16/08/2026
*Doing Nothing: How to Break Away from Overworking, Overdoing, and Underliving* - Lười - Một lần Lười bằng Mười thang thuốc bổ
Đây là một trong những cuốn sách về công việc, năng suất và cuộc sống mà tôi thích nhất. Không phải vì nó dạy cách làm việc hiệu quả hơn. Ngược lại, nó khiến tôi tự hỏi một câu khá khó chịu:
Có khi nào chúng ta đang quá tập trung vào việc làm cho cuộc sống hiệu quả hơn, đến mức quên mất việc sống một cuộc sống đáng sống?
Có một đoạn tôi rất thích:
“Động lực đã giúp tôi thành công trong cuộc sống. Nhưng đến một lúc nào đó, ‘động lực’ lại gắn chặt với nỗi sợ rằng tất cả những gì mình làm vẫn sẽ không bao giờ đủ.”
Tôi nghĩ rất nhiều người có thể thấy mình trong câu này.
Ban đầu, chúng ta cố gắng vì muốn thành công.
Muốn kiếm nhiều tiền hơn.
Muốn có công việc tốt hơn.
Muốn được công nhận.
Nhưng đến một lúc nào đó, chúng ta không còn làm việc vì muốn tiến lên nữa, mà vì sợ mình bị tụt lại.
Thế là càng thành công, chúng ta càng khó dừng lại.
Chúng ta đang quá ám ảnh với việc “productive”
Một điều cuốn sách nói rất đúng là chúng ta đang đầu tư rất nhiều thời gian, tiền bạc và năng lượng vào những thứ được cho là giúp mình làm việc hiệu quả hơn.
Ứng dụng quản lý công việc.
Khóa học quản lý thời gian.
Webinar.
AI tools.
To-do list.
Calendar.
Pomodoro.
Các phương pháp “life-hacking”.
Chúng ta học cách làm việc hiệu quả đến mức đôi khi không còn thời gian để làm việc thực sự quan trọng.
Có một câu tôi rất thích:
“Có khi nào toàn bộ thời gian tôi dành để tìm cách làm mọi thứ tốt hơn lại đang ngăn tôi… làm chúng?”
Nghe hơi buồn cười nhưng rất đúng.
Đôi khi chúng ta dành cả buổi tối để tìm cách quản lý công việc tốt hơn, thay vì đơn giản là ngồi xuống và làm việc.
Hoặc đọc 5 bài viết về cách tập thể dục hiệu quả nhất nhưng lại không đi tập.
Xem 10 video về cách học tiếng Anh nhưng không nói tiếng Anh.
Tìm ứng dụng ghi chú hoàn hảo nhưng chẳng ghi lại điều gì quan trọng.
Chúng ta tối ưu việc chuẩn bị đến mức quên mất việc bắt đầu.
Nhưng vấn đề lớn hơn là: chúng ta đang tối ưu để làm gì?
Đây mới là phần tôi thấy đáng suy nghĩ nhất.
Chúng ta thường có rất nhiều mục tiêu:
kiếm nhiều tiền hơn;
được thăng chức;
mua nhà;
trở thành quản lý;
xây dựng sự nghiệp;
tăng năng suất;
hoàn thành nhiều việc hơn.
Nhưng những thứ đó thực ra chỉ là phương tiện.
Cuối cùng chúng ta muốn gì?
Có phải là một cuộc sống tốt hơn không?
Nếu được thăng chức nhưng phải làm thêm 20 giờ mỗi tuần thì sao?
Nếu kiếm được nhiều tiền hơn nhưng không còn thời gian cho gia đình thì sao?
Nếu hoàn thành được tất cả KPI nhưng lúc nào cũng mệt mỏi thì sao?
Nếu một công cụ giúp tiết kiệm 30 phút nhưng lại khiến chúng ta căng thẳng hơn thì nó có thực sự hiệu quả không?
Cuốn sách nhắc chúng ta:
Đừng chỉ hỏi “Làm thế nào để đạt được mục tiêu?”
Hãy hỏi thêm:
“Mục tiêu này có thực sự đưa mình đến cuộc sống mà mình muốn không?”
Chúng ta đã biến việc bận rộn thành một thứ đáng tự hào
Có một điều khá kỳ lạ trong cuộc sống hiện đại:
Bận rộn gần như trở thành một biểu tượng của thành công.
Hỏi một người:
“Dạo này thế nào?”
Câu trả lời quen thuộc:
“Bận lắm.”
Và đôi khi “bận” còn được hiểu như một dấu hiệu cho thấy mình quan trọng.
Làm việc đến 9–10 giờ tối → chăm chỉ.
Trả lời email lúc 11 giờ đêm → trách nhiệm.
Cuối tuần vẫn làm việc → tận tâm.
Lúc nào cũng có lịch → thành công.
Trong khi một người có nhiều thời gian rảnh lại dễ bị nhìn như… không đủ tham vọng.
Cuốn sách cho rằng chúng ta đã hấp thụ quan niệm này quá sâu.
Chúng ta gần như tin rằng làm việc càng nhiều thì mình càng có giá trị.
Và rồi tiền cũng bắt đầu làm thay đổi cách chúng ta nhìn thời gian
Có một đoạn khác tôi rất thích:
Tác giả từng nghĩ rằng nếu mình có nhiều tiền hơn thì cuộc sống sẽ dễ dàng hơn, hạnh phúc hơn và bớt stress hơn.
Nhưng khi có nhiều tiền hơn, điều đó không thực sự xảy ra.
Tôi nghĩ đây là một cái bẫy mà rất nhiều người mắc phải.
Chúng ta luôn nghĩ:
“Khi kiếm được thêm một chút nữa, mình sẽ thoải mái.”
Nhưng đến lúc kiếm được rồi, mức “đủ” lại tăng lên.
Và thế là chúng ta tiếp tục chạy.
Điều đáng nói hơn là khi bắt đầu tính mỗi giờ của mình đáng bao nhiêu tiền, thời gian nghỉ ngơi cũng trở nên khó chịu.
Ngồi uống cà phê một tiếng?
“Lãng phí một tiếng.”
Đi chơi với bạn bè?
“Có thể dùng thời gian đó để làm thêm.”
Đọc sách không liên quan đến công việc?
“Có ích gì không?”
Nằm nghỉ một buổi chiều?
“Đáng lẽ mình phải làm gì đó.”
Đây là lúc chúng ta bắt đầu có một vấn đề rất lớn:
Ngay cả lúc nghỉ cũng không thực sự nghỉ.
Nghỉ ngơi không phải lúc nào cũng để quay lại làm việc tốt hơn
Đây là một trong những ý tôi thích nhất trong cuốn sách.
Tác giả phân biệt giữa “spare time” và “leisure”.
Spare time là khoảng thời gian còn lại giữa những công việc khác.
Nó giống như:
“Thôi nghỉ một chút để mai còn làm tiếp.”
Còn leisure thì khác.
Leisure là thời gian dành cho chính cuộc sống.
Không check email.
Không nghe điện thoại công việc.
Không nghĩ xem hoạt động này có giúp ích cho sự nghiệp hay không.
Không cần phải productive.
Bạn làm nó chỉ vì bạn thích.
Đi ăn với bạn bè.
Đi dạo.
Đọc tiểu thuyết.
Nghe nhạc.
Chơi với con.
Đi du lịch.
Ngồi uống cà phê.
Hoặc đơn giản là… chẳng làm gì cả.
Mục đích của những việc đó không phải để giúp bạn trở thành một nhân viên tốt hơn. Mà là để bạn tận hưởng cuộc sống mà mình đã làm việc rất vất vả để có được.
Tôi rất thích cách nhìn này.
Có những thứ không cần phải “có ích”
Có lẽ đây là điều chúng ta cần học lại khi trưởng thành.
Một đứa trẻ chơi vì nó muốn chơi.
Nó không hỏi:
“Chơi cái này có giúp phát triển kỹ năng không?”
Nhưng người lớn thì khác.
Chúng ta biến mọi thứ thành một khoản đầu tư.
Đọc sách → phát triển bản thân.
Tập thể dục → tăng năng suất.
Đi du lịch → mở rộng networking.
Gặp bạn bè → xây dựng quan hệ.
Học một kỹ năng mới → tăng giá trị bản thân.
Ngay cả nghỉ ngơi cũng phải có mục tiêu.
Đôi khi chúng ta không cho phép mình làm một việc chỉ vì nó vui.
Trong khi vui chơi, giao tiếp, âm nhạc và các mối quan hệ lại là những thứ rất cơ bản đối với con người.
Làm việc nhiều hơn cũng không có nghĩa là làm tốt hơn
Cuốn sách cũng nói về multitasking.
Chúng ta thường nghĩ mình rất giỏi khi có thể vừa trả lời email, vừa họp, vừa đọc tài liệu, vừa nhắn tin.
Nhưng nghiên cứu cho thấy những người thường xuyên multitask lại có thể gặp khó khăn hơn trong việc phân biệt đâu là thông tin quan trọng, đâu là thứ gây nhiễu.
Nói đơn giản:
Làm nhiều thứ cùng lúc không nhất thiết khiến bạn làm được nhiều hơn.
Có khi nó chỉ khiến bạn mệt hơn.
Một bài tập trong sách khá thú vị:
Ngồi xuống làm việc.
Tắt hết những thứ gây phân tâm.
Đừng nhìn đồng hồ.
Cứ làm cho đến khi bạn bắt đầu mất tập trung.
Lúc đó mới xem giờ.
Bạn sẽ biết mình thực sự có thể tập trung sâu trong bao lâu.
Có thể bạn sẽ bất ngờ vì con số đó nhỏ hơn rất nhiều so với 8 tiếng mà chúng ta vẫn gọi là “một ngày làm việc”.
Điều tôi thích nhất: “Doing Nothing” không phải là lười
Tên sách có thể khiến người ta hiểu nhầm.
Doing Nothing không có nghĩa là:
“Đừng làm việc.”
Cũng không phải:
“Cứ nằm đó và chẳng làm gì.”
Thông điệp của sách sâu hơn:
Đừng biến năng suất thành mục đích của cuộc đời.
Không phải mọi thứ bạn làm đều phải tạo ra giá trị kinh tế.
Không phải mọi giờ trong ngày đều cần được tối ưu.
Không phải mọi hoạt động đều cần giúp bạn trở nên tốt hơn.
Và không phải lúc nào bạn cũng cần phải tiến về phía trước.
Đôi khi dừng lại cũng là một phần của cuộc sống.
Cuối cùng, hãy nhìn vào “đích đến”, chứ đừng chỉ nhìn vào con đường
Có một câu hỏi tôi nghĩ rất đáng để mỗi người tự hỏi:
“Nếu mục tiêu của tôi là sống một cuộc đời tốt đẹp, những gì tôi đang làm có thực sự giúp tôi đến đó không?”
Thăng chức có thể tốt.
Kiếm nhiều tiền có thể tốt.
Làm việc chăm chỉ có thể tốt.
Nhưng chúng chỉ tốt khi chúng phục vụ cho một mục tiêu lớn hơn.
Nếu bạn đang làm việc 60 giờ mỗi tuần để có một cuộc sống tốt hơn nhưng cuối cùng chẳng còn thời gian để sống, thì có lẽ cần phải xem lại.
Nếu bạn đang kiếm thêm tiền nhưng đổi lại là sức khỏe và các mối quan hệ, thì cái giá đó có đáng không?
Nếu bạn dành toàn bộ thời gian để trở nên productive nhưng lại không còn thời gian cho những người mình yêu quý, thì productive để làm gì?
Một thông điệp tôi rất thích ở cuối sách
Tác giả đưa ra 9 gợi ý khá đơn giản:
1. Nhận thức rõ hơn về thời gian.
2. Thiết kế một lịch sống phù hợp với mình.
3. Bớt so sánh bản thân với người khác.
4. Làm việc ít giờ hơn.
5. Chủ động dành thời gian nghỉ ngơi.
6. Chủ động dành thời gian cho bạn bè và gia đình.
7. Làm việc cùng người khác.
8. Mỗi ngày làm một việc nhỏ tốt cho người khác mà không mong nhận lại.
9. Tập trung vào mục tiêu cuối cùng, thay vì quá ám ảnh với cách đạt được nó.
Nhìn qua thì chẳng có gì quá mới.
Nhưng cái hay của cuốn sách là nó khiến bạn thực sự suy nghĩ về những điều rất bình thường mà chúng ta đã quen làm mỗi ngày.
Nếu chỉ nhớ một điều từ cuốn sách này...
Có lẽ tôi sẽ nhớ câu này:
Đừng đổi thời gian của mình lấy tiền mãi mãi.
Tiền có thể kiếm lại.
Thời gian thì không.
Một giờ nghỉ ngơi không phải là một giờ “không kiếm được tiền”.
Một buổi tối không làm việc không phải là một buổi tối lãng phí.
Một ngày dành cho gia đình không phải là một ngày kém productive.
Và một khoảng thời gian chẳng làm gì cả không nhất thiết phải có lý do.
Bởi vì cuối cùng, mục tiêu của việc kiếm tiền, làm việc và trở nên hiệu quả hơn vẫn là để có một cuộc sống tốt hơn.
Nếu cách chúng ta làm việc đang khiến chúng ta không còn thời gian để sống, thì có lẽ chúng ta nên dừng lại và hỏi:
“Mình đang chạy nhanh như vậy… để đi đâu?”
Một cuốn sách rất đáng đọc, đặc biệt nếu bạn thuộc kiểu người lúc nào cũng cảm thấy:
“Mình còn rất nhiều việc phải làm.”
Có thể vấn đề không phải là bạn chưa làm đủ.
Có thể bạn đã làm quá nhiều rồi.
