18/04/2019
ปลูกฝังวินัยที่ดีให้กับลูก ๆ ด้วย “รางวัล” ไม่ใช่ “สินบน”
“การให้รางวัล” กับเด็กๆ คือข้อตกลงที่ช่วยสร้างแรงจูงใจให้เด็กๆทำสิ่งที่ถูกต้องอย่างสม่ำเสมอจนเป็นนิสัย แต่เชื่อว่ามีพ่อแม่หลายๆคนที่ยังเข้าใจผิดคิดว่าการ “ติดสินบน” คือการให้รางวัล!
มาลองสำรวจตัวเองไปพร้อมกันค่ะ ว่าเรากำลังให้รางวัลหรือติดสินบนลูกอยู่กันแน่?
ข้อมูลดีๆจากเพจ : หมอเสาวภา เลี้ยงลูกเชิงบวก
https://www.facebook.com/237160756408180/photos/ตอนที่-354-ติดสินบนหรือรางวัล-แม่-สวัสดีคุณน้าเร็วลูกปอมเด็กชายวัย-4-ปีได้ยินที่/318685748255680/
ตอนที่ 354 “ติดสินบนหรือรางวัล?”
แม่ “สวัสดีคุณน้าเร็วลูก”
ปอมเด็กชายวัย 4 ปีได้ยินที่แม่พูดแล้ว แต่กลับไม่สนใจ วิ่งไปหาของเล่นทันที
แม่เห็นท่าไม่ดี เพราะยังไม่ได้สวัสดีเจ้าของบ้าน จึงรีบตะครุบตัวไว้แต่ปอมพยายามดิ้นและเริ่มโวยวาย แม่ก้มลงกระซิบข้างหูลูก “ถ้าหนูเงียบๆ ไม่โวยวาย สวัสดีคุณน้าสวยๆ แม่จะซื้อเยลลี่ของโปรดให้หนู”
วันที่คุณแม่พาปอมมาหาหมอ หมอได้ยินเสียงปอมอยู่ข้างนอก เริ่มโวยวาย งอแง เสียงดัง “ไม่เข้าห้องๆ อยากเล่นไม้ลื่นก่อน” แม่พยายามต่อรองว่าจะซื้อขนมให้แต่ปอมก็ไม่สนใจ เมื่อพ่อเริ่มดุ ปอมก็ร้องไห้ทันที คุณแม่จึงกระซิบที่ข้างหูลูกว่า “ถ้าหนูหยุดร้องไห้เข้าไปในห้องคุณหมอ คุณหมอจะให้วิตามินซี”
สิ่งที่คุณแม่ปอมทำ คือรางวัลหรือติดสินบน?
รางวัล เป็นสิ่งที่ให้แก่เด็ก เมื่อเด็กคนนั้นมีพฤติกรรมเหมาะสม ส่วนใหญ่มักมีการตกลงกันล่วงหน้าก่อนแล้วว่า พ่อแม่คาดหวังว่าลูกจะทำพฤติกรรมอย่างไร และเมื่อทำได้ รางวัลคืออะไร ถือเป็นแรงเสริมภายนอกที่กระตุ้นให้เด็กอยากทำพฤติกรรมที่มักจะยาก (เด็กแต่ละคนมีความยากในเรื่องต่างๆไม่เหมือนกัน) โดยพ่อแม่ต้องสานต่อ กระตุ้นแรงจูงใจภายในตัวเด็กเองด้วย โดยต้องชื่นชมพฤติกรรมที่เด็กทำได้หรือพยายามทำนั้นๆควบคู่กับการหยิบยื่นรางวัล
เมื่อเด็กรู้สึกภูมิใจกับพฤติกรรมที่เคยเป็นเรื่องยากจนดีขึ้นได้ ความรู้สึกดีต่อตนเองนี้แหละที่จะเป็นตัวกระตุ้นให้อยากทำพฤติกรรมดีๆต่อเนื่องไปเรื่อยๆและของรางวัลก็จะไม่จำเป็นอีกต่อไป
ดังนั้น รางวัลไม่ใช่การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า หรือเป็นเงื่อนไขให้ลูกติดใจ
ติดสินบน คือ การเสนอสิ่งของหรืออะไรก็ตามที่สามารถเข้ามาช่วยหยุดพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมในขณะนั้นให้ยุติลง
คุณแม่ของปอมติดสินบนลูกทั้ง 2 ครั้ง
แม่ให้เยลลี่เพื่อแลกกับการไม่โวยวายและบอกลูกว่าจะได้วิตามินซีถ้าเงียบ
การติดสินบนไม่ทำให้ลูกเรียนรู้ความภาคภูมิใจที่ตนประพฤติตนดีได้
การเอาของล่อลูกก็ไม่ทำให้เด็กภูมิใจเช่นกัน
หากรู้ว่าการไหว้เป็นเรื่องยากของปอม และคุณแม่ได้พยายามบอกเหตุผลมาหลายครั้งแล้ว คุณแม่สามารถใช้วิธีการสะสมสติกเกอร์เพื่อสร้างแรงจูงใจในการกระทำสิ่งที่ยากนั้นๆ
โดยวิธีการทำนั้น คุณแม่ควรนั่งลงพูดคุยกับปอมว่า เราจะทำใบสะสมสติกเกอร์ โดยหากหนูไหว้ผู้ใหญ่ตามที่แม่บอก หนูจะได้สติกเกอร์ 1 ดวง และนำสติกเกอร์นั้นมาแปะลงในกระดาษ และนำกระดาษใบนี้แปะที่ตู้เย็นหรือข้างฝาบ้านก็ได้ เพื่อให้เด็กได้มองเห็นสัญลักษณ์ของการเป็นเด็กดีด้วยตนเอง รวมทั้งคนอื่นๆในบ้านจะได้ชื่นชม
เมื่อลูกทำได้ให้ชื่นชมโดยบรรยายพฤติกรรมนั้นๆของเด็กด้วย เช่น “หนูเก่งมากนะจ้ะที่ไหว้คุณน้าตามที่แม่บอก” เพราะความรู้สึกดีต่อตนเองของคนเรานั่นแหละที่จะเป็นแรงผลักดันภายในให้อยากทำดีขึ้นอีกๆ
และหากลูกไม่ทำ คุณแม่ไม่ควรตำหนิ เพียงแค่หนักแน่นบอกลูกว่าให้สติกเกอร์ไม่ได้เพราะผิดข้อตกลง และให้กำลังใจแก่ลูกแทนว่าครั้งหน้าเอาใหม่
ตัวอย่างข้างต้น ตัดมาเล่าเพียงฉากหนึ่งของเด็กที่ต่อต้านและมีความสัมพันธ์กับพ่อแม่ที่ไม่ดี และต้องเปลี่ยนการเลี้ยงดูอีกหลายอย่าง ไม่ใช่ว่าเด็กทุกคนสามารถทำระบบนี้ได้ตั้งแต่แรก โดยเฉพาะเด็กที่ได้รับการตามใจมาก ไม่เคารพระเบียบวินัย ไม่เคารพพ่อแม่ หากเริ่มการช่วยเหลือด้วยวิธีสติกเกอร์เลย มักจะไม่ได้ผล
การเลี้ยงลูกต้องดูภาพรวมของตาชั่งความสัมพันธ์ ถึงจะหยิบเทคนิคมาใช้ได้ตรง
(อ่านรายละเอียดเรื่องตาชั่งความสัมพันธ์ในหนังสือ “ปราบลูกดื้อ รับมือลูกกินยาก”นะคะ)
“รางวัลเป็นเครื่องมือของผู้ใหญ่ที่จะได้ชื่นชมลูกเมื่อเกิดพฤติกรรมที่ดี และเด็กก็จะภูมิใจ ช่วยคงพฤติกรรมที่ดีนั้นต่อเนื่องไปได้ เพราะความรู้สึกดีที่มีต่อตนเอง"
“ติดสินบนหรือเอาของล่อเป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ไม่ช่วยให้เด็กรู้สึกดีต่อตนเองมากนัก มีผลให้เด็กติดสิ่งของเพื่อแลกเปลี่ยนกับการลงมือทำอะไร และไม่ช่วยให้เด็กคงพฤติกรรมที่ดีนั้นด้วยตนเอง”
หมอเสาวภา
เครดิตภาพ http://media3.s-nbcnews.com/i/msnbc/Components/Art/HEALTH/070416/AP_BribingKids.jpg
