01/10/2026
AC-21A, AC-22A และ AC-23A ต่างกันอย่างไร?
Safety Switch สองตัวที่ระบุค่าแอมป์เท่ากัน อาจรองรับการเปิด–ปิดโหลดได้ต่างกัน เพราะความสามารถของสวิตช์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกระแสเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับลักษณะโหลดและแรงดันที่ใช้งานด้วย
ฮีตเตอร์กับมอเตอร์ที่มีกระแสใช้งานเท่ากัน จึงอาจต้องพิจารณาพิกัดสวิตช์คนละหมวด
รหัส AC-21A, AC-22A และ AC-23A คือประเภทการใช้งาน หรือ Utilization Category ตามมาตรฐาน IEC 60947-3 ซึ่งกำหนดลักษณะโหลดและเงื่อนไขที่ใช้ทดสอบความสามารถในการเปิด–ปิดของสวิตช์
รหัสเหล่านี้จึงเป็นข้อมูลสำคัญในการเลือก Safety Switch ให้เหมาะกับงานจริง
━━━━━━━━━━━━━━
อ่านรหัสอย่างไร?
AC — ใช้กับไฟฟ้ากระแสสลับ
21, 22, 23 — บอกลักษณะโหลดที่รองรับการเปิด–ปิด
A — เป็นประเภทสำหรับการเปิด–ปิดบ่อย
ตัวเลขแต่ละหมวดไม่ได้บอกจำนวนแอมป์ และไม่ได้เป็นการจัดระดับคุณภาพสินค้า แต่บอกว่าสวิตช์มีพิกัดรองรับงานประเภทใด
① AC-21A: โหลดความต้านทาน
ใช้สำหรับเปิด–ปิดโหลดความต้านทาน เช่น ฮีตเตอร์และขดลวดทำความร้อน รวมถึงภาวะโหลดเกินระดับปานกลางตามเงื่อนไขมาตรฐาน
โหลดกลุ่มนี้มีลักษณะการตัดวงจรต่างจากมอเตอร์ เพราะไม่มีภาระจากสนามแม่เหล็กในลักษณะเดียวกับโหลดเหนี่ยวนำสูง
ตัวอย่างการเลือกใช้:
หากสวิตช์ใช้ตัดต่อวงจรฮีตเตอร์ ให้ตรวจสอบพิกัด AC-21A ที่แรงดันใช้งาน และเลือกค่ากระแสให้รองรับโหลดจริง
แต่หากเครื่องจักรมีทั้งฮีตเตอร์และมอเตอร์ ต้องพิจารณาโหลดรวมที่สวิตช์จะตัดต่อ ไม่เลือกจากส่วนของฮีตเตอร์เพียงอย่างเดียว
② AC-22A: โหลดความต้านทานและโหลดเหนี่ยวนำผสมกัน
ใช้สำหรับเปิด–ปิดโหลดที่มีลักษณะความต้านทานและความเหนี่ยวนำผสมกัน รวมถึงภาวะโหลดเกินระดับปานกลางตามเงื่อนไขมาตรฐาน
การเลือกหมวดนี้ต้องดูองค์ประกอบและสภาวะการตัดต่อของวงจรจริง คำว่า “โหลดผสม” ไม่ได้หมายความว่าทุกวงจรที่มีอุปกรณ์หลายชนิดจะใช้ AC-22A ได้เสมอ
ตัวอย่างการพิจารณา:
วงจรจ่ายไฟที่มีทั้งอุปกรณ์ทำความร้อนและอุปกรณ์ขดลวด อาจเข้าข่ายโหลดผสม แต่ต้องตรวจสอบว่ามีมอเตอร์หรือโหลดเหนี่ยวนำสูงที่สร้างภาระ
ต่อสวิตช์มากเพียงใดด้วย
③ AC-23A: โหลดมอเตอร์หรือโหลดเหนี่ยวนำสูง
ใช้สำหรับเปิด–ปิดโหลดมอเตอร์หรือโหลดเหนี่ยวนำสูง เช่น มอเตอร์ปั๊มน้ำ พัดลม และคอมเพรสเซอร์
ขณะเริ่มเดิน มอเตอร์อาจดึงกระแสสูงกว่ากระแสใช้งานปกติ ส่วนขณะตัดวงจร พลังงานที่สะสมในสนามแม่เหล็กทำให้อาร์กไฟฟ้าดับได้ยากกว่าโหลดความต้านทาน
สวิตช์จึงต้องมีพิกัดรองรับภาระในการต่อและตัดวงจรประเภทนี้
ตัวอย่างการเลือกใช้:
หากใช้ Safety Switch กับมอเตอร์ ให้ตรวจสอบพิกัด AC-23A ที่แรงดันจริง พร้อมค่ากระแสมอเตอร์และพิกัดกำลังเป็น kW ที่ผู้ผลิตระบุ โดยไม่ใช้พิกัด AC-21A มาแทน
━━━━━━━━━━━━━━
แล้ว AC-20 ต่างจากสามหมวดนี้อย่างไร?
AC-20 ใช้สำหรับเปิด–ปิดในสภาวะไม่มีโหลด กล่าวคือ ต้องให้อุปกรณ์อื่นตัดกระแสโหลดก่อน จึงใช้อุปกรณ์นี้แยกวงจร
จุดนี้ช่วยให้เห็นว่า “แยกวงจรได้” กับ “ตัดวงจรขณะมีโหลดได้” เป็นความสามารถที่ต้องตรวจสอบแยกกัน
จึงควรดูทั้งประเภทอุปกรณ์และพิกัดการใช้งาน ไม่สรุปจากชื่อเรียกหรือรูปลักษณ์ของสวิตช์เพียงอย่างเดียว
━━━━━━━━━━━━━━
ตัวอักษร A และ B บอกอะไรเพิ่มเติม?
A หมายถึงประเภทสำหรับการเปิด–ปิดบ่อย
B หมายถึงประเภทสำหรับการเปิด–ปิดไม่บ่อย
ความแตกต่างนี้เกี่ยวข้องกับข้อกำหนดการทดสอบความทนทานและจำนวนรอบการทำงาน แต่ไม่ได้กำหนดว่าทุกรุ่นจะรองรับจำนวนครั้งเท่ากัน
การเลือกใช้งานจึงต้องดูข้อมูลอายุการใช้งานของผู้ผลิตประกอบ โดยเฉพาะงานที่ต้องเปิด–ปิดซ้ำถี่มาก ไม่ควรตีความว่า AC-23A สามารถใช้แทนอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ได้ทุกลักษณะงาน
━━━━━━━━━━━━━━
ทำไมสวิตช์ตัวเดียวจึงมีหลายค่าแอมป์?
ผู้ผลิตอาจระบุพิกัดกระแสใช้งาน หรือ Ie ของสวิตช์ตัวเดียวกันไว้หลายค่า ตามประเภทโหลดและแรงดัน
พิกัด AC-21A จึงอาจต่างจาก AC-23A และพิกัดที่แรงดัน 400/415 V ก็อาจต่างจากพิกัดที่ 690 V
วิธีอ่านข้อมูลที่ถูกต้องคือ อ่านสามส่วนคู่กันเสมอ:
ประเภทการใช้งาน + แรงดันใช้งาน + พิกัดกระแส Ie
สำหรับ Safety Switch ของ KATKO ควรตรวจสอบตารางข้อมูลของรุ่นที่เลือกโดยตรง และแยกค่ากระแสใช้งาน Ie ออกจากค่ากระแสทางความร้อน Ith เพราะเป็นพิกัดที่มีความหมายและเงื่อนไขต่างกัน
━━━━━━━━━━━━━━
Safety Switch ป้องกันไฟลัดวงจรได้หรือไม่?
ตัวสวิตช์ตัดตอนเพียงอย่างเดียวไม่ได้ตรวจจับและตัดกระแสลัดวงจรอัตโนมัติแบบเซอร์กิตเบรกเกอร์
แม้ข้อมูลสินค้าจะระบุพิกัดเกี่ยวกับการทนกระแสลัดวงจร ก็ไม่ได้หมายความว่าสวิตช์สามารถตัดกระแสลัดวงจรได้ด้วยตัวเอง
จึงต้องใช้งานร่วมกับฟิวส์หรือเซอร์กิตเบรกเกอร์ที่เหมาะสม และตรวจสอบเงื่อนไขการใช้งานร่วมกันตามข้อมูลผู้ผลิต
ก่อนเลือก Safety Switch ควรตรวจสอบให้ครบทั้งประเภทโหลด แรงดัน กระแสใช้งาน ความถี่ในการเปิด–ปิด และอุปกรณ์ป้องกันร่วมวงจร
การอ่านรหัส AC-21A, AC-22A และ AC-23A ให้เข้าใจ จึงช่วยให้เลือกสวิตช์ได้ตรงกับภาระที่ต้องทำงานจริง และลดความผิดพลาดจากการดูเฉพาะค่าแอมป์บนสินค้า
#ความรู้ไฟฟ้า
