12/09/2026
TRUNG THU 2026 💚
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1544432571036369&id=100064089217918
CHƠI TRONG BẤT ĐỊNH
Kẹp Hạt Dẻ quen thuộc với các bạn nhỏ tới giờ đã được 12 Tết Trung thu. Mùa trăng tháng Tám năm nay, tôi muốn mời các con bước vào một chuyến du hành sát mặt đất, để khám phá một thế giới đông đúc, náo nhiệt và… nhiều chuyện.
Cảm hứng này bắt đầu từ một kí ức tuổi thơ, cái thuở tôi say mê bài thơ Đám ma bác Giun của Trần Đăng Khoa. Chính cái thế giới bé tí và đầy biến số ngày nào đã khơi gợi cho tôi hiểu rằng, dòng truyện được trẻ em yêu thích nhất luôn gắn liền với hai chữ "bất định".
“Chơi trong bất định” (playing in uncertainty) là một khái niệm khá liên quan, đại để là những cuộc chơi không được sắp sẵn phần kết, kiểu như trốn tìm, hay rồng rắn lên mây,…rặt những trò ngày xưa bọn tôi chơi suốt, khác chăng là giờ được khoác thêm cái tên học thuật đầy… “nguy hiểm” mà thôi. Đã đành, bất định nghĩa là có thể thắng có thể thua, nhưng cái thua của “Chơi trong bất định” lại là thứ gia vị thiết yếu để món ăn tinh thần trở nên tròn vị.
Càng ngày, đồ chơi càng hoàn chỉnh, ít nhiều mang tính giáo dục, và khá trúng đích; chuyến đi có lịch trình vạch sẵn; thậm chí các lớp kĩ năng cũng có người hướng dẫn từng li từng tí. Và ngay cả với trò chơi trực tuyến thì cái sự bất định cũng chẳng ra hồn, khi mà “phôn khôn” luôn nhăm nhăm dâng lên một mớ lựa chọn hấp dẫn để giữ chân game thủ.
Truyện phiêu lưu hấp dẫn trẻ em vì nó đi ngược lại sự sắp đặt đó, với vô vàn ngã rẽ mơ hồ, những nhân vật lạ chưa rõ tốt xấu, và cả những rắc rối bất ngờ. Bởi thế, trẻ con dù có ngồi yên đọc sách, thì đầu óc vẫn phải liên tục suy đoán, lo lắng, hi vọng, thậm chí còn cố nghĩ cách cứu nhân vật.
Ant Ventures (Vòng Quanh Thế Giới Cho Đỡ Chán Đời) của Blanche Elizabeth Wade là một cuốn truyện như thế. Nó, tất nhiên rồi, có nhân vật chính, và đó là một con kiến tên Anthony, cũng lao vào bất định cho đỡ... chán đời. Trong nhãn quan của Anthony, lạch nước nhỏ chẳng khác gì dòng sông, mẩu gỗ bé xíu có thể làm thuyền, và dăm vài hòn sỏi cũng lớn như bến cảng. Trong chuyến phiêu lưu có vô vàn chuyện vui buồn ấy, kiến ta gặp nhiều sinh vật khác loài, và với mỗi cuộc gặp gỡ, tác giả lại làm chuyến đi chệch khỏi dự tính.
Trong lúc tìm tư liệu để viết bài giới thiệu này, tôi phát hiện một chuyện bên lề khá thú vị về tác giả. Thì ra, trước Ant Ventures, Wade từng viết bài thơ nổi tiếng Nature-Study and Teacher, kể về một đứa trẻ học Tự Nhiên đã hăm hở mang nhện, sâu, ốc sên, và cả chuột tới trường, khiến chính cô giáo dạy môn này sợ... vãi mật.
Vậy thì người lớn liệu có áp đặt quá không, khi luôn muốn con em mình yêu thiên nhiên, nhưng cứ phải là một thứ thiên nhiên “ngoan hiền” trên lí thuyết; trong khi cái thiên nhiên mà trẻ con mê mẩn lại chẳng được “nền nã” cho lắm. Nó bò, cắn, nhảy, đào hang, ăn thịt lẫn nhau, hết chui từ dưới đất lên, lại từ trên trời bổ nhào xuống, và đôi khi còn tè cả vào tay người đang trìu mến bắt mình. Tuy thiên nhiên ngoài kia có hơi… “mất trật tự” thật, nhưng chính cái mất trật tự ấy lại làm nên những kí ức vui vẻ không thể chối từ.
Tôi không dám chắc Vòng Quanh Thế Giới Cho Đỡ Chán Đời có làm nên kí ức cho các bạn nhỏ bây giờ như Đám Ma Bác Giun từng tặng tôi kí ức về những trưa hè xưa cũ hay không. Nhưng bộ truyện lần này hẳn sẽ tặng các em những pha phiêu lưu vô tiền khoáng hậu, những màn đối đáp thông minh, ngáo ngáo với Bọ Cánh, Nhện, Giun Đất, Sóc, Đom Đóm, và cả… Chim Gõ Kiến.
Thưa các bạn,
Nếu như truyện phiêu lưu là thế giới bất định ở giữa hai bìa sách, thì có lẽ trẻ con cũng chẳng cần tới một không gian nào lớn hơn. Với các con, quy mô kích thước có thể không quan trọng, nhưng dứt khoát không được nghèo nàn và khô khan như cái thế giới được sắp xếp đâu ra đấy của người lớn.
Trung thu này, bên cạnh chiếc đèn ông sao kinh điển, tôi vẫn tặng Mi Lan chuyến đi đầy biến số của Kiến Anthony, dù con gái tôi đã qua tuổi đọc bộ sách này lâu rồi. Và dẫu thế giới ngoài kia bắt đầu không còn ngoan hiền với con nữa, thì tôi vẫn tin thế giới trong trẻo của Anthony luôn là tấm khiên che chở cho phần thiện lương và kiêu hãnh nhất trong con.
- Bộ Vòng Quanh Thế Giới Cho Đỡ Chán Đời giá 300K/2 cuốn (chưa bao gồm phí vận chuyển), phù hợp nhất với trẻ tiểu học và tiền tiểu học. Mời các bạn liên hệ Sách Kẹp Hạt Dẻ để đặt sách.
Trân trọng cảm ơn.