί που προσωποποίησαν και την τελική σύγκρουση ανάμεσα στις δύο αυτές σχολές επαναστατικής σκέψης (του κρατικού και του αντιεξουσιαστικού σοσιαλισμού) που οδήγησε εν τέλει στη μοιραία μεγάλη διάσπαση της Διεθνούς το 1872. Μία διάσπαση με τρομερές συνέπειες, που ταλανίζει ακόμα το εργατικό κίνημα.
Στο έργο του Δεσποινιάδη τα δύο αυτά «τοτέμ» αποκτούν ένα πιο ανθρώπινο πρόσωπο. Η απαρέγκλιτη προσήλωσή τους στην υπόθεση της απελευθέρωσης του ανθρώπου, η αγνότητα των προθέσεών τους κι η ναΐφ επαναστατική μα κι αντιφατική τους προσωπικότητα θ’ αναδείξουν τ’ ανθρώπινα πάθη τους και κατά συνέπεια την κωμική τους πλευρά. Οι δύο αυτές επιβλητικές, χαρισματικές κι αυτοκαταστροφικές προσωπικότητες, οι δύο αταίριαστοι χαρακτήρες, οι δύο αντίρροποι πολιτικοί πόλοι, παρά τις διαφορές που είχαν στη θνητή τους ζωή, συνειδητοποιούν πως η μεταθανάτια συνεργασία τους είναι μονόδρομος για την επίτευξη του κοινού σκοπού. Κι ο κοινός σκοπός σ’ αυτήν την περίσταση δεν είναι άλλος από τη μεγάλη απόδραση από τον βαρετό Παράδεισο (στον οποίον βρέθηκαν εκ παραδρομής) όπου έχουν απομείνει μόνοι τους, καθώς όλοι τους οι σύντροφοι κι οι συντρόφισσες έχουν καταλήξει στην Κόλαση.
Το έργο είναι δομημένο πάνω στις δραματουργικές φόρμες της λαϊκής κωμωδίας, θυμίζοντας τη δομή του θεάτρου σκιών ή της commedia dell’ arte, μ’ ένα ξεκάθαρο πρώτο επίπεδο ανάγνωσης που χαρίζει άφθονο γέλιο με τις χειμαρρώδεις ατάκες του και που απευθύνεται σ’ όλον τον κόσμο, γνωρίζοντες ή μη των πολιτικών ζυμώσεων του 19ου αιώνα. Την ίδια στιγμή όμως είναι χτισμένο πάνω σε πολλαπλά ακόμα επίπεδα γραφής, που κάνουν την ιστορία του Μαρξ και του Μπακούνιν στον Παράδεισο μια φιλοσοφική, πολιτική και κοινωνική κριτική, επίκαιρη ίσως πιο πολύ από ποτέ. Διότι αυτοί οι δύο γίγαντες της επανάστασης, που τα έδωσαν όλα για την «κοινή υπόθεση» και πέθαναν πάμφτωχοι, ηττημένοι και ταλαιπωρημένοι από τις διώξεις και την ανέχεια, επιστρέφουν από τον άλλον κόσμο για να μας θυμίσουν κάποιες θεμελιώδεις αλήθειες που στην εποχή μας τείνουμε να ξεχνούμε· τη δύναμη της χειραφέτησης των ανθρώπων, την επιτακτική ανάγκη καταστροφής του σάπιου και της δημιουργίας ενός δίκαιου κόσμου, αλλά πάνω απ’ όλα πως όταν ο άνθρωπος παραιτηθεί από την ανάγκη του να ονειρεύεται χωρίς περιορισμούς, τότε χάνεται κάθε μάχη πριν ακόμα δοθεί. Απέναντι στη δυστοπία που έχουν σχεδιάσει κι υλοποιούν οι εξουσίες ερήμην μας, το μόνο μας όπλο είναι ο σχεδιασμός νέων ουτοπιών κι η υπεράσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης μ’ όλες μας τις δυνάμεις. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Όλα παίζονται, αρκεί να μην αποσυρθούμε από το παιχνίδι.
Με τ’ αγαπημένα μας θεατρικά υλικά, τη χρήση μάσκας, τον αυτοσχεδιασμό, τη ζωντανή μουσική, τον χορό, το τραγούδι και φυσικά την ανάγκη μας να ξυπνήσουμε το παιδί που έχει αποκοιμηθεί μέσα μας, μπήκαμε στον «παραδείσιο» κόσμο αυτής της κωμωδίας και περιπλανηθήκαμε στον μεταφυσικό σουρεαλισμό της. Έτσι είμαστε πλέον στην ευχάριστη θέση να μοιραστούμε μαζί σας τ’ αποτελέσματα αυτού του διασκεδαστικού κι επιμορφωτικού συνάμα ταξιδιού στον κόσμο των μεγάλων επαναστατών κι επαναστατριών, των Αγγέλων και των Δαιμόνων τους.
Μαρίνος Μουζάκης
Μάιος 2026
