Tao Đàn

14/09/2026

Người xưa nói: "Bóng của hoa mai, lại đẹp hơn cả hoa mai." Tôi trộm nghĩ, cái bóng làm sao có thể đẹp hơn hoa? Chỉ có là hoa đẹp, nên bóng cũng đẹp. Cành nhánh lưa thưa, tự được vẻ sinh động tự nhiên. Phàm tất cả văn tự ngôn ngữ, thảy đều là cái bóng của tài tử. Người đẹp, thì bóng tự nhiên cũng đẹp. Cuốn sách này, từng hàng từng chữ, nếu chẳng phải là danh ngôn thời cũng là lời phong vận, đều từ sự thể nghiệm trong lòng mà tuôn ra, cho nên có thể cảnh tỉnh. Mảnh ngọc vụn vàng, thảy đều đáng quý. Cảnh mộng của người u dật, người đọc chớ nên coi đó chỉ là cái bóng, là tiếng vọng thì mới được.

(Bạt của Nam Thôn Trương Tổng)

| U mộng ảnh - Trương Triều

14/09/2026

”Tôi biết những tình bạn lãng mạn này của người Anh... Đó là kiểu tình yêu xảy đến với trẻ con trước khi chúng nhận ra ý nghĩa của nó. Ở Anh nó xảy ra khi ta gần trưởng thành, tôi nghĩ tôi thích điều đó. Dành kiểu tình yêu đó cho một cậu trai khác thì hay hơn là cho một đứa con gái.... Tôi nghĩ nó rất hay nếu như không tiếp diễn quá lâu.

(Thăm Lại Brideshead - Evelyn Waugh)

14/09/2026

Bên ngọn hải đăng Mắt Biển, nhiều thế hệ người làng Chài đã đi qua chiến tranh, chia cắt, mất mát và đoàn tụ. Những biến động lớn lao của lịch sử dân tộc hiện lên qua số phận của hai gia đình cùng những con người bị cuốn vào dòng chảy khắc nghiệt của thời cuộc. Với kết cấu mang dáng dấp một biên niên sử cộng đồng, Mắt Biển tái hiện một thế kỷ lịch sử qua lăng kính của ký ức và số phận con người. Những câu chuyện riêng tư hòa vào những biến cố lớn của đất nước, tạo nên một diễn ngôn giàu chất nhân văn về chiến tranh, hòa bình, sự lưu lạc và hành trình tìm về cội nguồn. Vừa là tiểu thuyết về biển và những người dân biển, vừa là bản trường thiên về ký ức và sự hòa giải, Mắt biển tiếp tục khẳng định sức viết dồi dào cùng cái nhìn nhân hậu của Dương Hướng đối với con người và lịch sử Việt Nam...

Sách có giá 200k - freeship toàn quốc nè. 🌐 thùy linh ở 👇

GIỚI THIỆU TÁC GIẢ:

Nhà văn Dương Hướng sinh năm 1949, ông thành danh trong nền văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Tiểu thuyết Bến không chồng của Dương Hướng là một trong ba tác phẩm nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991. Ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2017.

sachtaodan.vn

13/09/2026

Nhân vật Hermann Heilner trong “Bánh xe số phận” là người phóng túng, nghệ sĩ, đa sầu đa cảm, chính là phiên bản lý tưởng hóa của Hesse về một chàng thanh niên tự tại, nổi loạn ông muốn trở thành.

Bản thân cái tên “Heilner” (nghĩa là - người cứu trợ) cũng mang hàm ý nhân vật này sẽ có thể cứu rỗi được tình trạng khốn khổ của Hans - nhân vật chính. Mời các bạn cùng đọc “Bánh xe số phận” để biết về tình bạn giữa Heilner và Hans nhé.

13/09/2026

“Đời người thường phức tạp. Cái khiến cho cuộc đời phức tạp trở nên đơn giản chắc chỉ có bạo lực chứ không gì khác. Vì lẽ đó mà lâu lâu lại có những con người văn minh nhưng chỉ có bộ óc của người thời đồ đá, thay vì thích tranh luận, họ chỉ thích gi.ết người. Thế nhưng cuối cùng thì quyền lực cũng chỉ là một thứ bạo lực có nhãn cầu chứng. Có thể để cai trị thế giới con người của chúng ta, bạo lực là cái tất yếu cũng không chừng. Hoặc giả chúng ta không cần đến nó cũng không chừng.”

| Tuyển tập Akutagawa

Tranh: The Blinding of Samson - Rembrandt

13/09/2026

Con ranh con lộn trong quan niệm dân gian Việt Nam:

"Những người đẻ nhiều lần mà nuôi không được (hữu sinh vô dưỡng), bị coi là mắc phải lớp “con ranh, con lộn” nó đầu thai rồi ch.ết đi, cứ thế mãi. Muốn trừ “con lộn”, người ta, hoặc đánh dấu mực, dấu son vào xác đứa trẻ, hoặc xẻo mũi, xẻo tai hoặc ch.ặt x.ác ch.ết ra làm nhiều đoạn rồi mới đem chôn, cốt làm cho con ranh sợ mà không dám đầu thai lộn lại nữa. Đôi khi có người cha gặp phải con lộn mãi, họ m.ổ bụng x.á.c đứa trẻ rồi xẻo một chút gan của nó mà ăn để trừ nạn “hữu sinh vô dưỡng”. Có nơi họ cho là Phạm Nhan quấy nhiễu (Tướng giặc Nguyên theo Thoát Hoan xâm lược Việt Nam thời nhà Trần. Theo truyền thuyết thì Phạm Nhan có phép phù thủy, khi bị bắt đi xử trảm ch.ém đầu này mọc đầu khác. Sau phải dùng kiếm báu của Trần Hưng Đạo mới trừ được), họ phải làm lễ đức Thánh Trần để trừ tà ma ấy. Những đứa trẻ sơ sinh mà thác đi người ta chỉ chôn cất chứ không thờ cúng vì họ tin rằng nó hãy là loài “ranh” chứ chưa phải là loài người. Nếu đứa trẻ sống được đầy năm thì cha mẹ làm lễ “đầy tuổi tôi” cho nó như cách làm lễ đầy tháng. Từ một năm trở lên, nhỡ nó ch.ết đi, người ta mới thờ cúng đứa trẻ bởi khi ấy nó đã thành ma rồi, chứ không là “ranh” nữa."

Để biết thêm về những tục lệ văn hoá dân gian Việt Nam, mời quý vị cùng Tao Đàn tìm đọc tác phẩm "Xã hội Việt Nam" của tác giả Lương Đức Thiệp nhé!

_____

Tranh của hoạ sĩ Egon Schiele

13/09/2026

Bằng cách này hay cách khác, mỗi người đều nhận được từ những cuốn sách mình đọc một cái gì đấy bổ ích. Thế mới biết kiến thức mà sách mang tới quả là vô tận, chẳng thế mà người xưa nói bể học khôn cùng. Càng đọc càng thấy mình hiểu biết hạn hẹp, nhưng biết mình như vậy cũng đã là may mắn lắm rồi. Đời sợ nhất là những kẻ không cần biết.

| Chuyện sách - Trong mênh mông hỗn độn - Nguyễn Bình Phương

(Ảnh: Polina Zimmerman / Pexels)

13/09/2026

Người Việt ta xưa có những phương thức giải trí như thế nào?

"Về âm nhạc, Lê Trắc cho biết: “...có trống cơm, vốn của Chiêm Thành, thân trống tròn dài, nghiền cơm dán trên mặt trống, gõ lên tiếng rất trong trẻo; cùng với tất lật, tiểu quản, tiểu bạt, đại cổ, gọi là đại nhạc, chỉ quốc chủ mới được dùng. Tông thất và quan lại không phải lễ cúng tế thì không được dùng. Cầm, tranh, tỳ bà, thất huyền, song huyền, lập địch, các loại tiêu, gọi là tiểu nhạc, sang hèn đều dùng. Các khúc nhạc thì có Nam thiên lạc, Ngọc lâu xuân, Đạp thanh du, Mộng du tiên, Canh lậu trường, không thể kể hết. Có khi dùng thổ ngữ mà làm thơ phú, nhạc phổ, để tiện hát ngâm. Vui vẻ sầu oán, đều gửi tình vào đó.”

Trần Cương Trung cho biết: “Yến ở điện Tập Hiền, thấy con trai đóng vai kép, con gái đóng vai đào, mỗi bên mười người, đều ngồi dưới đất; các thứ đàn, có đàn tỳ bà, đàn tranh và đàn bầu, v... Tiếng hát tiếng đàn hòa lẫn với nhau; khi hát, trước hết đạo giọng, rồi sau mới cất tiếng hát thành lời; ở tầng dưới cung điện có trò leo dây, múa rối, lại có người đóng khố bao, cởi trần, nhảy nhót kêu gọi; đàn bà đi chân không, mười ngón tay dịu dàng đứng múa; hơn mười người con trai mình đều cởi trần, kề vai giậm chân, quây quần chung quanh mà hát theo, mỗi hàng, cứ một người giơ tay thì mười mấy người cùng giơ tay, khi bỏ tay xuống cũng thế. Hát, thì có khúc hát Trang Chu mộng hóa bướm, Bạch Lạc Thiên mẹ ly biệt con, Ống ngọc tiêu của Vi sinh cùng Đạp ca, Thanh ca, v.v..."

Về lễ hội, ngoài hội thề Đồng Cổ đã nói ở phần trước, còn có các đại lễ như Thánh tiết (sinh nhật vua), tế Giao (tế trời), tế Miếu (tế tổ tiên ở Thái miếu), Bảo thần (tổ chức vào tháng Giêng ở Thái miếu, xin chư thần ban phúc), Nguyên đán, Nguyên tiêu, Xuân đài (dựng đài, cho con hát đóng vai mười hai vị nguyệt thần múa hát), Hàn thực (mùng 3 tháng Ba), Tắm Phật (mùng 8 tháng Tư), Đoan dương (mùng 5 tháng Năm), Vu Lan (rằm tháng Bảy), Trung thu, Trùng cửu, Tiến tân (mùng 1 tháng Mười, mừng thu hoạch lúa mới), Lập xuân...."

| Trùng hưng thủa ấy - Tô Như

12/09/2026

Trong Lời tựa cuốn sách "Đường Tống truyền kỳ", nhà văn Lỗ Tấn chia sẻ:

"Xem xét lại những truyện mình đã ghi chép, tuy không có văn chương gì đáng quý, nhưng những dụng tâm trước kia, cũng tự lấy làm trân trọng. Lại nghĩ đến mấy năm gần đây, những người có thể tha thiết quan tâm đến truyện truyền kỳ Đường Tống, thực sự không nhiều. Đem một giọt nước này, mà bỏ vào dòng thác của tiểu thuyết, dâng tặng cho những bạn văn chương, thì thật lỏm loi vô vị, tuy nhiên cũng có thể giúp các bạn đỡ nhọc công khảo cứu tìm tòi, mà lại có niềm vui thưởng thức vậy. Vì thế tôi mới đóng cửa giở sách, xem xét đối chiếu lại một lần nữa, mất một tháng mới xong, tổng cộng chia làm tám quyển, có thể cho hiệu đính in ấn được, hoàn thành tâm nguyện của mình mà lấy làm may, từ nay có thể vui vẻ không còn phải than thở nữa. Vì tập sách, mà tôi trông quê cũ không thể về, hao tổn cả tháng năm hữu hạn. Ôi chao, há đó cũng là yêu quý cuộc sống của mình ư, hay thực là bất đắc dĩ vậy."

Không phải ngẫu nhiên mà Lỗ Tấn, cây đại thụ của văn học hiện đại Trung Hoa, dù đã trải qua 16 năm dưới thời Dân quốc, vẫn nâng niu và trân trọng những dư quang của một thuở long Tống thịnh Đường.

Bản "Đường Tống truyền kỳ" do Lỗ Tấn hiệu lục đã được dịch giả Châu Hải Đường và Tao Đàn biên dịch và xuất bản tại Việt Nam. Thân mời quý độc giả tìm đọc tác phẩm!

(Ảnh: Nhà văn Lỗ Tấn trong phòng làm việc của ông tại Thượng hải năm 1927 - Nguồn: The World of Chinese)

12/09/2026

Mở đầu C-HẾT GIỮA MÙA HÈ là truyện ngắn Ưu Quốc.

Trong Ưu Quốc, Mishima đã mô tả một cách rất kỹ càng nghi lễ mổ bụng t-ự s-á-t Sep.puku của nhân vật Trung úy, từ những nghi thức trước khi c-h-ế-t cho đến cái c-h-ế-t đau đớn và đầy ám ảnh:

“Bàn tay phải nắm trên kiếm, Trung úy bắt đầu rạch từ hông vào bụng. Nhưng lưỡi kiếm gặp chướng ngại vì vướng phải chùm ruột nhằng nhịt đàn hồi cứ đẩy ngược nó ra. […] Cuối cùng, khi bụng Trung úy đã hoàn toàn bị r.ạc.h […] cái bụng cho tới bây giờ hãy còn khép bất ngờ phồng lên, vết đứt mở toang và chùm ruột túa ra như thể đến lượt vết thương cũng thốc tháo. Rõ ràng không ý thức được sự đau đớn của chủ, nó trượt ra dễ dàng rơi tóe giữa hai đùi […] Khắp nơi, toàn máu là máu. […] Gương mặt Trung úy giờ không còn là gương mặt người sống nữa. Mắt lõm sâu, da nhăm nhúm, má và môi trước kia tươi mát là bao nay chỉ tuyền màu bùn khô quéo. Chỉ bàn tay phải còn động đậy […] tựa bàn tay con rối cố điều khiển mũi nhọn về phía cổ họng. […] Dưới ánh đèn điện, một luồng máu phụt ra khủng khiếp, Trung úy lảo đảo rồi nằm bất động, lưỡi thép lạnh và xanh nhô ra sau gáy.”

Chỉ hơn hai trang giấy, nhưng lại khiến người đọc phải cuộn lên nỗi sợ đến tê cứng, sợ đến buồn nôn, lợm giọng, quặn xoắn cả ruột gan vì những miêu tả quá đỗi chân thật và chi tiết. Đến mức người ta phải tự hỏi một con người sẽ cần can đảm lớn đến nhường nào để làm được điều đó. Viên Trung úy trong Ưu Quốc, cho đến tận lúc mất hết sức lực vẫn cố gắng tự mình lao họng vào mũi kiếm, tự mình hoàn thành nghi lễ như một Samurai chân chính. Và rồi, chỉ 4 năm sau đó, Mishima cũng kết thúc đời mình dưới lưỡi kiếm nghi thức Se.pp.uku…

| Chết giữa mùa hè - Yukio Mishima