Powołany do życia w 1946 roku miał być w zamierzeniu ideologicznym wydawnictwem partyjnym, szybko jednak skupił wokół siebie elitę prozaików, poetów, eseistów i redaktorów, którzy sprawili, że PIW stał się oficyną legendą, bez której nie sposób sobie wyobrazić polskiej kultury w drugiej połowie XX wieku. Przekrój dzieł polskiego i światowego piśmiennictwa wydanego przez PIW jest imponujący. Poza –
stanowiącą główną przestrzeń działania wydawnictwa – literaturą piękną, charakterystyczna dla oficyny zawsze była szeroko pojęta humanistyka. Istotne miejsce w profilu wydawniczym zajmują eseistyka i historia. W lutym 2017 roku wydawnictwo zostało przekształcone ze spółki skarbu państwa w państwową instytucję kultury podległą Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od tej pory oficyna wydaje około siedemdziesięciu tytułów rocznie, są wśród nich zarówno polskie i światowe nowości, jak i wznowienia klasyki, co oznacza, że nadal jest jednym z najważniejszych polskich wydawnictw. Poza kontynuowanymi legendarnymi seriami, jak Rodowody Cywilizacji („Ceramy”), Biblioteka Myśli Współczesnej (powszechnie znana pod nazwą „Plus minus nieskończoność”), Mała Seria Przekładów Poetyckich, Opowieści niesamowite czy Biografie Sławnych Ludzi, pojawiły się nowe. Są to między innymi: Polska Proza Współczesna (nazywana „Białą serią”); Poeci do Kwadratu, w ramach której współcześni poeci dokonują wyborów utworów swoich mistrzów poetyckich; Seria Księżycowa przypominająca zmarłych przedwcześnie, a więc prawie nieznanych poetów czy Proza Dalekiego Wschodu.
