03/09/2026
Tản mạn về Phở Bắc Giang !!!
Ở các tỉnh phía Bắc, nói về các loại phở ở các tỉnh thì luôn xoay quanh nguồn gốc phở nước Hà Nội và Nam Định. Ấy vậy mà giữa vùng trung du bắc bộ sát thủ đô , vẫn len lỏi có 1 món phở khác biệt.
Làm rể Bắc Giang hơn chục năm nay rồi, lên đây tôi mới đc biết phở xào chan nước là giống phở áp chảo của Nam Định. Loại này học 100% của NĐ, thịt bò thái mỏng được thả vào xào chớp nhoáng với tỏi đập dập, rau cải, cà chua, hành tây. Tiêu chuẩn là thịt phải cháy cạnh bên ngoài nhưng bên trong vẫn giữ nguyên độ mềm ngọt, mọng nước. Cuối cùng, họ mới chan ngập phần nước dùng bò ninh xương truyền thống vào. Sự kết hợp này tạo ra một tầng hương vị cực kỳ béo ngậy và nồng nàn. Nước phở không còn trong vắt mà hòa lẫn dầu mỡ tỏi phi, mang đậm hương vị lửa nồng nàn từ lòng chảo gang. Ở HN thì gọi là tái lăn nhưng ko có toping rau.
Và món phở thứ 2 đó là Phở Sốt Vang, món mà tôi định đăng bài tìm hiểu bao lâu nay mà nay mới có thời gian.
Nước Phở sốt vang ở Bắc Giang, được ninh nấu rất khéo để đạt độ sánh nhẹ, sánh tự nhiên từ gân, bì bò tiết ra (bây giờ có bột năng, bột mì, ướt cùng thịt, khi xào và ninh sẽ ra độ sánh). Nước phở không loãng mà ôm khít lấy sợi bánh phở, tạo cảm giác đậm đà bám đều khi nhấc sợi phở lên. Thịt được hầm nhừ, thấm đẫm ngũ vị hương, thảo quả và màu điều. Tiếp đó là rắc thêm lạc rang khi ăn, vị bùi bùi, giòn rụm của lạc rang hòa quyện với cái béo ngậy của thịt bò, độ sánh của nước dùng tạo nên một cấu trúc hương vị rất riêng biệt, kích thích vị giác mạnh mẽ. Rất khác biệt với sốt vang HN lai kiểu Pháp nhiều hơn.
Cũng vài lần cà khê làm vài chén rượu sáng cho mã hồi cùng các chú bác, cũng hỏi về lịch sử món ăn này. Tại sao lại lạ vậy, thì cũng chưa có câu trả lời, và lên mạng tra thì cũng ko ra.
Sau đó tôi cũng phỏng đoán, nó khá giống hủ tíu người hoa trong Sg, hủ tíu nai người Triều Châu, Tiều. Rồi các clips nấu ăn của TQ đều có cho lạc vào. Tôi thiết nghĩ ở BG vốn dĩ là tỉnh Lạng Thương cũ, gắn liền trục giao thương với TQ, như ở Lạng Sơn hiện nay, cách nấu ăn dùng đa phần là xì dầu và ảnh hưởng mạnh bởi cách nấu TQ khi giao thương và việc di cư của dân Quảng Đông tràn xuống các tỉnh phía nam, phía bắc thì còn có cả Hải Dương, Hải Phòng.
Nên tôi có kết luận, món Phở sốt vang Bắc Giang là sản phẩm của sự giao thoa của hai luồng văn hoá VN-TQ. Ăn kèm thì có thêm dưa góp, rau sống. Món này mà ăn vào mùa đông thì hết bài. Món này ở Bắc Ninh cũng ít nơi có, mang lên HN chắc ko trụ nổi, cốt nó cao. Bán khó.
Vài ý kiến từ cá nhân, rất mong đc biết thêm thông tin từ các bạn cùng đam mê.
Kính hội !!!
Tác giả Thanh Duy