24/07/2021
Tea 'තේ'
ලොව වැඩිම පිරිසකගේ ප්රියතම පානය බවට පත්ව ඇති 'තේ'
කැමෙලියා සිනෙන්සිස් (Camellia sinensis) යන විද්යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වනූ ලබන 'තේ' පැළෑටිය ඉන්දියාවට ආවේණික පැළෑටියක් ලෙස සැළකේ
ලොව වැඩිම පිරිසකගේ ප්රියතම පානය බවට පත්ව ඇති 'තේ' මුලින්ම සොයාගෙන ඇත්තේ චීනය විසිනි.දහවෙනි සියවසේදී පමණ ජීවත් වු අධිරාජයෙකු වු හුයිසුන්(1100-1126) සැබෑම තේ රසවතෙක් සේ සැළකේ. 'තේ'යන්න සෑදී ඇත්තේ ෆියුජියානු වචනයක් වු 'ටේ'(Te)යන්නනෙනි .චීනයේ තේ හැඳින්වීම සඳහා 'චා'යන වචනය යොදා ගැනෙන අතර රුසියාවේදි 'චායි' යන්න යොදා ගැනේ.
මැද පෙරදිග වැසියෙක් තද පැහැය සහ, තද කහට ඇති ඇති තේ බොන්න කැමැත්තක් දක්වන අතරේ, යුරෝපයේ උපන් ජර්මානුවෙක් හෝ ස්කොට්ලන්ත ජාතිකයෙක්, ලා පැහැ මෙන්ම කහට රසය අඩු තේ බොන්නට කැමති වේවි. කෝපි වලට සාපේක්ෂව තේ බොහොම සෞඛ්යසම්පන්න පානයක් වීමත් මිනිසුන් තේ බීමට පෙලඹීමක් වුනා
හොඳම තේ කුඩු හෝ කොල ලැබුණොත් සීණි හෝ කිරි නොදා බොනවා නම්, එම තේ වර්ගයට අදාළ රසය ඔබට හරියටම විඳින්න පුළුවන්. එය හරියට හොඳ බියර් වීදුරුවක් බොනවා වගේ. බියර් වලට සීණි දානවා කවුරුවත් අහලා නැහැනේ…? මෙවැනි හේතුන් නිසා ජපානය තේ බීම උත්සවයක් ලෙස සලකනවා.
මොනම හේතුවක් නිසාවත් තේ කොල වතුරේ දමා තම්බන්න නම් එපා. එයින් වන්නේ තේ කොලයේ ඇති ස්වභාවික පෝෂ්යදායි පදාර්ථ සහමුලින්ම විනාශ වී යාමයි. හරියට පිළියෙල කල තේ කෝප්පයකට ජීවයක් තියෙනවා. ඒ ජීවයෙන් ඔබේ ජීවයට නව පණක් ලැබේවි. තේ බොන විට ජීවිතයේ ඇති ප්රශ්න මොහොතකට අමතක කරන්න. ඇස් පියා ගෙන උගුරක් බීලා බලන්න. ඔබට වෙනසක් දැනේවි
මෙතනින් එහාට අපි ඒ තේ වර්ග මොනවාද කියා බලමු
FBOP-(Flowery Broken Orange Pecko):– තුඩු සමඟ ඇති, බාගෙට කැඩුණු තේ දළු වලින් තැනූ තේ. මේ තේ වර්ගය කහට රසය අඩුයි…
BOP- (Broken Orange Pecko) :- තේ වල රසය සහ කහට දෙකම සමබර ලෙස තබමින් තනන ලද තේ.
BOP1-(Broken Orange Pecko1):- ඉහත වර්ගය වගේමයි, එහෙත් රෝල් කරපු ප්රමාණය වෙනස් වීම නිසා මෘදු මෝල්ට් රසක් මෙහි තියෙනවා.
BOPF- (Broken Orange Pekoe Fannings):- මේ තේ කොටස් ඉහත කී BOP, වලට වඩා කුඩා වෙනවා. කඳුකර පළාත්වල නිෂ්පාදනය කරන මේ තේ වර්ගයේ කහට රසය, BOP වලට වඩා වැඩියි. එහෙත් අනෙක් සියලුම ලාක්ෂණික රසයයන් BOP වගේමයි…
FBOPF Ex. Sp -(Flowery Broken Orange Pekoe Fannings extra special):– සම්පුර්ණ කොලයෙන් තනන ලද මේ තේ වර්ගයේ දිග තුඩු වැඩියෙන් තියෙනවා. මෙහි රසය තරමක් කැරමල් රසයත් ඇතිව මෘදු බවක් සමඟ ඇතිවෙනවා.
FBOPF 1 -(Flowery Broken Orange Pekoe Fannings 1 ):– වැඩියෙන් තුඩු පෙනන ආකාරයට සකස් කල සම්ප්රදානුකුල පහත රට තේ.
PF1 (Pecko Fannings1) :- කුඩා තේ කොටස් එන ලෙස සකසන ලද තේ. මෙය සම්පුර්නයෙන්ම පාහේ එන්සයිම ක්රියාකාරිත්වයට යටත් කල, වැඩි ප්රමාණයක් ඔක්සීකරණය කරන ලද තේ වර්ගයක්. තේ බෑග් වලට මෙය බහුල වශයෙන් ගන්නවා. තේ එකේ රස විඳින්නට වෙලාවක් නැතිව, ඔබ කාර්යාලයට යන්නට කලබල වී හදිසියේ බොන තේ කෝප්පය මේ වර්ගයේ නම් වඩා වටිනවා. මෙවැනි වර්ගවලට manufacture as CTC type කියා කියනවා. CTC කියන්නේ (Cut Tear and Curl) කියන එකයි. ඒ නිසා මේ වර්ගයේ තේ බෑග් එකකින් විශාල පැහැයක් ලැබුන විට, මේවාට පාට දාලා තියෙනවා කියා කලබල වෙන්න එපා. එයට හේතුව අර CTC කියන වචනයේ තියෙනවා. කපන ලද, කෑලි වලට කඩන ලද සහ රවුම් රවුම් එන ලෙස අඹරන ලද තේ දළු වලින් මේ තේ වර්ගය තනනවා. මෙයින් දීප්තිමත් රතු පැහැයක් විගස ලැබෙනවා.
Silver tips: හුදෙක් ධනවතුන්ට පමණක් මිළදී ගත හැකි තේ වර්ගයක්. මේ ගැන අපි ඉහත කතා කලා. ලංකාවේ ගුවන් තොටුපලේ තීරු බදු රහිත වෙළඳ සැලවල් වල මේවායේ ප්රභේද මිළදී ගන්න තියෙනවා. තරමක හොඳ වර්ගයක එක ග්රෑම් එකක් ඩොලරයක් පමණ මිළ වෙනවා.
ඉතින් මෙන්න මේ ආකාරයට නොයෙකුත් පරාමිති අනුව වෙනස් වන එවැනි තේ වර්ග කීපයක් ගැන විස්තර කියන්න පුළුවන්…
සුදු තේ (White Teas) මේ වර්ගය ඉතාම ශුද්ධ සහ අඩුවෙන්ම සකස් වූ (least processed) තේ වර්ගයයි. තේ එක වතුරට දැමු පසු ඇතිවන්නේ බොහොම ලා පාටක්. ඔක්සිකරණය නොවූ තේ කියා එයට කියනවා. (un-oxidized tea) මේ වර්ගය වේලන්නේ ඉරු රැස් ඇසුරෙන්. ඒ වාගේම තේ දල්ලේ උඩම ඇති ‘බඩ්’ එක (පලවන දල්ල) පමණයි මේ සඳහා ගන්නේ. එය නෙලන්නේ අත් මේස් දාගෙන කටට මුකවාඩම් දාගෙන. හේතුව එවිට ඔක්සිකරණය වීම අවමයක් කරගන්නට හැකි නිසා. මෙය හරියට කරනවා නම්, කන්යාවන් තේ දළු නෙළිය යුතුය කියා කියනවා. මේ තේ වර්ගය සෞඛ්යයට ඉතා හිතකරයයි සලකනවා. හැබැයි, මේ තේ වර්ගය හරියට රස විඳිනවා නම්, බොන පුද්ගලයා බොහොම සංසුන්ව එය රස විඳිය යුතු වෙනවා. හේතුව, එහි බොහෝ සියුම් රසක් තියෙන්නේ. ඒ රසයට හිත ගියොත්, එයට ඇබ්බැහි වන තරමට ප්රණීත බවක් ගෙන දෙනවා…
කොල තේ (Green Teas) ඉතාමත් ජනප්රිය වූ මේ වර්ගය හදන්නේ ‘බඩ්’ (පලවන දල්ල) සහ එයට යට ඇති දළු දෙක මගින්.සමහර වෙලාවට මින්ට් සහ පළතුරු වල ඇති සුවඳ මෙයට එකතු කරනවා. හැබැයි, එසේ රස සහ සුවඳ එකතු කරන ලද තේ මිළදී ගන්නා විට පරෙස්සම් වෙන්න. හේතුව විසි කරන ලද බාල තේ වලට, මින්ට් වගේ දෙයක් එක් කලාම හොරේ අහු වෙන්නේ නැති නිසා. තේ වර්ගය සකස් කිරීමේදී වන ඔක්සිකරණයේදී ඇතිවන එන්සයිම ක්රියාවලිය (The enzyme process for the oxidation) එක්තරා අවස්ථාවක නවත්වන්නට ඕනා. නැත්නම් තේ වල පැහැය අඳුරු වෙලා, වෙන තේ වර්ගයක් වෙනවා.
ජපන්නු සහ චීන්නු මේ අවස්ථාව තේරුම් ගන්නට හපන්නු. හැබැයි, ඒ ඒ අයගේ තාපය යොදන ක්රම දෙක වෙනස්. ජපන් අය හුමාලය මගින් රත් කරන අතර චීන අය එය තැටියක තියා (pan fried) රත් කරනවා. ඒ අනුව ජපන් තේ වල තණකොළ රසක් (Grassy flavour) සහ චීන තේ වල එම රසට අමතරව පොඩි රොස් වුනු රසක් තියෙනවා. (Slightly roasted flavour). හැබැයි කැෆේන් ගැන සැලකිළිමත්වෙන අය, එකක් මතක තියා ගන්න. කොල තේ (Green tea) වල තමා ඉහලම කැෆේන් ප්රමාණයක් තියෙන්නේ…
කහ තේ (Yellow tea) මේ නම එන්නේ චීන අධිරාජ්යයට අනුයුක්ත කල පැහැය කහ පැහැය නිසා. මේ තේ වර්ගය සුදු සහ කොල තේ අතර පවතිනවා. ඉතා මිළ අධික වගේම ඉතාම දුර්ලභත් වෙනවා. මුල්ම කාලයේ මේ තේ නිෂ්පාදනය කලේ චීන අධිරාජයා ගේ සම්භාෂණවලට පමණයි. චීන අධිරාජ්යය නැති වී ගිය පසු මේ තේ වර්ගය හදන ක්රම අභාවයට ගියත්, පරණ පොත පත ඇසුරෙන් නැවත 1970 පමණ මේ වර්ගය නැවත නිෂ්පාදනය කරන්න චීනය සමත් වුනා. දැන් මේ තේ වර්ගය, තානාපති මට්ටමේ සම්භාෂණ සහ තෑගී සඳහා භාවිතා කරනවා. නිෂ්පාදනය කරන ආකාරය කොල තේ කරන ආකාරයට හුරුයි. එහෙත් ඉරූ එළියේ තබා වියලුනාට පසු තැටිවල දමා තරමක් රත් කරනවා. ඉන් පසු තේ දළු හුමාලයෙන් තරමක් තම්බා, දළු මෘදු වෙන තුරුම එම රස්නයේම තරමක් වෙලා තියනවා…
ඕලෝන් තේ (Oolong Teas) මෙයට වුලෝන් තේ (wu long tea) කියාත්, චීන තේ කියාත් කියනවා. සම්පුර්ණ කොලයම තියෙන්න සකස් කරන මේ වර්ගය හරි සුවඳයි. පාර්ශවීය ඔක්සිකරණයක් මේ සඳහා යොදනවා. (semi-oxidized tea) ඒ ඔක්සිකරණය කරන ප්රමාණය 15% සිට 85% තෙක් වෙනස් කර විවිධ ප්රභේද හදනවා. මේ වර්ගයේ කොලය මළානික කරන්නේත් (Wither process) ඉරු රැස් වලින්. ඉන්පසු ඒ කොලය බාගෙට රෝල් කරන්න අවශ්ය වෙනවා. හැබැයි දල්ල පොඩි කරන්නේ නැහැ.
එවිට එයින් ශ්රාවය වන එන්සයිම ක්රියාත්මක වී ඔක්සිකරණය ඇරඹෙනවා. මීළඟට ඒ රෝල් කල දළු තැටිවල තියා (Pan fried in the correct oxidization point) රත් කරනවා. චීන ආපන ශාලාවල මේ තේ බහුලව තියෙනවා. ඉති මේ තේ වර්ගය, ‘කොල තේ’ වල ඇති නැවුම් බව සහ මිහිරත් ඇතිව, අඳුරු තේ වර්ගවල ඇති කහටත් සමඟ සම්මිශ්රණය වූ රසක් ගෙන දෙනවා…
කළු තේ (Black Teas) චීන්නු මේවාට කියන්නේ රතු තේ (Red Tea) කියා. බොහෝ අය මේ වර්ගය ගැන දන්නවා. ලංකාවේ ඉන්න බොහෝ අයට බොන්නට හැකි මේ වර්ගයයි. ප්රධාන හේතුව ගොඩක් මිළ අධික නොවීමයි. කෝප්පයට දමන ‘තේ බෑග්’ බොහොමයක් මේ වර්ගයේ තේ තියෙන්නේ. මෙහි ඔක්සිකරණය කරන ප්රතිශතය 90 සිට 95% ක් වෙනවා. එන්සයිම එලියට ගැනීමට, තේ දල්ල සම්පුර්ණයෙන් රෝල් කරනවා…
ඖෂධීය තේ (Herbal Teas) මේ වර්ගයන් ඉහත කී ශාඛයෙන් හදන්නේ නැහැ. (Camellia plant family).උදාහරණ වශයෙන් ඉංග්රීසි නම් වලින් ඒවා කීවොත්; rooibos teas, mate teas, and herbal infusions. Mate tea යන්නට කෝපි බොන අය ගොඩක් කැමතියි. හේතුව එහි කෝපි රසක් තියෙන නිසා එය හදන්නේ yerba mate කියන ශාඛයෙන්.
පිපෙන තේ (Blooming Teas) මේවාට මල් තේ කියාත් කියනවා. මේ තේ වර්ගය බොහෝම ප්රවේශමෙන් සුන්දර නිර්මාණයක් සේ හදන්නේ කලා කරුවන් විසින්. රවුමක් බෝලයක් වගේ හදන මේ තේ වර්ගය උණුසුම් වතුරට දැමු විට, මලක් මෙන් පෙති දිග ඇරෙනවා. මෙතන ඇත්තේ සුවඳ රසටත් වඩා ලස්සනක්
මෑත කාලයේ කරන ලද බොහෝ අධ්යයනවලින් හෙළි වී ඇති කරුණක් වන්නේ අපගේ ජීවන රටාව නිසා වැළඳෙන රෝග බොහෝමයකට හේතු වී ඇත්තේ පරිවෘත්තිය ක්රියාවල අතුරු ඵලයන් ලෙස ශරිරයේ අතිරේකව "විමුක්ත රැඩිකල (free radicles)" (විමුක්ත රැඩිකල යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉතා සක්රීය ඉලෙක්ට්රෝන හෝ පෝටෝන වර්ගයක් වන අතර ඒවා ඉතා ක්ෂනයකින් දේහ පටක ඔක්සිකරනය කරයි.) ඇතිවීමයි. තේ වල ඇති ප්රතිඔත්සිකාරකයන් විමුක්ත රැඩිකලවල සමග ක්රියා කර ඒවායේ ක්රියාකාරීත්වය පසුබස්වයි, මෙසේ සෛල සහ පටක හානි වීම අවම කරයි. අධ්යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ 'තේ' යනු ප්රතිඔක්සිකාරකයන් බහුලවම අඩංගු ස්වාභාවික මූලාශ්රයක් බවයි. (තේවලට සිනි හෝ කිරි මිශ්ර කිරීමෙන් එම ගුණය නොනැසේ.???)
රුසියාවේ ' ඩෝරා ලියසෝරු' විසින් සිදු කරනු ලැබු අධ්යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ කළු තේ (Black tea) පානයේ බොහෝ වාසි ඇති බවයි. ගුද මාර්ගයේ පිළිකා ඇති රෝගීන් 663ක් අළලා ඇය කළ
අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ ගුදයේ පිළිකා නිවාරණය සඳහා තේවලට අපුරු හැකියාවක් ඇති බවයි.
රොටර්ඩෑම් සහ බොස්ටන්හි කළ අධ්යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ නිතර තේ පානය කරන්නන් හෘදයාබාධවලට ගොදුරුවීමේ හා ඒවායින් මරණයට පත්වීමේ අවදානම බොහෝදුරට අඩුබවයි.
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ අයෝවා ප්රාන්තයේදී කළ අධ්යයනයකින් හෙළිවුයේ ඔසප් ක්රියාවලිය නැවතුණු කාන්තාවන්ta ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ පිළිකා ඇතිවීම මෙන්ම මුත්රාශයේගල් ඇතිවීමටද එරෙහිව තේ පානය කරන්නන් තුළ ස්වාභාවික ආරක්ෂාවක් ඇතිවන බවයි
පැරණි චීන ජාතිකයන්ද තේ පානයේ ඇති ගුණාංග ගණනාවක්ම හඳුනාගෙන තිබේ. තේ පානය කිරීමෙන් හුදෙකලා බව, තෙහෙට්ටුව, සහ වේදනාවන් සමනය වන බැව් ඔවුන් සඳහන් කොට ඇත.
එමෙන්ම තේ පානය නිසා ආහාර ජීර්ණයට පහසුවක් ඇතිවන අතර ස්නායු පද්ධතිය සැහැල්ලු කරයි. අපගේ ආමාශය, ෂුශුම්නාව, සහ බඩවැල් ප්රබෝධමත් තත්වයේ තබන්නටත් තේ පානය හේතුවන බව හෙළි වී ඇත.
මතකය ඉහළ නැංවිමට, මානසික සමබරතාවය ඇති කිරීමට, රුධිර නාල සහ රුධිර වාහිනි ශක්තිමත් කිරීමට, තයිරොයිඩ් ග්රන්ථියේ මනා ක්රියාකාරිත්වයට, දත් දිරායාම වැළැක්වීම සඳහා ෆ්ලෝරයිඩ් ලබා දීමට මෙන්ම සිරුරට විටමින් බී සහ ඊ ලබා දීමට තේ පානය වඩාත් ගුණදායක බැව් ලොව පුරා සිදුකොට ඇති බොහෝ අධ්යයනවලින් හෙළි වී ඇත.
TopLk
