07/11/2020
КЛИПТІК ОЙЛАУ ЖҮЙЕСІ
ОҚЫ #4 (алды алдыңғы посттарда)
Кітаптан үзінді
Қазіргі жастар мен олардың ойлау жүйесіне үлкен кісілердің қарны ашып, налитынын, түсінбейтінін, ұқпайтынын сіз де байқап жүрсіз бе? Ойланулары өте таяз, шешім қабылдаулары аса жылдам, сырт көзге «жүрдім-бардым» сияқты көрінетінімен де келісетін шығарсыз? Менің бір туыс ағам айтады «бұлар сау емес, шетінен ауру, науқас, онысын өздері тағы білмейді. Білгенді қойып, олар енді бізді ауру санайды» деп. Бұл құбылыстың атауы бар: Клиптік ойлау жүйесі.
Ойлау жүйесін екіге бөліп қарастыруға болады: Біріншісі – сызықтық немесе мәндік. Екіншісі – клиптік.
Мәндік жүйемен ойлану кезінде адам неғұрлым терең анализ жасайды, қабылдауы мүмкін шешімдерден туындайтын нәтижелерін болжайды, ықтималдықтарды есептейді. Бұл жүйенің басты кемшілігі шешім қабылдауға өте көп уақыт пен қайрат жұмсалады.
Ал, клиптік ойлау жүйесімен ойланған адам (егер ойлану деп айтуға болса, әрине) көз алдындағыны ғана тез ойлап, көп нәрсеге басын қатырып жатпастан мейлінше шапшаң шешім қабылдай салады, соған тырысады. Тіпті автоматты түрде бейсана қабылдайды деуге де болады. Артықшылығы жылдамдығында – көп созбайды. Пайдасы – миға түсетін ақпараттық салмақтың зиянынан қорғайды.
Егер бір адам орташа есеппен 2000-жылдары күніне 1000-1200 жарнамалық мәтін көретін болған болса, 2020-жылы адам күніне 6000-8000 жарнамалық мәтін көреді екен. Осындай шектен тыс қажетсіз ақпараттың мидың негізгі «ойланушы камерасына» кіріп кетуінің алдын алып, блок қояды. Жарнама индустриясының да күн өткен сайын мәтіннен гөрі адамды әр-түрлі өткір эмоцияларға жетелейтін визуалды инструменттерді қолдануға көшіп жатқанының себебі осы шектен тыс ақпараттың адамды мезі етіп жалықтырғандығынан. Жарнамаларда еліктіргіш сөз айтудан гөрі жағымды музыка мен әдемі/қызық көрініс көрсету үрдіске айналып бара жатыр. (Мысалы, соңғы бірнеше реткі шыққан айфондардың ресми жарнама роликтерін қарап көріңіз) Жарнамалардың көбейгендігі соншалық қашып құтыла алмайсыз. Тіпті, сауда орталықтарындағы еркектердің әжетханасының қабырғасына (писуар) дейін жарнама жабыстырылған.
#оқы
#жаңақазақ
Егер осы жазба пайдалы болады ғой десеңіз бөлісіңіз