20/07/2021
Artifical Rain and Pluviculture' မိုးတု (သိုမဟုတ်) လူပြုမိုး
++++++++++++++++
ယနေ့ ကမ္ဘာကြီးတွင် မိုးရွာပုံမှာ တနေရာနှင့် တနေရာ တဒေသနှင့် တဒေသ လုံးဝမတူပေ။ အချို့ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးရန်မဆိုထားနှင့် သောက်သုံးရန်ပင် မရနိုင်လောက်အောင် မိုးခေါင်ရေရှားလှသည်။ အချို့ဒေသများတွင်မူ စိုက်ပျိုး၍ လူနေ၍ မကောင်းလောက်အောင် မိုးရေပေါများ စိုထိုင်းလှသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Mawsynram မြို့နှင့် Cherrapunji' ချီရာပွန်ဂျီမြို့တို့တွင် တနှစ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၄၆၇•၃၆ လက်မ နှင့် ၄၆၃•၆၆ လက်မအသီးသီး ရွာသွန်းသည်။ အဆိုပါမြို့နှစ်မြို့သည် တမြို့နှင့် တမြို့ ၉ မိုင်ခန့်သာကွာဝေးသည်။ ယင်းတို့၏ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်တန်းများသည်
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှတိုက်ခတ်လာသောလေများကို ထောင့်မှန်အနေအထားခံဆောင်ပေးထားသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မိုးအများဆုံးရွာသွန်းသော မြို့များဖြစ်ကြသည်။
ချီရာပွန်ဂျီမြို့တွင် ၁၈၆၁ ခုနှစ်အတွင်း မိုးရေချိန် ၉၀၅ လက်မကျော် အများဆုံးရွာသွန်းခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဂျူလိုင်လ ထဲမှာပင် မိုးရေချိန် ၃၆၆ လက်မရွာသွန်းခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် မိုးအနည်းဆုံးရွာသည့်ဒေသမှာ ချီလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ Arica' အာရိကမြို့ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၏ ၄၃ နှစ်အတွက် မိုးရေချိန်မှတ်တမ်းများအရ တနှစ်ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၀•၀၂ လက်မမျှသာရွာလေသည်။ ထိုမြို့၌ မိုးတပေါက်မျှမရွာပဲ၊ ၁၄ နှစ်ဆက်တိုက် မိုးခေါင်နေခဲ့ဘူးသည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းကဲ့သို့ ကမ္ဘာကြီးတွင် မိုးရွာသွန်းမှုမညီမျှသောကြောင့် အကယ်၍သာ လူသားတို့စိတ်ကြိုက် မိုးခေါင်သောဒေသများတွင် မိုးပိုရွာအောင်၊ မိုးများသောဒေသများတွင် မိုးလျော့ရွာအောင်ပြုလုပ်နိုင်မည်ဆိုလျှင် မိုးခေါင်သဖြင့်သီးနှံများခြောက်သွေ့ပျက်စီးရသည့် အဖြစ်မျိုး၊ မိုးကြီးသဖြင့် သီးနှံများ ရေမြုတ်ပျက်စီးရသည့်အဖြစ်မျိုး မကြုံတွေ့ရအောင် ဖန်းတီးနိုင်မည်ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်များသည် မိုးတု (ဝါ) လူပြုမိုးကို ဖန်တီး၍ ရအောင် နည်းလမ်းရှာဖွေ စမ်းသပ်သုတေသနပြုရခြင်းဖြစ်သည်။
မိုးတုရွာစေနိုင်သည့် နည်းလမ်းများကိုရှာဖွေရန် အမေရိကန် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကပင် စတင်စမ်းသပ်သုတေ သနပြုခဲ့ကြပေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အတွင်းက Schaefer' ရှေဖာသည် Cloud chamber' တိမ်ခန်းအတွင်းရှိ တိမ်ထဲသို့ dry ice' ရေခဲခြောက် ခေါ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ခဲများကျဲချ၍ လက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ရာတွင် တိမ်မှုန်ကလေးများသည် ရေခဲမှုန်ကလေးများအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ထို့နောက် Vonnegut' ဗွန်နီဂတ် သည်လည်း၊ တိမ်ခန်းအတွင်းရှိ တိမ်ထဲသို့ silver iodide' ငွေအိုင်အိုဒိုက် အငွေ့များ ထည့်သွင်းစမ်းသပ်ကြည့်သောအခါ အလားတူအဖြစ်မျိုးတွေ့ခဲ့သည်။ ယင်းလက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များမှ မိုးတု (ဝါ) လူပြုမိုးရွာစေနိုင်မည့်နည်း လမ်းစပေါ်လာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရှေဖာသည် ၁၉၄၆ ခု၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူး အင်္ဂလန်ပြည်နယ်ပေါ်၌ လေယဥ်ပျံဖြင့် ပျံသန်း၍ တိမ်တိုက်အတွင်းသို့ ရေခဲခြောက်ခေါ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ခဲများ ကျဲချ၍ စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ နှင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ်များအတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မိုးလေဝသဌာနနှင့် လေတပ်မတော်တို့ ပူးပေါင်း၍ ၆၇ ကြိမ်တိုင်တိုင် Cumulud' ကူးမူးလပ်စ် တိမ်တိုက်အတွင်းသို့ ရေခဲ ခြောက်မှုန်များကျဲချ၍ စမ်းသပ်ခဲ့ရာ၊ ၁၈ ကြိမ်သာလျှင် မိုးရွာသည်ဟု ဆ်ိုလေသည်။
၁၉၄၈ ခု၊ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နေ့က အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်၌ ပေ ၁၈၀၀၀ ခန့်အထိမြင့်မားသော Cumulonimbus' ကူမူလိုနင်းဗတ်စ် တိမ်တောင်အတွင်းသို့ လေယဥ်ပျံမှ ရေခဲခြောက်မှုန်များ ကျဲချ၍ စမ်းသပ်ခဲ့ရာ၊ ဧရိယာ ၄၀၀၀ စတုရန်းမိုင် အတွင်းမိုးကြီးအနှံ့အပြားရွာသွန်းခဲ့သည်ဟုဆိုလေသည်။
တိမ်ထိပ်ဖျားအပူချိန် သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် မှ ၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် အကြားရှိသော တိမ်တိုက်များကို ၈ ကြိမ်စမ်းသပ်ခဲ့ရာ ၆ ကြိမ်သာ မိုးကြီးရွာသည်၊ တကြိမ်၌ မိုးဖွဲသာကျ၍၊ တကြိမ်၌ လုံးဝမိုးမရွာပဲ တိမ်တိုက် ပျက်ပြယ်သွားသည်ဟုဆိုလေသည်။
သြစတြေးလျနိုင်ငံ (Commonwealth Science and Industrial Research Organization) ဓနသဟာယသိပ္ပံနှင့် စက်မှုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့၏ ရေဒီယိုရူပဗေဒဌာနမှ ကြီးမှူး၍ ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များအတွင်း တိမ်တိုက်များအတွင်းသို့လေယဥ်ပျံမှ ရေခဲခြောက်မှုန်များကျဲချ၍ ၈၈ ကြိမ်တိုင်တိုင် စမ်းသပ်ခဲ့ရာ အောက်ဖော်ပြပါ အလွန်တန်ဖိုးရှိသောရလဒ်များရရှိခဲ့သည်။
(၁) ရေခဲခြောက်ကျဲချ၍ မိုးတုရွာစေရာတွင် မိုးရွာ မရွာ မှာ တိမ်ထိပ်ဖျား၏ အပူချိန်ပေါ်မှီခိုသည်။
တိမ်ထိပ်ဖျားအပူချိန်သည် - 7°C သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုးအေးလျှင် ရာနှုန်းပြည့် မိုးရွာနိုင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တိမ်ထိပ်ဖျား၏အပူချိန်သည် - 7°C နှင့် 0°C ကြား၌ ရှိခဲ့လျှင် အပူချိန်မြင့်သည်နှင့်အမျှ မိုးရွာနိုင်စွမ်းလျော့နည်းလာသည်။
(၂) ရေခဲခြောက် ကျဲချပြီးနောက် မိုးစတင်ရွာချိန်မှာ တိမ်ထုအပေါ်မှီခိုသည်။
ရေခဲခြောက်ကျဲချပြီးနောက် ရေခဲမှုန်ကလေးများဖြစ်ပေါ်လာရန် အချိန် ၁၀ မိနစ်ခန့်ကြာသည်။ ယင်းရေခဲမှုန်ကလေးများအပေါ် တိမ်မှုန်ကလေးများက အရည်ဖွဲ့၍ မိုးပေါက်များဖြစ်ပေါ်လာရန် တိမ်ထု ပေ ၈၀၀ လျှင် တမိနစ်အချိန်ကြာပြန်သည်ဟု ဆိုသည်။ တိမ်ထု ပေ ၈၀၀၀ ရှိလျှင် နောက်ထပ် ၁၀ မိနစ်ကြာမှ မိုးပေါက်များဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုထည် ပေ ၈၀၀၀ ရှိသော တိမ်တိုက်မှ ရေခဲခြောက်ကျဲချပြီး ၂၀ မိနစ်ကြာသောအခါမှ မိုးစတင်ရွာမည်ဖြစ်သည်။
(၃) မိုးရွာနှုန်းသည် တိမ်ထုအပေါ်တိုက်ရိုက် အချိုးကျသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ တိမ်ပါးလျှင်မိုးနည်းမည်ဖြစ်၍ တိမ်ထူလျှင် မိုးပိုရွာမည်ဖြစ်သည်။
(၄) တိမ်ထုသည် မြေကြီးပေါ် တိမ်ခြေအမြင့်၏ နှစ်ဆရှိမှသာလျှင် ရွာကျသည့်မိုးပေါက်များ မြေကြီးပေါ် ကျရောက်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက မိုးပေါက်များသည် မြေကြီးပေါ်မရောက်ခင်အငွေ့ပျံ၍ပျောက်သွားမည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၌ မိုးတု သုတေ သနလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်၍၊ မိုးနည်းရေရှားဒေသများတွင် မိုးတုဖြင့် မိုးများလာအောင် ပြုလုပ်သည့် စမ်းသပ်ချက်များမှာ အထိုက်အလျောက်အောင်မြင်လာသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဤစမ်းသပ်ချက်များဖြင့် လူပြုမိုးအကြောင်း ပြီးပြည့်စုံစွာ နာလည်ပြီဟု မယူဆနိုင်ပေ။ ဆက်လက်သုတေသနပြုလုပ်ရန် များစွာကျန်သေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင်လည်း မိုးတုများပြုလုပ်၍ မိုရွာစေခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Tamil Nadi ပြည်နယ်တွင် ခြောက်သွေ့မှုလွန်ကဲသဖြင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး မိုးတုစမ်းသပ်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၃ ခု၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင်လည်း ခြောက်သွေ့မှုလွန်ကဲသော ပြည်နယ်များ၌ ထပ်မံ၍ မိုးတု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပူပြင်းသောကာလ၌ မိုးတုပြုလုပ်၍ မိုးရွာစေသည်။ ဘုရင့်မိုး ဟုခေါ်ကြသည်။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ
-------------------
မိုးတုပြုလုပ်၍ ရွာကျစေရာတွင် ရွာကျသည့်
မိုးပေါက်အရွယ်အစားကို မထိမ်းချုပ်နိုင်သည့်အတွက် မိုးပေါက်အရွယ်အစားကြီးပါက မြေဆီလွှာဆုံးရှုံးနိုင်ခြင်း၊ အပင်နှင့် အသီးအပွင့်များထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ခြင်း၊
ရွာကျမည့်မိုးရေချိန် ပမာဏနှင့် ရွာသွန်းချိန်ကို မထိမ်းချုပ်နိုင်သည့်အတွက် အချိန်တိုအတွင်း မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းပါက ရုတ်တရက် ရေကြီးရေလျှံခြင်းများဖြစ်
ပေါ်နိုင်ပြီး အသက်နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာဆုံရှုံးပျက်စီးမှုများကြုံတွေ့နိုင်ခြင်း၊
Tornado လေဆင်နှာမောင်း နှင့် မုန်တိုင်များလည်းဆက်စပ်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်း၊
နေရာဒေသတစ်ခုတွင် မိုးရွာအောင်ဖန်တီးသည့်အတွက် အခြားဒေသများတွင်မိုးနည်းခြင်း၊ ခြောက်သွေ့ခြင်းများဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်းစသည်တို့ကြုံတွေ့စေနိုင်သည်။
မိုးတုပြုလုပ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသည့် ဓာတုပစ္စည်းများမှာ
silver iodide, potassium iodide, dry ice (solid carbon dioxide) နှင့် liquid propane တို့ဖြစ်ရာ
အဆိုပါ ဓာတုပစ္စည်းများသည်
လူ အပါအဝင် နို့တိုက်သတ္တဝါများအပေါ်ဆိုးကျိုးများ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ (အဆိုပါဓာတုပစ္စည်း တန်ချိန် ထောင်ပေါင်းများစွာကိုလေထုထဲသို့နှစ်စဥ် ပစ်လွတ်ခဲ့ကြသည်။)
အထူးသဖြင့်
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပြသနာများ၊ အရေပြားဆိုင်ရာပြသနာများ၊ ကျောက်ကပ်နှင့်
အဆုပ်ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းများ နှင့်အရေပြား ပြာနှမ်းသွားခြင်းများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
သြစတြေးလျနိုင်ငံ၏သုတေသနပြုမှုများအရ မိုးတုကြောင့် တွင်းအောင်းသတ္တဝါ
pygmy possum ကြွက်မျိုးစိတ်လေးများအပေါ်ထိခိုက်မှုရှိ သည်ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရေခဲအိုင်များတွင်ရှင်သန်သော
algal များ၏မျိုးပွားနှုန်းကို ထိခိုက်သည်ကိုလေ့လာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် ကုန်ခြောထုတ်လုပ်ရန် ကုန်ကြမ်းလိုအပ်သကဲ့သို့ မိုးတုရွာစေရန် ရွာစေချင်သောအချိန်တွင် မိုးသားတိမ်တိုက်များရှိရန်သာလိုသည်။ ကောင်းကင်တွင်တိမ်တိုက်များမရှိပဲ မိုးသားကင်းစင်နေပါမူ မိုးတုရွာအောင် မပြုလုပ် မဖန်တီးနိုင်ပေ။
