22/04/2024
Chia sẻ là một trong những kỹ năng xã hội quan trọng nhất mà trẻ cần học để có thể hòa nhập và thành công trong xã hội. Khả năng chia sẻ không chỉ giúp trẻ xây dựng mối quan hệ lành mạnh với bạn bè mà còn phát triển sự thấu cảm, biết quan tâm đến cảm xúc của người khác. Dưới đây là bài viết là hướng dẫn chi tiết, cụ thể dành cho cha mẹ để giáo dục trẻ kỹ năng này:
🤝 Làm Gương
Mọi thứ bắt đầu từ bạn - các bậc cha mẹ. Theo lý thuyết học tập xã hội của Bandura (1977), trẻ em học hỏi thông qua việc quan sát và bắt chước các mẫu hành vi xung quanh chúng, đặc biệt là từ cha mẹ của chúng. Do đó, bạn cần phải thể hiện thái độ chia sẻ một cách công khai và tích cực. Hãy để con bạn thấy bạn chia sẻ với người khác ngay trong các hoạt động hàng ngày như chia sẻ thức ăn với những người khác, chia sẻ công việc nhà với mọi người trong gia đình, hay thậm chí là chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ của mình một cách cởi mở. Và khi thực hành điều đó, hãy luôn nói rõ cho con bạn nghe. Ví dụ khi bạn đang ăn một chiếc bánh, bạn có thể nói, "Mẹ thích chiếc bánh này lắm, nhưng mẹ sẽ chia sẻ một nửa với con vì mẹ muốn con cũng có niềm vui này và khi đó cả hai mẹ con mình sẽ cùng vui."
🤝 Sử Dụng Trò Chơi và Sách
Các trò chơi và sách có thể trở thành công cụ hữu ích để khuyến khích trẻ học hỏi về chia sẻ. Bố mẹ hãy lựa những cuốn sách có nhân vật chính thể hiện tính cách chia sẻ và thảo luận cùng con về bài học học được thông qua các câu chuyện. Về phần trò chơi, hãy những trò chơi mà trong đó trẻ sẽ cần chia sẻ đồ chơi hoặc thời gian chơi với bạn như trò chơi theo lượt, trò chơi giả vờ như nấu ăn, đi siêu thị. Ở những trò chơi này trẻ có thể thể hiện sự chia sẻ một cách tự nhiên.
Ví dụ hãy tổ chức trò chơi “Bữa tiệc vui vẻ”, một trò chơi vui nhộn mà ở đó mỗi đứa trẻ sẽ được giao nhiệm vụ đi siêu thị mua đồ và chuẩn bị 1 bữa ăn và chia sẻ món ăn đó với bạn của mình
🤝 Tạo điều kiện, khuyến khích và khen thưởng khi trẻ biết chia sẻ
Bạn hãy thường xuyên tạo ra môi trường có điều kiện để chia sẻ và khích trẻ tham gia vào các hoạt động nhóm ở đó để trẻ có thể luyện tập chia sẻ. Môi trường này không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ vật chất như đồ chơi hay sách vở, mà còn ở việc chia sẻ không gian, thời gian và cảm xúc. Mỗi khi trẻ có thể hiện việc chia sẻ hãy sử dụng lời khen và phản hồi tích cực ngay lập tức để củng cố sự lặp lại ở lần sau. Ví dụ hãy khen con ngay khi con chia sẻ đồ chơi với bạn: “Con đã làm rất tốt khi cho bạn mượn đồ chơi, con là đứa trẻ tốt bụng”.
🤝 Giáo dục cảm xúc và thấu cảm
Giáo dục cảm xúc giúp trẻ hiểu và quản lý cảm xúc của bản thân và người khác. Hãy dạy trẻ biết nhận diện và gọi tên cảm xúc của bản thân và của người khác. Điều này giúp trẻ hiểu được cảm nhận của người khác khi họ chia sẻ đồ chơi hoặc khi họ không được chia sẻ. Đồng thời, hướng dẫn trẻ cách thấu cảm với cảm xúc của bạn bè xung quanh qua các tình huống cụ thể. Khi trẻ thấu cảm được cảm xúc của người khác, trẻ sẽ tự nguyện chia sẻ hơn là bị ép buộc.
Ví dụ khi con bạn thấy một bạn nhỏ khóc vì không có đồ chơi, trước hết hãy thảo luận với con về cách con cảm thấy, nhận diện và gọi tên cảm xúc của bạn mình và cuối cùng hãy khuyến khích con chia sẻ một trong những đồ chơi của mình.
🤝 Giải Thích Và Hướng Dẫn Khi Cần Thiết
Khi trẻ từ chối hay không tự nguyện chia sẻ, thay vì tức giận, hãy nhẹ nhàng giải thích tại sao chia sẻ lại quan trọng. Hãy giúp trẻ hiểu được giá trị của việc chia sẻ và khuyến khích trẻ áp dụng nó trong tương lai. Đồng thời, hãy đưa ra các hướng dẫn cụ thể để trẻ biết cách chia sẻ trong các tình huống khác nhau.
Ví dụ: “Bây giờ, con hãy đưa một trong những món đồ chơi của con cho bạn chơi cùng nhé. Khi con chia sẻ đồ chơi với bạn, bạn sẽ cảm thấy vui và muốn chơi cùng con nhiều hơn. Điều đó làm cho con vui, bạn con vui và mọi người cũng đều thấy vui”
🤝 Cuối cùng, hãy luôn kiên trì và nhất quán
Dạy trẻ biết chia sẻ là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhất quán từ phía cha mẹ. Trẻ em không thể học hết các kỹ năng này chỉ sau một vài lần thực hành, và việc nhắc nhở liên tục cùng với sự gương mẫu của cha mẹ sẽ củng cố và mở rộng kỹ năng này trong suốt quá trình phát triển của con bạn.
Chia sẻ không chỉ là một kỹ năng, đó là một phần của cuộc sống hàng ngày mà qua đó các con học hỏi về sự quan tâm, công bằng và lòng trắc ẩn. Nó không chỉ giúp con thành công trong các mối quan hệ mà còn phát triển thành những công dân có trách nhiệm và biết quan tâm đến cảm xúc của người khác. Kỹ năng chia sẻ khi được nuôi dưỡng từ nhỏ sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của con trong tương lai. Hãy cùng nhau xây dựng một thế hệ tương lai biết quan tâm, chia sẻ và yêu thương.
Tài liệu sử dụng tham khảo cho bài viết: Brownell, C. A., Svetlova, M., & Nichols, S. (2013). To Share or Not to Share: When Do Toddlers Respond to Another’s Needs?
Ths. Trần Thị Phương Thảo – TT can thiệp Nắng. Vui lòng trích dẫn nguồn đầy đủ khi chia sẻ bài viết🫶
