BUKU Integriti dan Antirasuah

28/08/2026

28/08/2026

INTRAS dalam Business Todah bertarikh 27 Ogos 2026

"Sampai Bila Rasuah Melibatkan Pemimpin Politik Akan Berakhir di Malaysia?”

Susulan laporan yang mengaitkan tiga bekas Perdana Menteri dengan prosiding mahkamah yang berasingan, Pertubuhan Integriti dan Antirasuah Malaysia (INTRAS) menggesa negara supaya bergerak melangkaui pendekatan menghukum individu yang terlibat dengan rasuah kepada usaha memperbaiki kelemahan sistem yang memungkinkan rasuah terus berkembang.

Presiden INTRAS, Datuk Mohamad Fauzi Husin, yang juga bekas Timbalan Pesuruhjaya Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM), menegaskan bahawa walaupun pendakwaan berprofil tinggi penting untuk menegakkan keadilan terhadap individu, perlindungan jangka panjang kepada negara memerlukan reformasi institusi serta langkah pencegahan yang lebih berkesan.

Prosiding Undang-Undang Berbeza Melibatkan Bekas Pemimpin

Mengulas perkembangan undang-undang semasa yang melibatkan bekas pemimpin negara, Mohamad Fauzi menegaskan bahawa setiap kes adalah berbeza dan mesti dinilai berdasarkan fakta serta merit undang-undang masing-masing.

Datuk Seri Najib Tun Razak kini sedang menjalani hukuman penjara selepas disabitkan dalam kes SRC International, di samping masih berdepan prosiding mahkamah berkaitan 1MDB.

Tan Sri Muhyiddin Yassin p**a sedang menghadapi perbicaraan atas pertuduhan berkaitan salah guna kuasa dan pengubahan wang haram, dan telah mengaku tidak bersalah terhadap pertuduhan tersebut.

Sementara itu, Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob telah didakwa atas pertuduhan gagal membuat pengisytiharan aset dan turut mengaku tidak bersalah.

Daripada Kesalahan Individu kepada Reformasi Sistem

Mohamad Fauzi menegaskan bahawa rasuah pada asasnya merupakan pengkhianatan terhadap amanah rakyat, dan bukannya sekadar persoalan jumlah wang yang terlibat.

Beliau turut mengingatkan supaya usaha membanteras rasuah tidak dipengaruhi oleh standard integriti yang terpilih atau sikap politik dua darjat.

Menurut beliau, usaha antirasuah mesti dilaksanakan secara sama rata tanpa mengira sama ada seseorang itu daripada pihak kerajaan atau pembangkang.

Bagi membongkar rangkaian rasuah dengan lebih berkesan, beliau menggesa supaya pendekatan “ikuti jejak wang” (follow the money) diperkasakan.

Pendekatan ini perlu meliputi penelitian terhadap:

aliran dan transaksi kewangan;
struktur syarikat;
pemilikan benefisial atau pemilik sebenar;
hubungan antara individu dan organisasi; serta
pihak yang akhirnya mendapat manfaat daripada transaksi tersebut.

INTRAS turut mengemukakan beberapa persoalan kritikal berkaitan keperluan untuk memperketatkan proses perolehan kerajaan, menangani konflik kepentingan sebelum sesuatu skandal berlaku, meningkatkan ketelusan pengisytiharan aset dan pembiayaan politik, serta memperkukuhkan mekanisme audit terhadap keputusan kerajaan.

Kos Sosial Rasuah dan Keperluan Perubahan Budaya

Kenyataan itu turut menegaskan bahawa beban kewangan akibat ketirisan, peningkatan kos projek dan salah pengagihan sumber awam akhirnya ditanggung oleh rakyat.

Setiap ringgit yang diselewengkan bukan sahaja menyebabkan kerugian kewangan kepada negara, malah membawa kos sosial yang besar apabila rakyat kehilangan peluang untuk menikmati infrastruktur yang lebih baik, kemudahan kesihatan, pengangkutan awam dan bantuan sosial.

Mohamad Fauzi menegaskan bahawa negara memerlukan perubahan budaya — daripada sekadar memastikan pematuhan kerana takut ditangkap kepada pembentukan budaya institusi yang menganggap pengkhianatan terhadap amanah rakyat sebagai sesuatu yang tidak boleh diterima dari sudut moral dan etika.

Matlamat akhir perjuangan antirasuah, katanya, bukan sekadar menjatuhkan individu atau pemimpin tertentu, tetapi memastikan bahawa kuasa politik sentiasa tertakluk kepada undang-undang, integriti dan amanah rakyat.

“Keadilan terhadap individu penting, tetapi pembaikan sistem lebih penting untuk melindungi generasi akan datang.”

27/08/2026

ARTIKEL 22

SAMPAI BILA KES RASUAH MELIBATKAN PEMIMPIN POLITIK AKAN BERAKHIR DI NEGARA INI?

Pengenalan

Ada satu persoalan yang semakin sukar untuk kita elakkan. Sampai bila negara ini mahu terus berdepan dengan kes rasuah yang melibatkan pemimpin politik? Persoalan ini bukan bermaksud semua ahli politik itu rasuah. Jauh sekali. Ramai pemimpin menjalankan amanah dengan baik dan bersih. Namun apabila satu demi satu kes melibatkan individu yang pernah atau sedang memegang kedudukan penting dalam politik dan pentadbiran negara muncul di mahkamah, rakyat berhak bertanya: Adakah kita benar-benar sedang membanteras rasuah, atau kita sekadar menghukum rasuah apabila ia sudah terbongkar?
Perkembangan semasa hari pada 27 Ogos 2026, banyak media massa melaporkan tiga bekas Perdana Menteri Malaysia iaitu Dato’ Sri Najib Tun Razak, Tan Sri Muhyiddin Yassin dan Dato” Sri Ismail Sabri Yaakob, kini dikaitkan dengan prosiding mahkamah yang berbeza. Hal ini memberikan sebab untuk persoalan ini terus diketengahkan.
Namun, kita mesti berlaku adil. Kes-kes tersebut tidak sama dan tidak boleh disamakan. Najib telah disabitkan dalam kes SRC International dan sedang menjalani hukuman penjara, di samping masih berdepan prosiding lain berkaitan kes 1MDB. Muhyiddin p**a sedang menghadapi perbicaraan atas pertuduhan berkaitan salah guna kuasa dan pengubahan wang haram serta telah mengaku tidak bersalah. Ismail Sabri p**a telah didakwa atas pertuduhan berkaitan kegagalan membuat pengisytiharan aset dan turut mengaku tidak bersalah.
Dalam semua kes yang masih berjalan, mahkamah tetap menjadi tempat untuk menentukan kesalahan atau pembebasan berdasarkan bukti dan undang-undang. Tetapi di luar persoalan bersalah atau tidak bersalah, terdapat satu persoalan yang lebih besar yang wajar difikirkan oleh seluruh negara: Mengapa Masih Berlaku?
Rasuah bukan sekadar soal wang. Kita sering melihat suapan rasuah melalui angka; RM10,000.00, RM100,000.00, RM1 juta dan RM100 juta. Akan tetapi rasuah sebenarnya bukan sekadar persoalan berapa banyak wang yang diterima atau diperoleh oleh perasuah. Rasuah ialah pengkhianatan terhadap amanah. Seorang pemimpin diberikan kuasa untuk membuat keputusan bagi kepentingan rakyat. Seorang pegawai diberikan kedudukan untuk mengurus sumber negara.
Apabila kuasa itu digunakan untuk kepentingan diri, keluarga, kroni atau pihak tertentu, kesannya bukan hanya kepada akaun kerajaan. Ia menyentuh maruah institusi, keadilan dan kepercayaan rakyat. Sebab itu kes rasuah yang melibatkan orang berkuasa mempunyai kesan yang jauh lebih besar daripada nilai wang yang terlibat.
Jangan hanya tanya siapa yang rasuah. Dalam setiap kes, kita sering bertanya: Siapa yang menerima? Akan tetapi kita juga perlu bertanya: Siapa yang memberi? Siapa yang meluluskan? Siapa yang mendapat manfaat? Siapa yang mengetahui? Siapa yang menutup mata? Apa yang paling penting: ke mana akhirnya wang itu pergi?
Dalam membanteras rasuah, kita tidak boleh berhenti pada seorang individu. Kita perlu menelusuri keseluruhan rangkaian. Maksudnya “Follow the money”; Jejaki wang; Jejaki transaksi; Jejaki syarikat. Jejaki pemilik benefisial; Jejaki hubungan; Dan jejaki siapa yang akhirnya menikmati manfaat; Hal ini kerana seseorang yang menerima atau mengawal manfaat rasuah tidak semestinya muncul secara langsung sebagai pemilik kekayaan tersebut.

Pemimpin Dihukum, Tetapi Apakah Sistem Berubah?

Hal ini persoalan yang lebih besar. Setiap kali seorang pemimpin disabitkan kesalahan, masyarakat mungkin merasakan keadilan telah ditegakkan. Tetapi selepas itu, kita perlu bertanya: Apakah yang berubah? Adakah proses perolehan diperketatkan? Adakah konflik kepentingan ditangani dengan lebih serius? Adakah pengisytiharan aset menjadi lebih berkesan? Adakah pembiayaan politik lebih telus? Adakah pemilik sebenar syarikat lebih mudah dikenal pasti? Adakah keputusan kerajaan dapat diteliti dan diaudit dengan lebih berkesan? Jika sistem yang sama masih mempunyai ruang untuk disalahgunakan, maka selepas satu kes berakhir, mungkin muncul kes yang lain.

Masalahnya Bukan Hanya Individu. Ia Juga Masalah Sistem.

Rasuah tidak mengenal parti politik. Perjuangan menentang rasuah tidak boleh menjadi senjata untuk menyerang lawan politik. Kalau pemimpin lawan terpalit, kita bersuara. Kalau pemimpin sendiri terpalit, kita diam. Kalau parti sendiri berdepan tuduhan, kita mencari alasan. Itu bukan perjuangan integriti. Itu adalah politik dua standard atau dua darjat. Rasuah tidak mempunyai warna parti. Tidak kira kerajaan atau pembangkang. Tidak kira pemimpin lama atau pemimpin bintegriti dan antirasuah mesti sama untuk semua.
Jangan Tunggu Sehingga Terbongkar
Kita tidak seharusnya menunggu seseorang ditangkap sebelum bercakap tentang integriti. Kita tidak seharusnya menunggu seseorang didakwa sebelum mempersoalkan konflik kepentingan. Kita tidak seharusnya menunggu berbilion ringgit hilang sebelum bertanya tentang ketelusan. Pencegahan rasuah mesti berlaku sebelum skandal. Kita perlu membina sistem yang menyebabkan rasuah: sukar dilakukan, mudah dikesan, sukar disembunyikan, dan pasti dipertanggungjawabkan.

Rakyat Yang Akhirnya Membayar

Rasuah akhirnya dibayar oleh rakyat. Apabila projek kerajaan dinaikkan kos kerana ketirisan, rakyat membayar. Apabila kontrak diberikan bukan berdasarkan nilai terbaik, rakyat membayar. Apabila sumber awam disalahgunakan, rakyat membayar. Apabila keputusan dibuat kerana kepentingan tertentu dan bukan kepentingan awam, rakyat membayar. Yang hilang bukan sekadar wang. Apa yang hilang ialah peluang. Peluang membina sekolah. Peluang menyediakan kemudahan kesihatan. Peluang memperbaiki pengangkutan awam. Peluang membantu rakyat yang memerlukan. Setiap ringgit yang diselewengkan mempunyai kos sosial yang mungkin jauh lebih besar daripada nilai ringgit itu sendiri.
Kita Tidak Mahu Sekadar Pemimpin Yang Takut Ditangkap
Kita mahu pemimpin yang menjunjung integriti dan takut mengkhianati amanah. Ada perbezaan yang besar. Jika seseorang hanya takut kerana kemungkinan ditangkap, kita masih bergantung kepada kekuatan penguatkuasaan. Akan tetapi jika seseorang menolak rasuah kerana menganggap amanah rakyat sebagai tanggungjawab moral, kita telah membina sesuatu yang jauh lebih kuat: BUDAYA INTEGRITI.
Undang-undang diperlukan. Penguatkuasaan tegas dan adil diperlukan. Hukuman berat diperlukan. Akan tetapi semuanya perlu disokong oleh budaya politik dan pentadbiran yang menganggap rasuah sebagai sesuatu yang memalukan dan bukan sesuatu yang boleh dirundingkan. Persoalannya, sampai bila? Maka persoalannya bukan sekadar: “Siapa pemimpin seterusnya yang akan didakwa?” Persoalan yang lebih penting ialah: Bila kita akan membina sistem yang menyebabkan pemimpin takut untuk melakukan rasuah dan bukan sekadar takut selepas mereka ditangkap?
Kita perlu bergerak daripada budaya: “Tangkap selepas berlaku” kepada: “Cegah sebelum berlaku.” Daripada hanya bertanya: “Siapa yang mengambil suapan rasuah?” kepada: “Bagaimana dia boleh mengambil suapan rasuah itu?” Daripada hanya melihat: “Berapa banyak wang atau dana awam yang hilang?” kepada: “Bagaimana kita memastikan ia tidak hilang lagi?”

Penutup

Kes-kes yang melibatkan pemimpin politik, termasuk mereka yang pernah berada di puncak kuasa negara, sepatutnya menjadi cermin untuk kita melihat kelemahan sendiri. Jangan jadikan setiap kes sebagai peluang untuk menghentam parti lawan. Jadikan ia peluang untuk memperbaiki negara. Jangan hanya bertanya siapa yang salah. Tanya juga bagaimana sistem membenarkannya berlaku. Jangan hanya menunggu sabitan. Belajar daripada setiap kes. Hal ini kerana hukuman terhadap seorang pesalah mungkin menegakkan keadilan terhadap individu tersebut. Akan tetapi pembaikan sistem dapat melindungi seluruh negara daripada mengulangi kesalahan yang sama. Akhirnya, rakyat tidak meminta pemimpin yang sempurna. Rakyat hanya mahu pemimpin yang jujur, amanah, telus dan bersedia dipertanggungjawabkan. Rakyat hanya mahu satu perkara yang sangat asas: Bahawa undang-undang tidak takut kepada kuasa. Persoalannya, sampai bila? Apakah yang akan kita lakukan supaya rasuah benar-benar berakhir dan bukan sekadar berganti wajah? Hal ini kerana perjuangan antirasuah bukan sekadar untuk menjatuhkan seorang pemimpin. Perjuangan sebenar adalah memastikan kuasa sentiasa tunduk kepada amanah, integriti dan undang-undang.

Oleh:
Datuk Mohamad Fauzi Husin
Presiden, Pertubuhan Integriti Dan Antirasuah Malaysia (INTRAS)
Mantan Timbalan Pesuruhjaya SPRM

27/08/2026

ARTIKEL 21
KENAPAKAH MASIH ADA PEMIMPIN DAN PEGAWAI KANAN KERAJAAN TERPALIT RASUAH SEDANGKAN SERING TERPAPAR PEMIMPIN YANG DISABITKAN HUKUMAN?

Pengenalan

Ada satu persoalan besar yang wajar kita tanyakan. Jika hukuman terhadap pemimpin yang melakukan rasuah sudah begitu banyak dipaparkan kepada umum, mengapa masih ada pemimpin, pegawai kanan kerajaan dan mereka yang memegang amanah awam sanggup mengambil risiko terpalit dengan rasuah? Bukankah mereka melihat sendiri bagaimana seseorang yang pernah mempunyai kuasa, kedudukan dan pengaruh akhirnya boleh berdepan pertuduhan, perbicaraan, sabitan, hukuman penjara, denda dan kehilangan maruah? Persoalan ini bukan semata-mata mengenai kelemahan undang-undang. Ia menyentuh sesuatu yang jauh lebih mendalam: Apakah yang sebenarnya berlaku dalam jiwa manusia apabila kuasa, wang dan peluang berada di hadapannya?
Rasuah Bukan Berlaku Kerana Tiada Hukuman
Kita sering mendengar bahawa hukuman yang berat mampu mencegah perbuatan jenayah tersebut. Namun realitinya, hukuman semata-mata tidak semestinya mencukupi. Malaysia sendiri mempunyai rekod penguatkuasaan yang menunjukkan bahawa kes rasuah terus dibawa ke mahkamah. Antara tempoh 2024 hingga April 2026, SPRM dilaporkan telah merekodkan 1,095 pertuduhan dan 563 sabitan daripada 2,633 kertas siasatan yang dibuka sejak 2024. Daripada jumlah itu, 583 kertas siasatan melibatkan kes berprofil tinggi dan berkepentingan awam. Malah, pada awal 2026 dilaporkan bahawa 36 pegawai awam daripada Kump**an Pengurusan Tertinggi (JUSA C dan ke atas) telah ditahan kerana rasuah sejak 2021, dengan 20 daripadanya didakwa dan lapan kes telah menghasilkan sabitan. Hal ini menunjukkan satu perkara yang penting: Penguatkuasaan ada. Hukuman ada. Tetapi godaan untuk menyalahgunakan kuasa juga masih ada. Jadi, apakah yang kita gagal cegah?

Apabila Kuasa Mengalahkan Takut

Seseorang mungkin mengetahui bahawa rasuah ialah jenayah. Dia mungkin mengetahui bahawa orang lain telah ditangkap. Dia mungkin mengetahui bahawa ada pemimpin yang akhirnya dipenjarakan. Dia mungkin juga mengetahui bahawa kekayaan yang diperoleh secara haram boleh dirampas. Akan tetapi apabila seseorang mula merasakan: “Aku tidak akan tertangkap.” Di situlah masalah bermula. Amalan perbuatan rasuah berkembang apabila pelaku percaya bahawa kedudukannya mampu melindungi dirinya. Mungkin kerana mempunyai rangkaian politik. Mungkin kerana mempunyai orang bawahan yang sanggup menurut arahan. Mungkin kerana menganggap proses penguatkuasaan boleh dielakkan. Mungkin kerana percaya bahawa kekayaan yang diperoleh tidak akan dapat dikesan. Atau yang lebih membimbangkan, mungkin kerana dia merasakan kuasa yang dimilikinya menjadikan dirinya berbeza daripada orang lain. Inilah penyakit sebenar penyalahgunaan kuasa.

Bukan Semua Perasuah Itu Orang Yang Tidak Tahu Hukum

Hal ini satu hakikat yang perlu kita berani akui. Ramai yang terlibat dalam rasuah bukanlah orang yang tidak berpendidikan. Bukan semuanya miskin. Bukan semuanya tidak memahami undang-undang. Bukan semuanya tidak pernah mendengar khutbah, ceramah atau kempen antirasuah. Sebahagiannya ialah manusia yang mempunyai pendidikan tinggi, pengalaman luas, kedudukan yang baik dan pengetahuan tentang sistem kerajaan. Jadi persoalannya bukan lagi: “Adakah mereka tahu rasuah itu salah?”
Sebaliknya: “Mengapa mereka tetap melakukannya walaupun tahu ia salah?” Jawapannya mungkin terletak pada perubahan nilai. Apabila amanah mula dilihat sebagai peluang. Apabila kuasa mula dilihat sebagai keistimewaan. Apabila jawatan mula dilihat sebagai akses kepada kekayaan. Apabila hubungan mula lebih penting daripada peraturan. Apabila seseorang mula memisahkan antara “wang negara” dengan “wang yang boleh aku ambil sedikit.”
Pada ketika itu, rasuah tidak lagi kelihatan seperti jenayah besar pada pandangan pelaku. Ia mungkin bermula dengan sesuatu yang kecil seperti hadiah., layanan istimewa, komisen dan kemudian berkembang menjadi jaringan.

Kita Terlalu Fokus Kepada Tangkapan, Tetapi Kurang Bertanya: Bagaimana Ia Boleh Berlaku?

Hal ini persoalan yang lebih kritikal. Setiap kali seseorang ditangkap, masyarakat bersorak: “Bagus! SPRM tangkap lagi.” Tetapi selepas itu kita patut bertanya: Bagaimana seseorang yang mempunyai kuasa begitu besar boleh menyalahgunakan kuasa untuk tempoh yang lama tanpa dikesan? Siapa yang meluluskan? Siapa yang menyemak? Siapa yang menandatangani? Siapa yang mengetahui tetapi memilih untuk berdiam diri? Siapa yang mendapat manfaat?
Apa yang paling penting: Apakah kelemahan sistem yang membenarkan perkara itu berlaku? Jika kita hanya menghukum individu tetapi tidak membaiki sistem, kita mungkin akan menangkap seorang lagi individu beberapa tahun kemudian kerana lubang yang sama masih terbuka.
Rasuah Tumbuh Dalam Sistem Yang Terlalu Mudah Dimanip**asi
Sebab itu usaha membanteras jenayah rasuah tidak boleh hanya bergantung kepada tangkapan semata-mata. Kita memerlukan sistem yang menjadikan rasuah sukar dilakukan, sukar disembunyikan dan mudah dikesan. Ketelusan perolehan kerajaan perlu diperkuat. Konflik kepentingan perlu didedahkan. Pemilikan benefisial perlu dapat dikenal pasti. Aset dan gaya hidup yang luar biasa perlu diperiksa secara wajar. Keputusan kerajaan yang melibatkan nilai besar perlu mempunyai jejak dokumentasi yang jelas. Pegawai awam yang melaporkan salah laku jenayah perlu mendapat perlindungan sebenar dan selamat.
Transparency International (TI) Malaysia sendiri menyatakan bahawa Malaysia menunjukkan peningkatan dalam Indeks Persepsi Rasuah 2025, tetapi mengingatkan bahawa kemajuan itu belum boleh dianggap sebagai titik perubahan muktamad. Organisasi itu turut menekankan risiko struktur seperti pembiayaan politik yang tidak telus serta keperluan memperkukuh ketelusan dalam perolehan kerajaan.

Jangan Hanya “Follow The Money” Tetapi “Follow The Power”

Selama ini kita sering menggunakan ungkapan: “Follow the money.” Tetapi dalam kes rasuah melibatkan kuasa politik dan pentadbiran, kita juga perlu: “Follow the power.” Siapa yang mempunyai kuasa membuat keputusan? Siapa yang boleh meluluskan? Siapa yang boleh memberi projek? Siapa yang boleh mengubah syarat? Siapa yang boleh mempengaruhi pelantikan? Siapa yang mempunyai akses kepada maklumat? Ssiapa yang mendapat keuntungan selepas keputusan itu dibuat?
Kadang-kadang wang tidak bergerak terus kepada pemilik kuasa. Ia mungkin bergerak melalui syarikat. Melalui orang tengah. Melalui proksi. Melalui akaun atau pemilikan yang tidak mudah dilihat. Sebab itu memerangi rasuah memerlukan lebih daripada sekadar mencari wang tunai. Kita perlu mencari hubungan antara kuasa, keputusan, kepentingan dan kekayaan.

Kita Juga Perlu Membezakan Pertuduhan Dan Sabitan

Dalam Usaha Membanteras Rasuah, Satu Prinsip Tidak Boleh Dikorbankan: Seseorang Yang Dituduh Belum Tentu Bersalah. Pertuduhan Perlu Dibuktikan Di Mahkamah. Ada Kes Yang Berakhir Dengan Sabitan. Ada P**a Yang Berakhir Dengan Pembebasan. Sebagai Contoh, Pada Julai 2026, Mahkamah Persekutuan Mengekalkan Pembebasan Syed Saddiq Syed Abdul Rahman Selepas Memutuskan Bahawa Pendakwaan Gagal Menunjukkan Kesilapan Yang Boleh Dirayu Dalam Keputusan Mahkamah Rayuan.
Begitu Juga, Kes Datin Seri Zizie Izette Abdul Samad Berakhir Dengan Pembebasan Daripada Tiga Pertuduhan Bersubahat Dalam Kes Rasuah RM2.8 Juta Selepas Mahkamah Mendapati Pembelaan Berjaya Menimbulkan Keraguan Munasabah.
Hal Ini Penting. Perjuangan Antirasuah Tidak Boleh Berubah Menjadi Budaya Menghukum Seseorang Melalui Persepsi Sebelum Mahkamah Membuat Keputusan. Kita Mahu Penguatkuasaan Yang Tegas, Tetapi Pada Masa Yang Sama Kita Mahu Keadilan Yang Adil.

Hukuman Terhadap Pemimpin Sepatutnya Menjadi Amaran, Bukan Sekadar Berita

Apabila seorang pemimpin besar disabitkan, masyarakat sepatutnya mengambil pengajaran. Bukan sekadar: “Dia dipenjara.” Tetapi: “Mengapa dia sampai ke tahap itu?” Apa yang lebih penting: “Bagaimana kita memastikan generasi pemimpin selepasnya tidak mengulangi perkara yang sama?”
Kes-kes besar membuktikan bahawa jawatan tertinggi sekalipun bukan jaminan seseorang akan terlepas daripada proses undang-undang. Pada 2025, bekas Perdana Menteri Najib Razak disabitkan dalam kes berkaitan 1MDB, selepas mahkamah mendapati beliau bersalah atas empat pertuduhan salah guna kuasa dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram. Pendakwaan sendiri menekankan keperluan hukuman yang mempunyai kesan pencegahan yang kuat.
Pada Februari 2026 p**a, Mahkamah Persekutuan mengembalikan sabitan terhadap bekas Menteri Besar Negeri Sembilan dan Pengerusi FELDA, Mohd Isa Abdul Samad, atas sembilan pertuduhan rasuah; pada Jun 2026, permohonan semakannya ditolak dan hukuman penjara enam tahun serta denda RM15.45 juta kekal.
Kes-kes seperti ini sepatutnya menghantar mesej yang jelas: Jawatan tinggi bukan tiket kebal di sisi undang-undang.
Masalah Sebenar Mungkin Bukan Kelemahan Hukuman, Tetapi Kelemahan Jiwa
Kita boleh memperketatkan undang-undang. Kita boleh menambah hukuman. Kita boleh memperbanyakkan audit. Kita boleh memasang kamera tersembunyi. Kita boleh mendigitalkan proses. Kita boleh menubuhkan Unit Integriti. Semua itu penting. Akan tetapi pada akhirnya, masih ada satu persoalan: Siapa yang menjaga orang yang menjaga amanah?
Hal ini kerana sistem yang paling baik sekalipun boleh dimanip**asi oleh manusia yang mempunyai niat jahat. Sebab itu pendidikan integriti tidak boleh bermula ketika seseorang sudah menjadi menteri, ketua jabatan atau pegawai kanan. Ia mesti bermula jauh lebih awal. Kita mesti membentuk pemimpin yang memahami bahawa jawatan ialah amanah, bukan harta pusaka. Kuasa ialah tanggungjawab, bukan lesen. Peruntukan kerajaan ialah wang rakyat, bukan wang sesiapa yang mempunyai kuasa menguruskannya.

Jangan Tunggu Sehingga Mereka Ditangkap

Hal inilah perkara yang paling penting. Kejayaan membanteras rasuah bukan apabila kita berjaya menangkap seramai mungkin perasuah. Kejayaan sebenar ialah apabila seseorang yang mempunyai peluang untuk mengambil rasuah memilih untuk tidak mengambilnya. Hal ini kerana dia takut kepada undang-undang. Dia takut kepada kehilangan maruah. Dia takut kepada kehancuran keluarganya. Dia takut kepada kehilangan kepercayaan rakyat.
Apa yang lebih penting dan tinggi daripada semua itu: Dia takut kepada Allah SWT dan pertanggungjawaban di akhirat. Jika seseorang hanya takut apabila SPRM datang, maka integritinya masih rapuh. Akan tetapi jika dia menolak rasuah walaupun tiada siapa melihat, di situlah lahirnya integriti sebenar.

Kesimp**an

Kita sering bertanya: “Mengapa masih ada perasuah sedangkan ramai sudah dihukum?” Mungkin soalan yang lebih tepat ialah: “Mengapa seseorang yang melihat orang lain dihukum masih percaya bahawa dia boleh terlepas?” Di situlah kita perlu mencari jawapannya. Mungkin kerana dia terlalu yakin dengan kuasanya. Mungkin kerana dia dikelilingi manusia yang sentiasa berkata “ya”. Mungkin kerana sistem kawalan terlalu lemah. Mungkin kerana budaya membodek telah menggantikan keberanian menegur. Mungkin kerana kekayaan yang luar biasa tidak pernah dipersoalkan. Atau mungkin kerana kita masih membina budaya antirasuah yang lebih banyak menekankan hukuman selepas jenayah, berbanding membina sistem dan nilai yang menghalang jenayah daripada berlaku. Maka mesej kepada setiap pemimpin dan pegawai kanan kerajaan haruslah jelas: Jangan fikir, “Bolehkah aku ambil rasuah tanpa ditangkap?” Tukarkan soalan itu kepada: “Sanggupkah aku mengkhianati amanah rakyat walaupun aku tahu tiada siapa mungkin mengetahuinya?” Sejarah telah membuktikan bahawa kuasa boleh hilang. Jawatan boleh berakhir. Harta boleh dirampas. Nama boleh tercemar. Seseorang yang pernah berdiri di tempat paling tinggi boleh, akhirnya berdiri sebagai seorang yang disabitkan kesalahan di hadapan hakim. Rakyat tidak memerlukan pemimpin yang hanya takut kepada hukuman. Rakyat memerlukan pemimpin yang mempunyai integriti sehingga tidak sanggup melakukan rasuah walaupun peluang terbuka luas. Itulah ukuran sebenar seorang pemimpin. Bukan berapa tinggi kedudukannya, tetapi sejauh mana dia mampu menjaga amanah ketika tiada siapa sedang melihat.

Oleh:
Datuk Mohamad Fauzi Husin
Presiden, Pertubuhan Integriti Dan Antirasuah Malaysia (INTRAS)
Mantan Timbalan Pesuruhjaya SPRM

27/08/2026

26/08/2026

ARTIKEL 20

DUA LAPORAN, ANGKA BERBEZA: SIAPA YANG HARUS MENJAWAB
KEPADA RAKYAT?

RM3.4 bilion untung atau RM1.4 bilion rugi? Ada persoalan yang tidak boleh dibiarkan berlalu begitu sahaja. Apabila dua laporan mengenai kedudukan kewangan sebuah institusi awam yang sangat penting menghasilkan angka yang amat berbeza, rakyat
berhak bertanya.

APA SEBENARNYA YANG BERLAKU?

Dalam kes Lembaga Tabung Haji (TH) bagi tahun kewangan 2017, satu angka menunjukkan keuntungan bersih sekitar RM3.4 bilion, manakala semakan kewangan PricewaterhouseCoopers (PwC) menunjukkan kedudukan yang sepatutnya menghasilkan kerugian sekitar RM1.4 bilion. Kini, selepas laporan Suruhanjaya
Siasatan Diraja (RCI) didedahkan oleh kerajaan pada 29 Julai 2026, persoalan ini menjadi lebih serius. RCI mendapati bahawa sekiranya piawaian Malaysian Financial Reporting Standards
(MFRS) digunakan sepenuhnya, TH sepatutnya merekodkan kerugian bersih sekitar RM1.4 bilion bagi 2017, bukannya keuntungan RM3.4 bilion yang dilaporkan ketika itu. Hal ini bukan lagi sekadar perdebatan politik. Ia adalah persoalan tadbir urus,
ketelusan, akauntabiliti dan kepercayaan rakyat.

DUA LAPORAN, DUA ANGKA BERBEZA, MENGAPA?

Kita perlu berlaku adil. Perbezaan angka itu tidak semestinya bermaksud seseorang telah “menipu” atau bahawa satu laporan itu sengaja direka. Tan Sri Dr Madinah Mohamad, bekas Ketua Audit Negara, dalam kenyataan pada 25 Ogos 2026 baru-baru ini
menjelaskan bahawa perbezaan antara angka RM3.4 bilion dan RM1.4 bilion berpunca daripada perbezaan metodologi, mandat, objektif dan skop antara audit Jabatan Audit Negara dengan semakan PwC. Penjelasan itu penting.Namun, ia tidak bermakna persoalan rakyat selesai.Sebaliknya, ia melahirkan persoalan yang lebih besar: Mengapa kaedah dan piawaian yang berbeza
boleh menghasilkan gambaran kedudukan kewangan yang begitu jauh berbeza?
Apa yang paling penting: Apakah gambaran kewangan sebenar yang diketahui oleh pihak pengurusan dan kerajaan ketika keputusan berkaitan hibah dibuat?

RCI SUDAH MEMBERI GAMBARAN YANG LEBIH JELAS

Laporan RCI bukan sekadar membandingkan dua angka. Ia mendapati kedudukan kewangan TH ketika itu jauh lebih lemah daripada yang dilaporkan. Antara perkara yang diketengahkan ialah kegagalan membuat rosot nilai terhadap beberapa pelaburan, isu berkaitan nilai saksama pelaburan hartanah serta pengiktirafan pendapatan tertentu. RCI juga menyatakan bahawa hibah bagi 2017 diagihkan tanpa mengambil kira sepenuhnya kesan rosot nilai dan penurunan nilai pelaburan. Lebih membimbangkan, laporan RCI menyatakan bahawa wujud defisit antara aset dan liabiliti TH sejak 2014. Hal ini bermakna isu tersebut bukan semata-mata masalah satu tahun. Ia mempunyai dimensi yang lebih panjang dan lebih mendalam.

SOALAN SEBENAR BUKAN “SIAPA BETUL?”

Rakyat tidak sepatutnya dipaksa memilih antara: Laporan Audit Negara atau Laporan PwC. Soalan yang lebih tepat ialah: Apakah kedudukan kewangan sebenar Tabung Haji pada ketika itu berdasarkan piawaian yang sepatutnya digunakan?
Apabila RCI kini menyatakan bahawa dengan penggunaan penuh MFRS, TH sepatutnya mencatat kerugian RM1.4 bilion, persoalan mengenai asas pelaporan kewangan 2017 menjadi semakin penting. Rakyat berhak mengetahui bagaimana angka keuntungan
RM3.4 bilion itu terbentuk. Rakyat juga berhak mengetahui mengapa angka kerugian RM1.4 bilion hanya muncul melalui semakan dan penilaian yang berbeza.

RM4.8 BILION BUKAN ANGKA KECIL

Perbezaan antara RM3.4 bilion keuntungan dengan RM1.4 bilion kerugian ialah kira-kira RM4.8 bilion. RM4.8 bilion bukan angka kecil. Ia bukan sekadar perbezaan statistik dalam sebuah laporan kewangan. Ia menyentuh persoalan besar tentang bagaimana
kedudukan kewangan sebuah institusi yang mengurus wang simpanan rakyat digambarkan kepada pihak berkepentingan dan kepada masyarakat. Apatah lagi TH bukan syarikat biasa. Ia mengurus simpanan rakyat yang mempunyai tujuan khusus dan sangat sensitif. Kepercayaan adalah modal terbesar TH. Apabila
kepercayaan terganggu, kesannya bukan sekadar kepada angka dalam penyata kewangan. Ia boleh menjejaskan keyakinan jutaan pendeposit.

KERAJAAN PERLU MENJAWAB, BUKAN SEKADAR MENJELASKAN

Dalam keadaan seperti ini, kerajaan tidak wajar hanya mengatakan bahawa laporan berbeza kerana metodologi berbeza. Itu adalah sebahagian daripada jawapan. Akan tetapi rakyat memerlukan jawapan yang lebih menyeluruh. Kerajaan perlu menjelaskan:
 Apakah kedudukan kewangan sebenar TH pada akhir 2017?
 Mengapa penyata kewangan menunjukkan keuntungan RM3.4 bilion sedangkan penilaian berdasarkan MFRS menunjukkan kerugian sekitar RM1.4 bilion?

 Siapakah yang bertanggungjawab menentukan kaedah perakaunan yang
digunakan ketika itu?
 Apakah maklumat mengenai kedudukan kewangan sebenar TH yang diketahui
oleh pihak pengurusan, lembaga pengarah dan kerajaan ketika keputusan
berkaitan hibah dibuat?
 Adakah pendeposit membuat keputusan kewangan berdasarkan gambaran
keuntungan yang kemudiannya didapati tidak menggambarkan sepenuhnya kedudukan sebenar?

 Adakah terdapat tindakan susulan terhadap kelemahan tadbir urus yang dikenal pasti oleh RCI?
 Apakah jaminan bahawa perbezaan sebesar ini tidak akan berulang pada masa hadapan?

JANGAN POLITIKKAN, TETAPI JANGAN JUGA SENYAPKAN

Perkara ini juga tidak wajar dijadikan semata-mata senjata politik. Tabung Haji terlalu penting untuk dijadikan gelanggang pertarungan politik. Tetapi atas alasan yang sama, ia juga terlalu penting untuk rakyat hanya diminta menerima penjelasan tanpa
mendapatkan gambaran yang lengkap.
Kritikan terhadap pengurusan institusi awam bukan bermaksud menghina institusi. Sebaliknya, kritikan yang berasaskan fakta ialah sebahagian daripada usaha mempertahankan institusi tersebut. Kita mahu Tabung Haji kuat. Kita mahu TH dipercayai. Kita mahu wang pendeposit diurus dengan amanah. Bagi mencapai
semua itu, ketelusan tidak boleh menjadi pilihan.

PERSOALANNYA BUKAN LAGI RM3.4 BILION ATAU RM1.4 BILION

Hari ini, selepas RCI mengemukakan penemuannya, perbahasan tidak seharusnya berhenti pada angka. Kita perlu melihat apa yang berada di sebalik angka tersebut. Apakah kelemahan sistem? Apakah kelemahan tadbir urus? Apakah yang berlaku terhadap proses membuat keputusan? Adakah terdapat mekanisme semak dan imbang yang mencukupi?
Apa yang paling penting: Siapa yang perlu bertanggungjawab apabila sesuatu institusi awam memberikan gambaran kewangan yang akhirnya dipersoalkan? Hal inilah persoalan yang kerajaan perlu jawab kepada rakyat. Bukan untuk mencari kambing hitam. Bukan untuk membalas dendam politik. Akan tetapi untuk memastikan perkara yang sama tidak berulang.

RAKYAT BERHAK TAHU

TH dibina atas kepercayaan dan keyakinan rakyat yang mempunyai matlamat yang satu, iaitu menunaikan ibadah Haji di tanah suci. Pendeposit menyerahkan wang mereka kerana percaya bahawa wang tersebut akan diurus secara amanah, profesional dan telus.
Maka apabila muncul perbezaan angka berbilion ringgit, rakyat mempunyai hak untuk bertanya.Bukan kerana rakyat mahu menghukum.Akan tetapi kerana rakyat mahu memahami.
Apabila laporan RCI kini menyatakan bahawa TH sepatutnya merekodkan kerugian RM1.4 bilion pada 2017 jika MFRS digunakan sepenuhnya, persoalan ini tidak lagi boleh dianggap sebagai isu lama yang tidak relevan. Ia adalah pengajaran besar tentang
bagaimana wang rakyat mesti diurus.

PENUTUP

Kita tidak seharusnya bertanya: “Laporan siapa yang kita mahu percaya?” Kita sepatutnya bertanya: “Apakah kebenaran sebenar yang perlu diketahui oleh rakyat?” Kerajaan mempunyai tanggungjawab untuk memberikan jawapan yang lengkap, jelas dan berasaskan dokumen. Bukan sekadar jawapan politik. Bukan sekadar penjelasan teknikal. Akan tetapi jawapan yang mampu memulihkan keyakinan rakyat.
Hal ini kerana dalam pengurusan wang amanah rakyat: Angka mesti benar, laporan mesti telus, keputusan mesti dipertanggungjawabkan, dan kepercayaan rakyat mesti dijaga. RM3.4 bilion untung atau RM1.4 bilion rugi bukan sekadar perbezaan angka. Ia adalah persoalan tentang bagaimana sebuah institusi yang dibina atas amanah rakyat menggambarkan realiti kewangannya dan siapa yang akhirnya harus menjawab kepada rakyat. Saya sengaja menulis artikel ini dengan nada tegas tetapi tidak menuduh individu tertentu, kerana perkembangan terbaru menunjukkan bahawa isu tersebut memang lebih kompleks daripada sekadar “dua laporan bercanggah”. RCI sendiri mengesahkan
masalah pelaporan dan kedudukan kewangan, manakala penjelasan bekas Ketua Audit
Negara menerangkan mengapa dua angka berbeza boleh muncul. Kerajaan perlu
menjawab bagaimana perbezaan RM4.8 bilion boleh berlaku, siapa mengetahui apa
pada ketika itu, dan apakah tindakan pembetulan yang telah diambil.

Disediakan Oleh:
Datuk Mohamad Fauzi Husin
Presiden, Pertubuhan Integriti Dan Antirasuah (INTRAS)
Mantan Timbalan Pesuruhjaya SPRM