18/11/2025
Witkacy
„Giełda uliczna u zbiegu Grodzkiej i Rynku w Krakowie” - znaczenie i kontekst
⚫️ Praca została wykonana jako ilustracja do artykułu Adama Giełguda w londyńskim The English Illustrated Magazine, jednym z najważniejszych angielskich magazynów ilustrowanych końca XIX wieku. Witkiewicz w tym czasie współpracował z kilkoma prestiżowymi pismami zagranicznymi, co było sposobem na prezentowanie polskiej kultury Europie Zachodniej.
⚫️ Scena przedstawia fragment krakowskiego Starego Miasta-okolice Rynku i ulicy Grodzkiej – uchwycone jako mikroskopijny teatr codzienności:
• drobni handlarze i przekupki,
• krakowscy mieszczanie,
• przechodnie o bardzo różnych typach społecznych,
• obecność spontanicznie tworzącej się „giełdy ulicznej”.
To świetny przykład naturalistycznego dokumentowania życia społecznego. Witkiewicz, jako czuły obserwator modernizującej się Polski, z ogromną uwagą podchodził do realistycznego odtwarzania odzieży, gestów, dynamiki tłumu.
⚫️ Dzieła takie jak to stanowią ikonograficzne świadectwo polskich miast końca XIX wieku. Są jednocześnie dokumentem i dziełem sztuki, pokazując:
• jak wyglądał Kraków,
• kim byli jego mieszkańcy,
• jak żyła ulica przed epoką fotografii reportażowej