10/04/2026
Phần 1: Tuổi thơ cơ cực và người bạn nhỏ nơi giếng nước
Ngày xửa ngày xưa, ở một làng quê nọ có hai chị em cùng cha khác mẹ tên là Tấm và Cám. Mẹ Tấm qua đời từ khi nàng còn tấm bé. Ít lâu sau, người cha cũng lâm bệnh rồi qua đời, để lại Tấm sống cùng người mẹ kế và đứa em gái cùng cha khác mẹ là Cám. Vốn bản tính độc ác và thiên vị, mụ dì ghẻ bắt Tấm phải làm lụng quần quật suốt ngày đêm, từ việc gánh nước, thái khoai, vớt bèo cho đến chăn trâu, dọn dẹp nhà cửa. Trong khi đó, Cám được mẹ nuông chiều, ăn trắng mặc trơn, suốt ngày chỉ rong chơi mà không phải động tay vào bất cứ việc gì.
Một ngày nọ, mụ dì ghẻ đưa cho hai chị em mỗi người một cái giỏ, sai ra đồng bắt tôm bắt tép. Mụ hứa hẹn: "Đứa nào bắt được đầy giỏ, ta sẽ thưởng cho một chiếc yếm đỏ". Tấm vốn chăm chỉ, lại khao khát chiếc yếm đỏ nên từ sáng sớm đã lội bì bõm dưới bùn, mặc cho nắng gắt hay đỉa cắn, thoắt cái giỏ của nàng đã đầy ắp tôm tép. Cám thì mải mê đuổi bướm hái hoa, rong chơi trên bờ đến tận chiều tà, nhìn lại giỏ của mình vẫn trống không.
Thấy giỏ của Tấm đầy, Cám nảy sinh ý đồ xấu. Ả lừa Tấm: "Chị Tấm ơi chị Tấm! Đầu chị lấm, chị hụp cho sâu, kẻo về dì mắng". Tấm tin lời em, thật thà bước xuống ao gội đầu. Trên bờ, Cám trút sạch tôm tép từ giỏ của Tấm sang giỏ của mình rồi ba chân bốn cẳng chạy về nhà lĩnh thưởng. Khi Tấm bước lên, thấy giỏ trống trơn, nàng chỉ biết ôm mặt khóc nức nở.
Tiếng khóc của Tấm vang vọng đất trời, thấu đến tai Bụt. Bụt hiện lên, râu tóc bạc phơ, hỏi hiền từ: "Làm sao con khóc?". Tấm nghẹn ngào kể lại sự tình. Bụt bảo Tấm nhìn vào giỏ xem còn gì không, thì thấy sót lại một con cá bống nhỏ. Bụt bèn dạy Tấm đem bống về thả xuống giếng, mỗi bữa ăn nhớ bớt lại một ít cơm thả xuống cho bống và gọi: "Bống bống bang bang. Lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta. Chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người". Tấm làm theo lời Bụt. Từ đó, mỗi ngày bống đều ngoi lên ăn cơm Tấm cho, bống lớn nhanh như thổi và trở thành người bạn duy nhất an ủi Tấm trong những tháng ngày cơ cực.
Thấy Tấm sau mỗi bữa ăn thường mang bát ra giếng, mụ dì ghẻ sinh nghi bèn sai Cám rình mò. Biết được bí mật, ngày hôm sau, mụ bảo Tấm: "Con ơi con, làng bên nay có hội, con dắt trâu ra đồng xa mà chăn, chớ chăn đồng nhà làng bắt mất trâu". Tấm vâng lời đi chăn trâu thật xa. Ở nhà, hai mẹ con Cám mang bát cơm ra giếng, giả giọng Tấm gọi bống lên. Bống vừa ngoi lên mặt nước, mụ dì ghẻ đã dùng gậy đập chết bống, đem xẻ thịt làm nướng ăn, vứt xương ra sau vườn.
Chiều về, Tấm mang cơm ra giếng gọi mãi không thấy bống đâu, chỉ thấy một cục máu nổi lên mặt nước. Biết bống đã chết, Tấm lại ôm mặt khóc. Bụt lại hiện lên và bảo: "Con đừng khóc nữa. Hãy tìm xương bống, bỏ vào bốn cái lọ rồi chôn dưới bốn chân giường con nằm". Tấm đi tìm nhưng tìm mãi không thấy. May thay, có một con gà trống chạy đến bảo: "Cục ta cục tác! Cho ta nắm thóc, ta bới xương cho". Tấm cho thóc, gà bới trong đống tro bếp ra đủ xương bống. Tấm đem cất vào bốn lọ nhỏ, cẩn thận chôn dưới bốn chân giường đúng như lời Bụt dặn.
Phần 2: Lễ hội mùa xuân và chiếc hài đánh rơi
Thời gian thấm thoắt thoi đưa, nhà vua mở hội lớn suốt mấy ngày đêm. Già trẻ gái trai khắp nơi nô nức sắm sửa quần áo trẩy hội. Mẹ con Cám cũng diện áo xống lụa là để đi xem hội. Thấy Tấm cũng muốn đi, mụ dì ghẻ rắp tâm cản trở. Mụ trộn lẫn một đấu gạo và một đấu thóc vào nhau, bắt Tấm phải nhặt riêng gạo ra gạo, thóc ra thóc rồi mới được đi.
Nhìn đống gạo thóc ngổn ngang, Tấm tủi thân khóc. Bụt lại hiện lên, nghe rõ sự tình bèn gọi một đàn chim sẻ bay xuống sân. Tấm lo chim ăn mất hạt, nhưng Bụt bảo: "Con cứ để chim nhặt, chúng sẽ giúp con". Chỉ một loáng, đàn chim đã nhặt xong thóc ra thóc, gạo ra gạo rồi bay đi. Nhưng Tấm lại ngậm ngùi vì áo quần rách rưới, không có gì để mặc đi hội.
Bụt mỉm cười bảo: "Con hãy đào bốn cái lọ dưới chân giường lên". Tấm vội vã về đào. Lọ thứ nhất chứa một bộ quần áo mớ ba mớ bảy bằng lụa dệt kim tuyệt đẹp; lọ thứ hai có một đôi hài thêu bằng chỉ vàng lấp lánh; lọ thứ ba là một con ngựa hồng nhỏ bé nhưng khi đặt xuống đất bỗng hóa thành ngựa thật; lọ thứ tư là một bộ yên cương nạm ngọc. Tấm tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo mới, đi hài vàng, cưỡi ngựa hồng đến hội.
Tuy nhiên, khi ngựa chạy qua một con lội, Tấm vô ý đánh rơi một chiếc hài thêu xuống nước. Tấm tìm mãi không thấy đành đi thọt một chân đến đám hội. Ngay sau đó, voi của nhà vua đi qua chỗ nước lội bỗng cắm ngà xuống đất rống lên, không chịu bước tiếp. Nhà vua sai quân lính xuống tìm kiếm thì vớt được chiếc hài xinh xắn thêu chỉ vàng. Vua ngắm nghía chiếc hài, thầm nghĩ người đi vừa chiếc hài này chắc chắn phải là một giai nhân tuyệt sắc. Vua bèn hạ lệnh cho tất cả đàn bà con gái đi trẩy hội, ai ướm vừa chiếc hài sẽ được lập làm Hoàng hậu.
Tin truyền đi, các bà các cô chen lấn nhau để ướm thử. Cám và dì ghẻ cũng tranh nhau thử nhưng chân ai cũng to bè, không sao nhét vừa. Khi Tấm bước tới, mụ dì ghẻ và Cám bĩu môi khinh miệt vì nhận ra Tấm. Nhưng khi Tấm đặt chân vào chiếc hài, chân nàng lọt thỏm vừa in. Nàng rút luôn chiếc hài thứ hai trong dải yếm ra đi vào. Hai chiếc hài chắp lại giống nhau như đúc.
Lính hầu lập tức trải thảm, rước Tấm lên kiệu hoa vào cung trong sự ngỡ ngàng, ghen tức tột độ của mẹ con mụ dì ghẻ.
Phần 3: Bi kịch ngày giỗ cha và sự tiếm ngôi
Tấm trở thành Hoàng hậu, sống trong nhung lụa vinh hoa nhưng nàng không bao giờ quên cội nguồn. Đến ngày giỗ cha, Tấm xin phép vua cho về quê để lo hương hỏa. Thấy Tấm vinh hiển, mụ dì ghẻ ngoài mặt đon đả chào đón nhưng trong lòng lửa hận ngùn ngụt, quyết tâm hãm hại nàng để đoạt ngôi cho Cám.
Biết Tấm vốn thảo hiền, mụ dì ghẻ dùng lời đường mật: "Con nay là Hoàng hậu, nhưng cha con mất, mâm cúng không có quả cau lá trầu thì không trọn đạo hiếu. Con hãy trèo lên cây cau xé lấy một buồng để cúng cha". Tấm không mảy may nghi ngờ, cởi bỏ áo choàng thêu, trèo thoăn thoắt lên cây cau cao chót vót.
Khi Tấm đang ở trên ngọn, mụ dì ghẻ ở dưới vác rựa chặt mạnh vào gốc cây. Thấy cây rung chuyển, Tấm hốt hoảng hỏi vọng xuống: "Dì làm gì dưới gốc thế?". Mụ xảo quyệt đáp: "Gốc cau kiến nhiều, dì đuổi kiến cho con khỏi bị đốt". Nhưng chỉ vài nhát rựa nữa, cây cau đã đổ ụp xuống ao. Tấm ngã xuống nước và chết đuối.
Không một chút thương xót, mụ dì ghẻ tước lấy quần áo Hoàng hậu của Tấm, mặc cho Cám, rồi đưa Cám vào cung dối vua rằng: "Tấm không may bị ngã xuống ao chết đuối. Nay thần thiếp xin đưa con Cám vào hầu hạ Bệ hạ thay cho chị nó". Nhà vua nghe tin Tấm mất thì vô cùng đau xót, ngài buồn bã không nói một lời.
Phần 4: Những lần hóa thân bất tử và hành trình giành lại sự sống
Linh hồn của Tấm không tan biến mà hóa thành một con chim Vàng Anh xinh đẹp. Chim bay thẳng vào hoàng cung, bay quanh nhà vua đang dạo vườn ngự uyển. Thấy Cám đang giặt áo cho vua, Vàng Anh cất tiếng hót cảnh cáo: "Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao". Vua nghe tiếng chim ríu rít, nhớ thương Tấm, bèn gọi: "Vàng ảnh vàng anh, có phải vợ anh, chui vào tay áo". Lập tức, Vàng Anh sà xuống, chui gọn vào ống tay áo vua. Từ đó, vua ngày đêm chơi đùa cùng Vàng Anh, hoàn toàn phớt lờ Cám.
Cám vô cùng tức giận và ghen tị. Ả về nhà hỏi mưu mẹ. Mụ dì ghẻ ác độc bảo: "Mày bắt con chim đó làm thịt, lông nó thì chôn sâu dưới đất". Trở lại cung, nhân lúc vua đi vắng, Cám bắt Vàng Anh vặt lông, thui chín rồi ăn thịt. Lông chim ả đem chôn ở một góc vườn. Khi vua về hỏi chim đâu, Cám dối rằng chim đã bay đi mất.
Từ chỗ lông chim bị chôn, mọc lên một cây xoan đào lớn nhanh như thổi. Cây vươn cành lá sum suê, tạo thành bóng mát rợp rượi. Nhà vua đi dạo thấy cây xoan đào đẹp, liền sai lính mang võng ra mắc dưới gốc cây để nghỉ ngơi. Cành lá xoan đào sà xuống che mát cho vua như bàn tay âu yếm của Tấm thuở nào. Cám thấy vua lưu luyến cây xoan đào, lại sinh lòng đố kỵ. Mụ dì ghẻ lại bày mưu bảo Cám chặt cây làm khung cửi.
Cám sai thợ chặt cây xoan đào, đóng thành một chiếc khung cửi tuyệt đẹp để dệt vải. Nhưng hễ Cám ngồi vào dệt, con thoi và tiếng lách cách của khung cửi lại cất lên tiếng chửi rủa: "Cót ca cót két. Lấy tranh chồng chị. Chị khoét mắt ra". Cám hoảng sợ tột độ, không dám ngồi dệt nữa. Ả lại chạy về hỏi mẹ. Mụ dì ghẻ lạnh lùng xúi: "Đốt khung cửi đi, mang tro đổ tít ra xa ngoài bờ cõi".
Làm theo lời mẹ, Cám đốt khung cửi thành tro, gói lại rồi mang đi vứt ở một góc rừng vắng vẻ xa hoàng cung.
Phần 5: Quả thị thơm và sự đoàn tụ kỳ diệu
Từ đống tro tàn nơi góc rừng, mọc lên một cây thị cao lớn, cành lá xanh tốt nhưng kỳ lạ thay, cả cây chỉ đậu đúng một quả duy nhất. Quả thị to, tròn và tỏa hương thơm ngát khắp một vùng. Ở gần đó có một bà lão nghèo hiền lành, làm nghề bán nước chè xanh. Một hôm đi ngang qua gốc cây, ngửi thấy mùi hương, bà lão ngẩng lên nhìn quả thị và giơ bị ra lẩm bẩm: "Thị ơi thị rơi bị bà, bà để bà ngửi chứ bà không ăn".
Kỳ lạ thay, quả thị rụng đúng vào bị của bà lão. Bà đem thị về nhà, nâng niu đặt trong phòng ngủ để ngửi hương thơm. Từ hôm đó, những chuyện lạ lùng liên tiếp xảy ra. Cứ mỗi lần bà lão đi chợ bán hàng, ở nhà lại có người dọn dẹp cửa nhà sạch sẽ tinh tươm, cơm canh nấu sẵn gọn gàng tươm tất. Bà lão ngạc nhiên lắm, quyết tâm rình xem ai đã giúp mình.
Một hôm, bà giả vờ đi chợ, đi được nửa đường thì rón rén quay lại, nấp sau cánh cửa. Bà sững sờ thấy từ trong quả thị bước ra một cô gái xinh đẹp tuyệt trần, dáng vẻ hiền thục. Cô gái bắt tay vào quét tước, nấu nướng. Bà lão mừng quá, xông vào ôm chầm lấy cô gái, rồi xé nát vỏ quả thị để cô không thể chui vào đó được nữa. Từ đó, Tấm sống cùng bà lão như hai mẹ con. Hàng ngày, Tấm giúp bà têm trầu, dọn hàng nước đón khách qua đường.
Một ngày nọ, nhà vua đi vi hành qua vùng đó. Thấy quán nước sạch sẽ dưới gốc cây đa, vua bèn ghé vào nghỉ chân. Bà lão mang nước và một đĩa trầu têm cánh phượng ra dâng vua. Nhìn miếng trầu têm khéo léo, cánh phượng uốn lượn y hệt như trầu mà Tấm từng têm cho mình ngày trước, nhà vua giật mình hỏi: "Trầu này ai têm mà khéo thế này?".
Bà lão thật thà đáp: "Dạ bẩm, trầu này là do con gái lão têm ạ". Vua đòi gặp mặt cô gái. Khi Tấm bước ra, dẫu đã trải qua bao thăng trầm và nhiều lần hóa thân, nhà vua vẫn nhận ngay ra người vợ yêu dấu của mình. Ngài mừng rỡ tột độ, ôm chầm lấy Tấm. Vua lập tức hạ lệnh đem kiệu vàng, lính hầu lọng che rước Tấm trở về hoàng cung, khôi phục lại ngôi vị Hoàng hậu trong sự hân hoan của mọi người.
Phần 6: Cái giá của tội ác
Thấy Tấm trở về rực rỡ hơn xưa, lại được nhà vua hết mực sủng ái, Cám vô cùng sợ hãi nhưng thói ghen tị và phù phiếm vẫn không thay đổi. Ả lân la đến hỏi Tấm: "Chị Tấm ơi chị Tấm, làm sao chị trắng thế?".
Trải qua bao lần bị hãm hại đến chết đi sống lại, Tấm không còn là cô gái yếu đuối, nhẫn nhịn ngày xưa nữa. Tấm bình thản đáp: "Có gì đâu, chị tắm bằng nước sôi. Em muốn trắng thì để chị sai người đun nước cho mà tắm". Cám vốn ngu ngốc lại khao khát cái đẹp, tin ngay lời chị. Ả bước vào hố, sai quân lính dội nước sôi xuống để được trắng trẻo như Tấm. Và thế là, Cám bỏ mạng trong chính sự tham lam và ngu ngốc của mình.
Tấm sai người gom xác Cám làm mắm, bỏ vào một cái chĩnh, gửi về cho mụ dì ghẻ và nói rằng đó là quà của con gái mụ gửi biếu. Mụ dì ghẻ tưởng thật, ngày nào cũng lôi mắm ra ăn, còn khen nức khen nở. Một con quạ đậu trên nóc nhà cất tiếng kêu: "Ngon ngót ngòn ngon! Mẹ ăn thịt con, có còn xin miếng!". Mụ dì ghẻ tức giận mắng đuổi quạ đi. Nhưng đến ngày mắm cạn tới đáy chĩnh, mụ nhìn thấy hộp sọ của Cám. Bàng hoàng, khiếp đảm và đau đớn tột cùng, mụ lăn đùng ra chết tươi.
Từ đó, Tấm sống hạnh phúc, bình yên bên nhà vua mãi mãi về sau.
