22/01/2026
📌 *Tasavvufta Tövbe*
👉 *Soru:* Sofîler, şeyhlerine mi tövbe ediyorlar ❓
Şeyhin yanına gidip tövbe etmek dinen doğru mudur ❓
İslâm’da böyle bir uygulamanın yeri var mıdır ❓
✒️ *Cevap:* Kıymetli kardeşim, öncelikle şunu bilmemiz gerekir: Hiçbir kula tövbe edilmez. Tövbe yalnızca Allah Teâlâ’ya edilir. Kul, sadece tövbe etmemize vesile olur.
👉 Sahâbeler bir günah veya hata işlediklerinde, Allah Teâlâ onlara Peygamber Efendimiz’e ﷺ gelmelerini ve O’nun yanında tövbe etmelerini emretmiştir.
Bu durum, Kur’ân-ı Kerîm’de şu âyet-i kerîmede bildirilmiştir:
🌹 *Ayet :*
وَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَلَمُٓوا اَنْفُسَهُمْ جَٓاؤُ۫كَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَـوَّاباً رَح۪يماً
_"Eğer onlar kendilerine zulmettikleri zaman sana gelseler de Allah´tan bağışlanmayı dileseler, Resûl de onlar için istiğfar etseydi Allah´ı ziyadesiyle affedici, esirgeyici bulurlardı."_ (Nisa : 64)
Âyet-i kerîmeden anlaşıldığı üzere, Allah Teâlâ sahâbelerin Peygamber Efendimiz ﷺ vesilesiyle tövbe etmelerini istemektedir.
🤔 Bu âyetin, şeyhin huzurunda tövbe etmekle ne gibi bir bağlantısı vardır ❓ Allah dostları (şeyhler) peygamber midir ❓
👉 Peygamber değildirler — hâşâ — ancak Peygamberlerin varisleridirler.
Nitekim hadîs-i şerîfte şöyle buyrulmuştur:
🌹 *Hadis:*
إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ
_“Âlimler, Peygamberlerin varisleridir.”_
(Ebû Dâvûd, İlim, 1; Tirmizî, İlim, 19; İbn Mâce, Mukaddime, 17; İbn Hibbân, Sahîh, 88)
Bu hadisten anlaşıldığı üzere, âlimler ve hakikî mürşidler, Peygamberlerin ilim, hikmet ve irşad görevlerini devralmış kimselerdir.
❗ Zamanımızda bir peygamber bulunmadığı için, O’nun varisleri olan Allah dostu âlimlere gidiyoruz. Onların huzurunda ise, tövbemizi yalnızca Allah Teâlâ’ya yönelterek yapıyoruz.
👉 Kişi, şeyhin huzuruna gidip şeyhe tövbe etmez; bilakis şeyh ile birlikte Allah Teâlâ’ya tövbe eder.
Peki, tövbe esnasında ne söylenir?
*_"Yarabbi bütün yapmış olduğum günahlardan ben pişmanım keşke yapmasaydım inşallah bir daha yapmayacağım"_*
Görüldüğü gibi sofiler, *“Yâ Rabbi”* diyerek Allah’a yönelir, *“şeyhim”* demiyorlar.
O hâlde, bir kimse şeyhin rehberliğinde Allah’a tövbe ettiğinde, *“şeyhe tövbe ediyor”* denilmesi doğru değildir. Çünkü burada tövbenin muhatabı Allah Teâlâ’dır, şeyh ise sadece manevî rehber ve şahit konumundadır.
❗ Mürşidin huzuruna gidildiğinde, herkes birlikte toplu olarak Allah Teâlâ’ya tövbe eder.
Toplu şekilde tövbe etmek, Kur’ân-ı Kerîm’de de geçmektedir.
🌹 *Ayet :*
وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
_"Ey müminler hep beraber Allah´a tevbe ediniz ki kurtuluşa eresiniz."_ (Nur : 31)
Sofîler de, Allah dostlarının huzuruna giderek, toplu bir şekilde hep birlikte Allah Teâlâ’ya tövbe ediyorlar.
🤔 Şeyhin huzuruna gidip topluca tövbe etmenin hikmeti nedir ❓
Sahabeler Peygamber efendimiz ﷺ niçin gittilerse onun için gidiyorlar.
👉 Bunun birçok hikmeti vardır:
*1. Tövbeye şahit tutmak:* Kişi günah işlediğinde, yer, zaman, el ve ayak gibi her şey bu günaha şahitlik eder. Tövbede de, yer, zaman, mürşid ve birlikte tövbe eden herkes bu tövbeye şahitlik eder.
*2. Dua ve istiğfar vesilesi:* Ayetin ifadesine göre, Peygamberimiz ﷺ sahâbelere dua ve istiğfar ederdi; benzer şekilde, Allah dostları da tövbe edenler için orada dua ederler.
*3. Topluca tövbe Allah katında makbuldür:* Allah Teâlâ, topluca yapılan tövbeyi sever; bir kişinin tövbesi kabul olursa, bu durum diğerlerine de fayda sağlar.
🤔 Peki, bir kişi mutlaka bir şeyhin yanında mı tövbe etmelidir, evde tek başına tövbe etse geçerli olmaz mı❓
Kardeşim, zaten namazların sonunda en az 33 kez istiğfar *(Esteğfirullah)* ediyoruz; bu da bir tür tövbedir.
Evde, işte veya çarşıda her zaman tövbe edebiliriz ve etmemiz de gerekir.
Tıpkı tek başımıza yüzlerce kez tövbe ve istiğfar ettiğimiz gibi, ayda veya yılda bir kez de *Allah dostlarının yanında, onlarla beraber Allah Teâlâ’ya tövbe etmek,* hem güzeldir hem de nasuh tövbesine vesile olur.
🤔 Peki, tövbe sırasında niçin ip kullanılıyor veya ip uzatılıyor ❓
👉 Sahâbeler, Peygamber Efendimiz ﷺ’in yanına gelerek, Cahiliye döneminde yaptıkları İslâm dışı davranışlara bir daha dönmemek için *bey‘at ederlerdi.* Peygamberimiz ﷺ, mübarek ellerini sahâbelerin elleri üzerine koyarak bey‘at alırdı. Kadınların bey'atında ise bazen ip veya bez parçası kullanırlardı.
Günümüzde insanlar da, Allah dostlarının huzuruna gelerek, kötü alışkanlıklardan ve günahlardan dönmek için Allah’a söz verirler, Allah dostlarını şahit tutarlar ve onların dualarını alırlar. Bu, sahâbelerin yaptığına benzer bir uygulamadır.
*İp kullanmak şart değildir;* bazen elden, bazen iple, bazen de karşı karşıya durarak yapılan bu uygulama, bir metodudur.
🌹 *Sonuç olarak:* Sofîler, hâşâ şeyhlerine tövbe etmiyorlar, hep birlikte yanlız Allah Teâlâ’ya tövbe ediliyor.
Tövbe, samimiyet ve içtenlikle Allah’a yönelmektir. Şeyh veya Allah dostları sadece rehber ve vesile konumundadır; tövbenin kabulü yalnızca Allah Teâlâ’ya aittir. Bu bilinçle yapılan tövbeler, hem bireysel maneviyatı güçlendirir hem de topluluk içinde bir hatırlatma ve dayanışma vesilesi olur.
Allah Teâlâ bizleri doğru yola iletsin, o yoldan ayırmasın, Allah dostlarına tâbi olanlardan eylesin ve bizi sapık zihniyetlerden ve iftiralardan korusun. Amin 🤲!!!
🌹 Hazırlayan : *Beşir Çolak*
🌹 *والحمد الله رب العالمين*
