25/09/2020
Trà shan tuyết - "Lão trà" vùng cao Tây Bắc
Đến với Lào cai, Hà Giang, Yên Bái, Sơn La bạn không chỉ bị choáng ngợp bởi khung cảnh nơi đây...nó quá đẹp và nên thơ. Khí trời mát mẻ, cảnh đẹp hữu tình, mây mù giăng lối...cùng những "người hùng bất tử, kiêng cường, lúc ẩn, lúc hiện, mờ mờ ảo ảo" khắp một vùng cao Tây Bắc. Người hùng ở đây chính là những cây trà shan tuyết hàng trăm năm tuổi qua bao thế hệ con người, sống rất khỏe trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt quanh năm lạnh giá...
1. Trà shan tuyết là gì?
Trà shan tuyết - trà cổ thụ - hay gọi đầy đủ là trà (chè) shan tuyết cổ thụ, những búp trà được hái từ những cây chè cổ thụ cao từ vài mét đến những cây hơn chục mét sống trên những vùng núi cao Tây Bắc có độ cao từ 1500m - 2500m so với mực nước biển.
Búp trà shan tuyết "mập" màu trắng xám, dưới lá trà có phủ 1 lớp lông tơ mịn, trắng nên người dân gọi là chè tuyết. Khi pha, nước trà có màu vàng sánh như mật ong, hương vị đặc trưng cho loại trà này chính là tiền chát, hậu ngọt rất sâu, trà được chế biến thao phương pháp thủ công truyền thống của người Dao, người H'Mông.
Không như những loại trà khác, những cây trà (chè) cổ thụ to hơn nhiều, thân cây to, vỏ cây trắng mốc, có gốc to đến 2 người ôm, có những cây cao độ 2m, 5m, 10m, thậm chí có cây cao tầm vài chục mét nằm sâu trong những khu rừng ít người tìm đến.
"Cổ thụ" - 2 từ giúp chúng ta liên tưởng ngay đến: "ừ, chắc cây này già lắm rồi" hay "wow, cây cũng mấy trăm năm chứ ít gì" hay "chà, nhiều khi mấy cây còn lớn tuổi hơn các cụ ở đây ấy chứ",...Và quả thực không sai, có những gốc từ 300 năm tuổi – 500 năm tuổi, thậm chí có những gốc gần 1 thiên niên kỹ (tức 1000 năm tuổi).
Cây chè là vật vô tri vô giác nhưng nó như một người bạn không thể thiếu trong đời sống của người dân nơi đây, "từ khi sinh ra "lão trà" đã sừng sững, vững chắc như vậy rồi, ở đây không một ai biết chính xác tuổi của "lão", chỉ biết "lão" đã có từ rất lâu rồi...", lời nói của một cụ bà người H'Mông năm nay đã sang tuổi 85.
À, có người bảo tôi rằng: cây trà (chè) xanh cổ thụ hay cây hoa trà cổ thụ có phải là nó không? Câu trả lời là KHÔNG, 2 loại này thuộc giống cây kiểng dùng để trang trí nhé, còn đây là một loại cây trà đặc biệt dùng để uống & thưởng thức
2. Lịch sử cây trà shan tuyết
Có thể bạn chưa biết...
Cây trà shan tuyết, tên khoa học là Camellia caliensis (người miến Bắc hay gọi là Cây chè tuyết hoặc cũng có thể gọi là Cây trà (chè) shan tuyết), đây là loại cây mọc hoang từ nghìn năm trước ở vùng núi phía Bắc nước ta. Chính vì lẽ này mà người ta gọi nó với cái tên cổ thụ, cái tên toát lên sự lâu năm, sống mãi với không gian, thời gian mà nó gắn bó với biết bao thế hệ con người Việt.
Hà Giang, Sơn La, Lai Châu,...khi đến đây hỏi thăm về những rừng chè cổ thụ bạt ngàn này có từ bao giờ thì ai cũng lắc đầu rồi cười bảo: "từ lúc sinh ra cho đến khi lớn lên chúng tôi đã thấy những cây chè sừng sững thế này rồi, nghe người ta kể lại từ thuở các cụ mấy đời trước ai cũng bảo vậy, chẳng ai biết chính xác tuổi của những cây chè cổ thụ này đâu."
Tại Suối Giàng...Lịch sử cây chè ở Suối Giàng xuất hiện từ bao giờ cho đến nay vẫn chưa xác định được, nhưng từ những năm 1960, các nhà nghiên cứu về chè ở Việt Nam và thế giới đã xác định có khoảng 80.000 cây chè shan tuyết có tuổi đời trên 200 năm, nhiều cây lên tới 300 năm tuổi. Loại chè trên 100 năm thì nhiều vô kể. Diện tích rừng chè Suối Giàng bao phủ khoảng 293 ha. Mặc dù Suối Giàng không phải là nơi duy nhất có những cây chè cổ thụ, nhưng xét về cả số lượng lẫn tuổi đời thì không đâu sánh được.Những cành, tán rộng san sát nhau tạo nên một quần thể rừng chè cổ thụ Tuy nhiên, tại một số tỉnh như Tuyên Quang, Lào Cai những cây thường mọc rất thưa thớt, tự nhiên, hoang dại cho nên giống này cực kỳ hiếm, đây cũng chính là lý do giá thành của loại này thường đắt hơn nhiều so với những loại trà shan tuyết cổ thụ Tà Xùa hay Suối Giang.
Còn tiếp phần 2 về chè Shan tuyết...
P/s: nguồn "hội yêu trà"
