15/02/2024
Samarangana Sutradhara in Telugu
https://devullu.com/books/samarangana/
సమరాంగణ సూత్రధార
₹999.00
Description
చూడవచ్చు:
అధ్యాయం 1: సమరాంగణసూత్రధారా
అధ్యాయం 2: విశ్వకర్మణః పుత్రసంవాదం
అధ్యాయం 3: ప్రశ్న
అధ్యాయం 4: మహదాదిసర్గ
అధ్యాయం 5: భువనకోశం
అధ్యాయం 6: సహదేవాధికార
అధ్యాయం 7: వర్ణాశ్రమప్రవిభాగ
అధ్యాయం 8: భూమిపరీక్ష
అధ్యాయం 9: హస్త-లక్షణ
అధ్యాయం 10: పురాణివేశ
అధ్యాయం 11: వాస్తుత్రయవిభాగ
అధ్యాయం 12: nāḍyādisirādivikalpa
అధ్యాయం 13: మర్మవేదం
అధ్యాయం 14: పురుషాంగదేవతానిఘంటవాదినిర్ణయ
అధ్యాయం 15: రాజనివేశ
అధ్యాయం 16: వనప్రవేశ
అధ్యాయం 17: ఇంద్ర ధ్వజనిరూపణ
అధ్యాయం 18: నగరాదిసంజ్ఞ
అధ్యాయం 19: catuḥśālavidāna
అధ్యాయం 20: నిమ్నోక్కడిఫలాని
అధ్యాయం 21: ద్వాసప్తతిత్రిశాల-లక్షణ
అధ్యాయం 22: ద్విశాలగృహ-లక్షణ
అధ్యాయం 23: ఏకశలాలక్షణఫలాది
అధ్యాయం 24: ద్వారపీఠభిత్తిమనాదికా
అధ్యాయం 25: సమస్తగృహాణం సాంఖ్యకథన
అధ్యాయం 26: āyādinirṇaya
అధ్యాయం 27: సభాష్టక
అధ్యాయం 28: గృహ్ర వ్యాప్రమాణి
అధ్యాయం 29: శయనాసన-లక్షణ
అధ్యాయం 30: రాజగృహ
అధ్యాయం 31: యంత్రవిధాన
అధ్యాయం 32: గజశాల
అధ్యాయం 33: అథాశ్వశాల
అధ్యాయం 34: athāprayojyaprayojya
అధ్యాయం 35: శిలాన్యాసవిధి
అధ్యాయం 36: బలిదానవిధి
అధ్యాయం 37: కీలకసూత్రపాట
అధ్యాయం 38: వాస్తుసంస్థానమాతృక
అధ్యాయం 39: ద్వారగుణదోష
అధ్యాయం 40: పిఠమాన
అధ్యాయం 41: చయవిధి
అధ్యాయం 42: శాంతికర్మవిధి
అధ్యాయం 43: ద్వారభంగఫలం
అధ్యాయం 44: sthapati-lakṣaṇa
అధ్యాయం 45: aṣṭṅga-lakshana
అధ్యాయం 46: తోరణభంగదిశాంతిక
అధ్యాయం 47: vedī-lakṣaṇa
అధ్యాయం 48: గృహదోషనిరూపణ
అధ్యాయం 49: rucakādiprāsāda-lakshana
అధ్యాయం 50: ప్రసాదశుభశుభ-లక్షణ
అధ్యాయం 51: అథాయతననివేశ
అధ్యాయం 52: ప్రసాదజాతి
అధ్యాయం 53: జఘన్యవాస్తుద్వార
అధ్యాయం 54: ప్రసాదద్వారమానది
అధ్యాయం 55: mervadiṣoḍaśaprāsādādi-lakṣaṇa
అధ్యాయం 56: రుచకాదిచతుష్షతిప్రసాదక
అధ్యాయం 57: mervadiviṃśikā
అధ్యాయం 57b: (అనుబంధం) .
అధ్యాయం 58: ప్రసాదస్తవన
అధ్యాయం 59: విమానాదిచతుష్షతిప్రసాద-లక్షణ
అధ్యాయం 60: శ్రీకూటాదిశాస్త్త్రిషత్ప్రసాద-లక్షణ
అధ్యాయం 61: పిఠపంచక-లక్షణ
అధ్యాయం 62: drā viḍaprāsāda-lakṣaṇa
అధ్యాయం 63: మేర్వదివిశికనాగరప్రసాద-లక్షణ
అధ్యాయం 64: దిగ్భద్రా దిప్రాసాద-లక్షణ
అధ్యాయం 65: భూమిజప్రసాద-లక్షణ
అధ్యాయం 66: maṇḍapa-lakṣaṇa
అధ్యాయం 67: saptaviṃśatimanṇḍapa-lakṣaṇa
అధ్యాయం 68: జగత్యాంగసముదాయాధికార
అధ్యాయం 69: jagatī-lakshana
అధ్యాయం 70: liṅgapīṭhapratimā-lakshana
అధ్యాయం 71: citroddeśa
అధ్యాయం 72: భూమిబంధ
అధ్యాయం 73: లేప్యకర్మాదిక
అధ్యాయం 74: అథాండకప్రమాణ
అధ్యాయం 75: మనోత్పత్తి
అధ్యాయం 76:
అధ్యాయం 77: దేవాదిరూపప్రహరణాసంయోగ-లక్షణ
అధ్యాయం 78: దోషగుణనిరూపణ
అధ్యాయం 79: ఋజ్వాగతదిస్థాన-లక్షణ
అధ్యాయం 80: వైష్ణవాదిస్థానక-లక్షణ
అధ్యాయం 81: పంచపురుషస్త్రీ-లక్షణ
అధ్యాయం 82: రసదృష్టి-లక్షణ
అధ్యాయం 83: పాతకాడిచతుష్షష్ఠిహస్త-లక్షణ
—————————————–
ఇది 11 వ శతాబ్దపు శాస్త్రీయ భారతీయ వాస్తుశిల్పం (వాస్తు శాస్త్రం) పై సంస్కృత భాషలో వ్రాయబడిన ధార్లోని పరమ రాజు భోజకు ఆపాదించబడింది.
ఉత్తర, మధ్య మరియు పశ్చిమ భారత ఉపఖండంలో హిందూ దేవాలయ నిర్మాణ సిద్ధాంతం మరియు అభ్యాసంపై మనుగడ సాగించిన కొన్ని ముఖ్యమైన గ్రంథాలలో సమరంగన సూత్రధార ఒకటి (అధ్యాయాలు 52-67). దీని అధ్యాయాలలో టౌన్ ప్లానింగ్, హౌస్ ఆర్కిటెక్చర్, ఐకానోగ్రఫీ, పెయింటింగ్ (చిత్ర) మరియు శిల్పకళలు (శిల్ప) గురించి చర్చలు కూడా ఉన్నాయి. కొన్ని అధ్యాయాలలో విష్ణువు నిద్రపోవడం వంటి హిందూ ఇతిహాసాలు ఉన్నాయి, అలాగే దాని ఆలోచనలు, అలాగే సాంఖ్య మరియు వేదాంతం వంటి హిందూ తత్వాలపై పద్యాలు ఉన్నాయి. ఇందులో వాస్తు మండలాల చర్చ ఉంటుంది (అధ్యాయాలు 11-15). ఇతరులు ఆర్కిటెక్చర్ మరియు నిర్మాణంపై ప్రాక్టికల్ మాన్యువల్స్; ఉదాహరణకు, ఇల్లు (చాప్టర్ 37), మట్టి తయారీ (చాప్టర్ 😎, వడ్రంగి కోసం కలప మరియు కలప (చాప్టర్ 16), ఇటుకలు వేయడం (చాప్టర్ 41) మరియు ఇతరులు. తరువాత అధ్యాయాలు (70-83) శిల్పం మరియు చిత్రలేఖనం కోసం అంకితం చేయబడ్డాయి.
సమారాంగన సూత్రధర దేవాలయ నిర్మాణం మరియు సాధారణంగా వాస్తు గురించి పాత భారతీయ గ్రంథాలను అంగీకరిస్తుంది మరియు నిర్మిస్తుంది, ఆడమ్ హార్డీ – హిందూ దేవాలయ నిర్మాణం మరియు సంబంధిత చారిత్రక గ్రంథాల పండితుడు. ఇది 11 వ శతాబ్దం నాటికి భారతీయ దేవాలయాల 64 డిజైన్ల పూర్తి జాబితా మరియు వివరణలను అందిస్తుంది. 12 వ శతాబ్దపు అపరాజితప్రచ్చ వంటి భారతీయ గ్రంథాలను కూడా ఈ వచనం ప్రభావితం చేసింది. నాగర, ద్రవిడ, భూమిజా మరియు హిందూ దేవాలయాల ఇతర వైవిధ్యభరితమైన శైలుల గురించిన చర్చలో ఈ వచనం ముఖ్యమైనది. భోజ్పూర్ (మధ్యప్రదేశ్) లో అసంపూర్తిగా ఉన్న 11 వ శతాబ్దపు దేవాలయంతో సరిపోయే విభాగాలకు మరియు చుట్టుపక్కల రాళ్లపై చెక్కబడిన హిందూ దేవాలయం యొక్క పురాతన నిర్మాణ డ్రాయింగ్లకు ఇది ప్రత్యేకంగా గుర్తించదగినది.
______________
శ్లో స్థితి స్థాపక సంస్కారః క్షితః క్వచిచ్ఛ తు ర్ష్యపి
అతీంద్రియో సోవిజ్ఞేయః కవచిత్ స్పందే పి కారణమ్
దీని అర్థం ఏమిటంటే, దృఢమైన లేదా ఇతర రకాలుగా ఉత్పన్నమైన అదృశ్యశక్తి (బలము)యే స్పందనము కలుగుటకు కారణమగుచున్నది. సూర్య సిద్ధాంతంలోని యంత్రాధ్యాయంలోని 53 నుండి 56 వరకు గల శ్లోకాలలో జల చక్రం (వాటర్ వీల్) యొక్క వర్ణన ఉంది. రావు సాహెబ్ కె.వి.వఝే 1926లో సమరాంగణ సూత్రధార అనే గ్రంథ రచనకు సంపాదకత్వం వహించారు. దీనిని 1150లో భోజుడనే కవి రచించాడు. దీనిలో ఇవ్వబడిన యంత్ర శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ఒక సువికసిత యంత్రజ్ఞాన కల్పనను తెలియజేయుచున్నది. ఈ గ్రంథం అన్ని రకాల యంత్రాలకు సంబంధించిన కొన్ని వౌలిక, మూలాధార విషయాల్ని చర్చించింది. యంత్రాల యొక్క ముఖ్యసాధనాల వర్ణన యంత్రార్ణవము అనే గ్రంథములో చేయబడినది. ఏ యంత్రానికి ఏయే ముఖ్య లక్షణాలు ఉంలనేది సమరాంగణ సూత్రధారలో వివరించబడింది. యంత్ర భాగాల పరస్పర సంబంధం, చలనములో సహజత, ప్రత్యేక శక్తిని వినియోగించి తక్కువ ఇంధనముతో జరిగే చలనము, తక్కువ ధ్వనిని కలిగించే చలనము, యంత్ర భాగాలు డీలాపడకుండా ఉండటం, చలనము ఎక్కువ తక్కువలు కాకుండా ఉండటం, వివిధ కార్యాలలో సమయం కచ్చితతత్వము, మరియు దీర్ఘకాలం చక్కగా పనిచేసే సమర్థత మొదలగు ఇరవై లక్షణములు చర్చించబడినవి. ఆ గ్రంథంలో ఇంకా ఇలా చెప్పబడినది.
శ్లో చిరకాల సహత్వం చయంత్ర స్యైతే మహాగుణాః స్మృతాః
-సమరాంగణ సూత్రధార- అధ్యాయం 31
హైడ్రాలిక్ మెషీన్- శక్తి (పవర్) ఉత్పత్తి చేయటంలో జలధారను ఉపయోగించే సందర్భంలో సమరాంగణ సూత్రధార 31వ అధ్యాయంలో ఇలా చెప్పారు.
శ్లో ధారాచ జల భారశ్చ పయసో భ్రమణం తథా
యథోచ్ఛ్రాయో యథాధిక్యం యథా నీరంధ్రతాపి చ
ఏవమా దీని భూజస్య జలజాని ప్రచక్షతే
అంటే ప్రవహిస్తున్న జలధార యొక్క భారము, వేగములను శక్తి (పవర్) ఉత్పాదన కొరకు హైడ్రాలిక్ మెషీనులో ఉపయోగిస్తారు. జలధార యంత్రమును త్రిప్పుతుంది. జలధార పైనుండి పడుతున్నపుడు దాని ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. భారము, వేగము యొక్క అనుపాదముననుసరించి యంత్రం తిరుగుతూ శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
శ్లో సంఙ్గహీతశ్చ దతశ్చ పూరితః ప్రతినోదితః
మరూద్ బీజత్వ మాయాతి యంత్రేషు జల జన్మసు
-సమరాంగణ సూత్రధార- అధ్యాయము 31
నీటిని సేకరించటం, ప్రవహింపజేయటం, మరల క్రియ కొరకు ఉపయోగించటం- ఇలా చేయడం ద్వారా జలాన్ని శక్తి ఉత్పాదనకు ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ చాలా విస్తారంగా ఇదే అధ్యాయంలో వర్ణించబడింది. యంత్ర విజ్ఞానానికి సంబంధించిన మరికొన్ని వివరాలు.
చాళుక్యుల రాజ్యపాలనాకాలంలో, ఒక తోటలోని నీటి కొలనులో నుండి నీరు బయటకు వచ్చే స్వయం సంచాలిత వ్యవస్థ ఉన్నట్లు జర్నల్ ఆఫ్ అనంతాచార్య ఇనిస్టిట్యూట్, ముంబై వర్ణించింది.
భరద్వాజ మహర్షి విమానశాస్త్రంలో అనేక యంత్రాల వర్ణన ఉంది. దీనిని విమానశాస్త్రం అనే అధ్యాయంలో వివరంగా చర్చించారు.
ఈ విధంగా చెప్పుకుంటూ పోతే అనేక విషయాలను, సూత్రాలను మన మహర్షులు అనేక గ్రంథాలలో రచించారు. మన పూర్వీకులు రచించిన మరియు పేర్కొన్న ఎన్నో అమూల్యమైన విషయాలను మనమే తెలుసుకోకపోవటం చాలా బాధపడాల్సిన మరియు గ్రహించాల్సిన విషయం. మన సంపద మనకి తెలియకపోవటం చేత ఎవరో బయటవాళ్ళు చెబితే తెలుకొని ఓఓ అనుకుంటున్నాం.
(శ్రీ సురేష్ సోనీగారి ‘్భరత్మే విజ్ఞాన్కీ ఉజ్వల పరంపరా’ అనే గ్రంథం ఈ వ్యాసానికి ఆధారం. వారికి కృతజ్ఞతలు) ఇంకావుంది… -డా॥ గుడిపాటి వి.ఆర్.ఆర్.ప్రసాద్
