19/11/2025
19 XI 1557 w Bari zostaje otruta Bona Sforza, jedna z najbardziej niedocenianych postaci polskiej historii: "Drugą żoną Zygmunta Starego była księżniczka Bona Sforza, z rodu książąt mediolańskich, mająca w południowych Włoszech księstwo Bari, ogromnie posażna, bo miała gotówki dwieście tysięcy dukatów, a spodziewała się półtora miliona spadku po matce. Słynęła też z nadzwyczajnej urody, a co jeszcze ważniejsza, z niepospolitej inteligencji. Zasiadłszy w roku 1518 na tronie polskim, urządziła dwór po włosku, a za tym przykładem poszli wojewodowie, kasztelanowie, tych znowu naśladowali bankierzy i bogaci kupcy; potem zamożniejsza szlachta, i tak włoski wpływ rozchodził się stopniowo po całym narodzie. Król kazał przebudować zamek na Wawelu na sposób włoski, w tzw. stylu renesansu, a po jakichś trzydziestu latach cały Kraków zmienił swą postać. Przeniosła się tez na północ Karpat muzyka włoska, zamiłowanie do poezji i całe wytworne włoskie życie towarzyskie. Coraz więcej też młodzieży polskiej wyjeżdżało na uniwersytety włoskie, a do nas nazjeżdżało się z Włoch pełno budowniczych, rzeźbiarzy, snycerzy, kamieniarzy, malarzy, lutnistów, itd. Wpływy włoskie sięgnęły aż do kuchni, w której do dziś dnia została „włoszczyzna” wprowadzona przez kucharza włoskiego królowej i chociaż śmiano się z początku z włoskich jarzyn i sałat, jak też można żywić się „trawą”.
Królowa Bona była nie tylko mistrzynią mody ale też bardzo rozsądną niewiastą. Postanowiła założyć skarb dynastyczny, żeby król mógł mieć na każde zawołanie znaczniejsze wojsko. Miała szczególniejszy dar do administracji i zaprowadziła w swych rozległych dobrach polskich taki porządek, że stały się one na długi czas wzorem dla wszystkich innych gospodarstw krajowych. "
Feliks Koneczny, Dzieje Polski opowiedziane dla młodzieży