20/08/2026
– Những ngày đầu trở về
Chương 30: Người hàng xóm mang sang một nồi cá kho
"Ở thành phố, người ta thường hỏi mình cần gì. Ở quê, đôi khi người ta chẳng hỏi. Họ chỉ mang sang."
Sáng hôm ấy, mình dậy muộn.
Lâu lắm rồi mới có một buổi sáng không cần chạy đi đâu.
Không có đơn hàng.
Không có chuyến xe.
Không có việc phải giao trước giờ trưa.
Mình nằm thêm một lúc trên giường.
Nghe tiếng chim ngoài vườn.
Tiếng chổi quét sân.
Tiếng mẹ mở cửa bếp.
Một ngày rất bình thường.
Khoảng tám giờ.
Mẹ gọi:
"Gạo."
"Dạ?"
"Sang nhà dì Năm lấy cái nồi."
Mình ngồi dậy.
"Lấy làm gì vậy mẹ?"
"Chiều nấu cơm."
Mình đi sang.
Dì Năm đang ngồi trước hiên, bó rau bên cạnh.
Thấy mình, dì cười:
"Về hồi nào?"
"Con ở nhà mấy tháng rồi dì."
Dì cười lớn.
"Ờ ha."
Rồi dì đưa cái nồi.
Mình cầm lấy.
Trước khi về, dì hỏi:
"Chiều ăn cơm chưa?"
Mình nói:
"Dạ chưa biết."
Dì gật đầu.
"Ừ."
Mình cũng chẳng nghĩ gì thêm.
Trưa.
Mình đang ngồi sửa mấy tấm ảnh sản phẩm.
Ngoài sân có tiếng gọi.
"Gạo ơi!"
Mình chạy ra.
Dì Năm đứng trước cửa.
Trên tay là một cái nồi nhỏ.
Mùi thơm bay ra.
Mình hỏi:
"Dì nấu gì vậy?"
"Cá lóc kho."
Mình cười.
"Dì cho con hả?"
Dì đặt nồi xuống bàn.
"Ừ."
"Nhà dì kho nhiều."
"Ăn không hết."
Mình nói:
"Con cảm ơn dì."
Dì xua tay.
"Ăn đi."
Rồi quay về.
Không nói thêm.
Mình đứng nhìn cái nồi.
Một nồi cá kho.
Không đẹp.
Không được đóng hộp.
Không có nhãn.
Không có lời quảng cáo.
Chỉ có mùi cá kho, tiêu và nước màu.
Mình mở nắp.
Một lớp dầu mỏng ánh lên dưới ánh nắng.
Mấy miếng cá nằm cạnh nhau.
Có vài lát tiêu xanh.
Một ít hành.
Mình bất giác thấy sống mũi cay cay.
Không phải vì nồi cá.
Mà vì mình chợt nhớ...
Ở thành phố, đã bao lâu rồi không có ai tự nhiên mang thức ăn sang cho mình?
Nếu muốn ăn...
mình đặt ứng dụng.
Chọn món.
Thanh toán.
Chờ người giao.
Mọi thứ rất tiện.
Nhưng rất ít khi có ai gõ cửa và nói:
"Nhà dì kho nhiều. Ăn không hết."
Mẹ từ bếp đi ra.
Thấy nồi cá.
Mẹ hỏi:
"Dì Năm cho hả?"
"Dạ."
Mẹ cười.
"Biết ngay."
Mình hỏi:
"Sao mẹ biết?"
Mẹ nói:
"Nhà có gì ngon làng xóm chia nhau."
Mình cười.
"Vậy sao con không biết?"
Mẹ nhìn mình.
"Con ở thành phố lâu quá."
Câu nói ấy làm mình im lặng.
Chiều.
Mình mang cái nồi sang trả.
Dì Năm đang ngồi tước đậu.
Mình nói:
"Cá ngon lắm dì."
Dì cười.
"Ăn hết chưa?"
"Dạ hết."
"Mai dì kho nữa."
Mình cười.
"Thôi dì."
Dì nhìn mình:
"Sao?"
"Con ngại."
Dì đặt bó đậu xuống.
"Ngại gì?"
"Con đâu có làm gì cho dì."
Dì nhìn mình vài giây.
Rồi nói:
"Ở quê có phải cái gì cũng tính đâu con."
Mình không biết trả lời.
Dì tiếp tục tước đậu.
"Mai mốt dì cần con chụp hình mấy hũ mắm, con làm giúp dì là được."
Mình bật cười.
"À..."
"Hóa ra dì tính trước."
Dì cười lớn.
"Thì phải có qua có lại."
Mình cũng cười.
Nhưng trong lòng thấy ấm.
Có lẽ đây là cách người quê sống với nhau.
Không phải lúc nào cũng là cho không.
Cũng không phải lúc nào cũng là trao đổi sòng phẳng.
Nó giống một vòng tròn.
Hôm nay dì cho mình nồi cá.
Ngày mai mình giúp dì chụp hình.
Hôm khác mẹ cho nhà dì ít rau.
Khi nhà ai có việc...
mọi người sang phụ.
Không ai ghi sổ.
Nhưng chẳng ai quên.
Tối hôm đó.
Mình ngồi trước hiên.
Mẹ hỏi:
"Ngon không?"
Mình nói:
"Dạ ngon."
Mẹ cười:
"Ở quê người ta sống vậy đó."
Mình hỏi:
"Sống sao?"
"Thấy ai cần thì giúp."
"Mai mốt người ta giúp lại."
"Không cần nhớ."
Mình nhìn mẹ.
Rồi nói:
"Con thấy ở thành phố cũng có người tốt mà."
Mẹ gật đầu.
"Có chứ."
"Nhưng ở phố người ta bận."
"Ở quê người ta có thời gian để biết nhà bên cạnh đang có chuyện gì."
Mình ngồi im.
Câu đó khiến mình suy nghĩ.
Có lẽ không phải thành phố thiếu tình người.
Chỉ là cuộc sống ở đó quá nhanh.
Nhanh đến mức...
đôi khi mình không kịp nhìn người bên cạnh.
Ngày hôm sau.
Mình đang chụp hình mấy hũ mắm cho dì Năm.
Dì đứng cạnh.
Hỏi:
"Đẹp không?"
Mình nói:
"Đẹp."
"Dì có cần nói gì không?"
Mình nghĩ một chút.
"Con muốn kể chuyện."
"Dì có chuyện gì?"
Mình hỏi:
"Mắm này ai làm?"
"Dì."
"Bao lâu rồi?"
"Chắc hơn hai chục năm."
Mình quay sang.
"Hai chục năm?"
Dì cười.
"Ừ."
"Sao giờ con mới biết?"
Dì nói:
"Thì có ai hỏi đâu."
Mình im.
Mình lấy điện thoại.
Chụp đôi tay dì.
Đôi tay có những đường gân rõ.
Móng tay hơi sẫm màu.
Một vài vết xước nhỏ.
Mình chụp cái hũ mắm.
Chụp căn bếp.
Chụp những chiếc chum.
Chụp nắng chiếu qua mái hiên.
Rồi hỏi dì:
"Dì cho con kể câu chuyện này lên Facebook được không?"
Dì cười:
"Con kể đi."
"Miễn bán được."
Mình bật cười.
Tối hôm đó.
Mình viết bài:
"Hôm qua dì Năm mang sang nhà mình một nồi cá kho."
"Hôm nay mình mới biết dì đã làm mắm hơn hai mươi năm."
"Không phải loại mắm có bao bì đẹp."
"Không có cửa hàng."
"Cũng chưa từng chạy quảng cáo."
"Chỉ là mỗi năm dì làm một ít."
"Nhà ăn."
"Cho hàng xóm."
"Rồi ai ăn ngon thì năm sau lại hỏi."
Mình kết bài:
"Có những món ăn quê không cần quảng cáo."
"Chỉ cần một người ăn rồi nhớ."
Bài đăng không có quá nhiều lượt thích.
Nhưng có người bình luận:
"Có bán không em?"
Một người khác:
"Cho chị xin thông tin."
Rồi thêm vài người hỏi.
Mình nhìn màn hình.
Cười.
Dì Năm đứng bên cạnh hỏi:
"Sao?"
"Có người hỏi mắm."
Dì ngạc nhiên.
"Thiệt hả?"
"Dạ."
Dì cười.
"Vậy mai làm."
Mình nhìn dì.
Đột nhiên thấy câu chuyện này thật đẹp.
Dì không cần trở thành một thương hiệu lớn.
Không cần có hàng nghìn đơn.
Chỉ cần sản phẩm mình làm ra...
đến được đúng người.
Tối.
Mình viết trong sổ:
"Hôm nay mình hiểu thêm một điều về quê."
"Ở đây, người ta không chỉ sống cạnh nhau."
"Người ta sống cùng nhau."
Một nồi cá kho.
Một bó rau.
Một hũ mắm.
Một chuyến xe.
Một lời hỏi thăm.
Những thứ rất nhỏ.
Nhưng chúng nối những người xa lạ thành người quen.
Nối người quen thành hàng xóm.
Nối hàng xóm thành một cộng đồng.
Mình từng nghĩ:
Muốn xây một cuộc sống mới...
phải bắt đầu bằng một công việc mới.
Bây giờ mình nghĩ:
Có lẽ trước hết...
phải bắt đầu bằng việc biết mình đang sống giữa những ai.
Ở thành phố, mình từng biết tên rất nhiều thương hiệu.
Nhưng đôi khi...
không biết tên người sống ở căn hộ bên cạnh.
Ở quê...
mình biết nhà ai có vườn xoài.
Biết nhà ai trồng rau.
Biết chú Tám mở quán từ mấy giờ.
Biết cô Sáu có chôm chôm vào mùa nào.
Biết dì Năm làm mắm.
Và biết...
nếu một ngày mình bệnh,
sẽ có người ghé hỏi:
"Khỏe chưa?"
Đêm ấy.
Mình ngồi ngoài hiên.
Gió thổi nhẹ.
Mùi cá kho vẫn còn vương trong căn bếp.
Mẹ đang rửa chén.
Dì Năm ở nhà bên cạnh bật đèn.
Hai căn nhà cách nhau chỉ một hàng rào.
Nhưng trước đây...
mình chưa bao giờ nghĩ về điều đó.
Mình viết dòng cuối:
"Có lẽ điều quý nhất khi về quê không phải là mình có một khu vườn."
"Mà là mình bắt đầu có những người hàng xóm."
"Những người chẳng cần hỏi mình có cần gì không."
"Họ chỉ mang sang một nồi cá kho."
Mình đóng sổ.
Ngoài kia...
một tiếng gọi vọng từ nhà bên:
"Gạo ơi!"
Mình bật cười.
"Dạ?"
Dì Năm nói:
"Mai nhớ qua lấy mắm."
Mình trả lời:
"Dạ!"
Một ngày rất bình thường.
Không có chuyến xe.
Không có đơn hàng lớn.
Không có điều gì đặc biệt xảy ra.
Chỉ có một nồi cá kho.
Một người hàng xóm.
Một câu chuyện cũ.
Và một cảm giác...
mình đang dần trở thành người của nơi này.
