08/03/2024
อาคิเต็ก-เจอ
เป็นหนังสือที่รวบรวมเนื้อหาจากบทความมาจาก Read The Cloud โดยคุณ ‘ชัชวาล สุวรรณสวัสดิ์’ ฉายาสถาปนิกขี้สงสัย ที่มีมุมมองต่อสิ่งรอบตัวเป็นโอกาสในการพัฒนาสถาปัตย์ภายในเมืองให้กลายเป็นเอกลักษณ์ที่เจอได้ในประเทศไทย
หลังจากที่อ่านหนังสือเล่มนี้จบ สกิลทักษะการมองรายละเอียดสิ่งรอบตัว และสัญชาตญานนักออกแบบกลับมาในทันที ก่อนหน้านี้ที่เคยก้มลงมองแต่หน้าจอสี่เหลี่ยมผืนผ้าตลอดเวลา
มันทำให้เราคำนึกได้ว่าแม้สิ่งรอบตัวที่เราเจอมันทุกวัน อยู่กับมันทุกวัน เป็นสิ่งเล็กๆ ที่เราไม่อยากจะเชื่อว่า พฤติกรรมลักษณะของคนไทยมีทักษะการนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน (Adaptive) ได้เป็นอย่างดี ยิ่งคนที่อาศัยล้อมรอบในสังคมเมืองที่เต็มไปด้วยฝุ่นควัน มลพิษ ผู้คนหลากหลายต่างฐานะ ต่างอาชีพ ต้องอาศัยการปรับตัวเพื่อการเอาตัวรอดต่อยอดอาชีพ ผ่านการนำสิ่งของต่างๆ ทำให้เกิดคำที่เรียกว่า "สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น" (Urban Vernacular)
ขอยกตัวอย่าง 3 บทที่ชื่นชอบจากหนังสือมาเป็นตัวอย่าง
1. กระถางต้นไม้ให้คุณ
เป็นบทที่ชื่นชอบที่สุดเลย ทำให้ตั้งคำถามว่า จะเป็นอย่างไร ? ถ้าในเมืองเต็มไปด้วยพื้นที่สีเขียว ล้อมรอบด้วยต้นไม้ไม้พันธุ์เขตร้อนชื้นที่ตัดแต่งเป็นอย่างดี ซึ่งเห็นได้ว่าด้วยความทีพื้นที่การปลูกต้นไม้ลงดินภายในเมืองมีพื้นที่จำกัด การนำกระถาง อุปกรณ์ที่สามารถใส่ดินต่างๆ เพื่อทำการเพาะปลูกมีพื้นที่สวนเล็กของตัวเองภายในหรือหน้าบ้าน คงเป็นอะไรที่เป็นมิตรต่อสายตาและจิตใจเป็นที่สุด แถมในหนังสือยังจุดประเด็นเรื่องการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนล้านและผู้ที่เดินผ่านไปผ่านมาในซอย ที่มีความชื่นชอบต้นไม้ ถือว่าการนำกระถางต้นไม้หลากหลายพันธุ์มาตั้งไว้ในพื้นที่บ้านเรา (แบบไม่รุกรานกีดขวางเกินเลยพื้นที่คนอื่นนะ) ทำให้เกิดเป็นหัวข้อในการพูดคุยสนทนาเล็กๆ การถามไถ่แลกเปลี่ยนวิธีการปลูกการดูแลต้นไม้ต่างๆ เป็นอะไรที่น่ารักและอบอุ่นใจมากในบทนี้
2. คอยเวิร์คกิ้งสเปซ
เป็นบทที่ทำให้เราเข้าใจมุมมองของพี่วินมอเตอร์ไซค์(ที่ดีและถูกกฎหมาย) ที่มีพื้นที่ของตัวเองตามหน้าปากซอยบ้านเราได้มากขึ้นเลย บางคนอาจยังมีคำถามว่าทำไมถึงต้องมีซุ้มวินตรงบริเวณทางเท้าช่วงหน้าปากซอย บทนี้ตอบคำถามทุกอย่างได้กระจ่างมากๆ และก็ยังคงชื่นชอบวิธีการในการจัดพื้นที่นั่งคอย หรือห้องนั่งเล่นของพี่วิน เพราะมีที่นั่ง เช่น โซฟา โต๊ะ และทีวี บางซุ้มของพี่วินฯ มีการเอาแผ่นไม้ ท่อประปามาปรับแต่งเป็นของใช้ในการตากแขวนเสื้อผ้าต่าง ๆ
กลับกันนั้นเราคิดว่าพื้นที่อำนวยความสะดวกของธุรกิจวินมอเตอร์ไซค์ยังไม่เพียงพอเพื่อผู้ให้บริการ ยิ่งช่วงแดดจัดหรือฝนตก อาจทำให้เกิดปัญหาตามมาแบบยิบย่อยตามมาขณะที่นั่งคอยลูกค้าเข้ามาใช้บริการ รวมถึงถ้ามีวิธีการแก้ปัญหาซุ้มวินขวางทางเดิน เราจะปรับแก้ยังไงให้เกิดเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่สอดคล้องกับวิถีชัวิตที่เร่งรีบภายในเมือง ยังคงเป็นคำถามที่พวกเรานึกคิดหาคำตอบกันอยู่
3. 'ถาปัตย์เสี่ยงขาย
ซึ่งพูดถึงรถเข็นเคลื่อนที่ที่พ่อค้าแม่ค้านิยมใช้เข็นเตร่ขายตามที่ต่างๆ โดยตัวรถเข็นมีการออกแบบปรับแต่งเพื่อการขนอุปกรณ์ค้าขายหลากหลายฟังค์ชั่นและขนาด ทำให้สะดวกต่อการเก็บของปิดเปิดร้าน ความครีเอตการจัดร้าน หยิบจับสิ่งรอบตัวมาใช้ในการตกแต่งร้านให้เกิดตัวตน ลูกค้าคนเดินผ่านไปมาต้องเดินเข้าหา ซึ่งรถเข็นขายของมีความเสี่ยงในการทำมาหากิน หากจอดในพื้นที่ที่ไม่ให้จอด
แต่กระนั้นเป็นอีกทางเลือกที่ดีกว่าการลงทุนเช่าห้องหรือตึกที่มีราคาแพง และด้วยความที่เป็นสิ่งที่มองเห็นจนชินตาภายในบ้านเรา เราจึงมองว่าถ้ามีคนให้พื้นที่หรือซอยรกร้างนำมาถางหญ้าทำที่ให้ดีๆ ให้กลายเป็นสถานที่ขาย Street Food ที่พ่อค้าแม่ค้าหาบเร่เข้ามาจับจองนัดขายของประจำอยู่ที่นั่นตามเวลา และค่อยเก็บเข็นขายตามที่ต่างๆ ในบริเวณใกล้เคียง เพื่อให้เกิดเป็นคอมมูนิตี้ชมรมคนชอบหาของกินเล็กๆ น่าจะบันเทิงไม่มากก็น้อย (ปัญหาคือเรื่องการเก็บกวาดทำความสะอาดพื้นที่รอบหลังจากเก็บร้านยังคงมีให้เห็นอยู่ตามทางเท้า ซึ่งหน้าที่การดูแลเรื่องสุขอนามัยและความสะอาดในที่สาธารณะเป็นเรื่องของทุกคนน้า)
ขอสรุปภาพรวมหลังจากการอ่านหนังสือเล่มนี้
- เรื่องราวของคุณสถาปนิกช่างสังเกตท่านนี้น่าสนใจมากๆ ขณะเราเรียนสถาปัตย์ เรามีจ้องมองนึกคิดบาง แต่อาจจะยังไม่ได้มองลึกและเมินเฉยไปกับมัน เพราะเป็นส่วนหนึ่งที่เราคุ้นชินหาเจอได้ตามชีวิตประจำวันไปแล้ว
- ทุกๆ ครั้งที่ยืนบนรถไฟฟ้าจะหันมองข้างนอกวิว ที่รถพาเราผ่านไปตามสถานที่ต่างๆ บางอย่างก็เจอตามในหนังสือเปี๊ยบ พอมองรั้ว มองตึก ต้นไม้บนดาดฟ้า แล้วนึกถึงหนังสือเล่มนี้โดยอัตโนมัติ
- คนไทยมีความสามารถหนึ่งที่อาจจะไม่รู้ตัว นั่นก็คือ การปรับตัวแบบลื่นไหล พร้อมสกิลการช่างประดิษฐ์ประดอยปรับแต่งโดยการหยิบจับสิ่งใกล้ตัว เพื่อสร้างเป็นเครื่องมือทำมาหากิน การใช้งานหรือพื้นที่เล็กๆ สำหรับทำกิจกรรมต่างๆ
- ท้ายที่สุดในฐานะประชากรคนเมือง ที่เต็มไปด้วยอาคารตึกสูง ถนนที่เต็มไปด้วยรถยนตร์ ฝุ่นควัน และที่สำคัญผู้คนที่หลากหลายทางความคิด ส่วนตัวคิดว่าการทุกสิ่งเป็นโอกาสนั้นเป็นเรื่องที่ดี เพื่อการแก้ไขที่ดีขึ้นกว่าเดิม สำหรับเราสิ่งที่ทำได้และเริ่มต้นทำ คือการมองสิ่งรอบตัวสภาพแวดล้อมและรายละเอียดให้มากขึ้น แม้มันจะเป็นสิ่งที่ผ่านตาเรามาตลอดเกือบทั้งชีวิต แล้วเราจะเจอทั้งโอกาส ปัญหาที่กลายเป็นโอกาสในอนาคตได้ รวมถึงเริ่มเข้าใจถึงสาเหตุ และเหตุผลจากการเริ่มต้นพูดคุยซักถามกับผู้คนให้มากขึ้น
อะไรที่คุณเจอภายในเมืองแล้วมองว่าเป็นโอกาสหรือปัญหา มาแลกเปลี่ยนความคิดกันได้ค่า
หวังว่าเราจะออกจากโลกหน้าจอ และกล้าที่จะออกไปมองโลกข้างนอกที่อาจมาพร้อมมุมมองใหม่ๆ ให้ทุกคนได้พบเจอโอกาสนั้นได้มากขึ้นนะคะ 🕊
อ้างอิง
https://readthecloud.co/art-and-culture/architect/
#หนังสือ #รีวิวหนังสือ #อาคิเต็กเจอ #สถาปัตย์ #สถาปัตยกรรม
คอลัมน์ชวนคุยและตั้งคำถามเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมรอบตัวแบบง่ายๆ อารมณ์ดี และชวนตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับวัฒน....
