06/06/2026
AI SẼ CHỊU TRÁCH NHIỆM CHO NHỮNG ĐỨA TRẺ 15 TUỔI KHÔNG CÒN ĐƯỢC ĐI HỌC?
Có những con số đôi khi khiến người ta phải suy nghĩ.
Mỗi năm, hàng trăm nghìn học sinh Việt Nam hoàn thành chương trình THCS. Các em bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 với biết bao hy vọng của gia đình, thầy cô và của chính mình.
Nhưng rồi sau kỳ thi ấy, một bộ phận không nhỏ học sinh phải dừng lại.
Không phải vì các em lười biếng.
Không phải vì các em không muốn học.
Mà đơn giản vì không đủ chỗ học.
Đó là một thực tế cần được nhìn nhận một cách thẳng thắn.
*Tôi luôn tự hỏi:
Khi một học sinh 15 tuổi không được tiếp tục học lên THPT, em sẽ đi đâu?
Ở tuổi ấy, các em chưa đủ trưởng thành để bước vào cuộc sống lao động thực sự.
Ở tuổi ấy, các em vẫn cần được học tập, được giáo dục, được định hướng nghề nghiệp và được trưởng thành trong một môi trường sư phạm.
Một đứa trẻ 15 tuổi đáng lẽ phải mang trên vai những ước mơ, những bài học và những dự định tương lai.
Các em không nên phải mang cảm giác mình là người thất bại chỉ sau một kỳ thi.
*Xét một cách khách quan, việc phân luồng học sinh sau THCS là chủ trương đúng.
Không quốc gia nào phát triển chỉ dựa vào đại học.
Xã hội cần kỹ sư, bác sĩ, nhưng cũng cần những người thợ lành nghề, những kỹ thuật viên giỏi và những lao động có tay nghề cao.
Vấn đề nằm ở chỗ:
Phân luồng không có nghĩa là loại bỏ.
Phân luồng phải mở ra nhiều con đường khác nhau để đi tới tương lai.
Nếu một học sinh không vào được THPT công lập nhưng vẫn có cơ hội học nghề chất lượng cao, được hỗ trợ học phí, được liên thông lên các bậc học cao hơn và có cơ hội việc làm tốt, đó là phân luồng.
Nhưng nếu một học sinh phải rời khỏi hệ thống giáo dục chỉ vì thiếu trường lớp hoặc vì hoàn cảnh kinh tế không cho phép tiếp tục học, đó không còn là phân luồng nữa.
Đó là sự lãng phí nguồn lực con người.
***
Một quốc gia muốn phát triển bền vững phải coi giáo dục là quyền cơ bản của mọi công dân.
Trẻ em sinh ra ở thành phố hay nông thôn, gia đình khá giả hay khó khăn, đều cần có cơ hội tiếp cận giáo dục phù hợp với năng lực và nguyện vọng của mình.
Không ai có thể khẳng định tương lai của một đứa trẻ chỉ bằng kết quả của một kỳ thi ở tuổi 15.
Lịch sử đã chứng minh rất nhiều con người thành công từng là những học sinh bình thường.
Điều quan trọng không phải các em đứng thứ bao nhiêu trong một kỳ thi.
Điều quan trọng là xã hội có tiếp tục trao cơ hội cho các em hay không.
*Vì vậy, tôi cho rằng đã đến lúc cần nhìn vấn đề này bằng một tầm nhìn dài hạn hơn.
Đầu tư thêm trường lớp ở những địa phương quá tải.
Nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.
Hỗ trợ học phí cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Tạo cơ chế liên thông thực chất giữa học nghề và các bậc học cao hơn.
Quan trọng nhất là bảo đảm rằng mọi học sinh sau THCS đều có một con đường học tập tiếp theo.
Có thể là THPT.
Có thể là giáo dục thường xuyên.
Có thể là giáo dục nghề nghiệp.
Nhưng không em nào bị bỏ lại bên ngoài cánh cửa giáo dục.
*Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng mong muốn:
"Ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành."
Đó không chỉ là một khát vọng của quá khứ.
Đó vẫn là mục tiêu mà đất nước cần tiếp tục theo đuổi trong hiện tại và tương lai.
Bởi một dân tộc mạnh không phải là dân tộc có nhiều người giỏi nhất.
Mà là dân tộc biết tạo cơ hội cho mọi đứa trẻ được trưởng thành.
Và bởi lẽ, không có sự đầu tư nào sinh lời lớn hơn đầu tư cho con người.
Không có công trình nào quan trọng hơn việc giữ cho những đứa trẻ được tiếp tục đến trường.
Hoàng Dũng
