11/01/2026
Lại sắp tới kỳ thi đấu vật chuyên chọn, các mẹ nhắn hỏi đánh giá của tôi về các trường chuyên trên địa bàn Hà Nội, tôi thấy thật khó trả lời cho rốt ráo vì mỗi trường đều có thế mạnh riêng, niềm tự hào, lịch sử và vinh quang riêng của mình. Thật vậy, mỗi trường đều có những nét "cá tính" riêng biệt mà tùy từng sở trường sở đoản của mỗi học sinh mà PH cân nhắc khi lựa chọn cho con theo học trong 3 năm tối quan trọng của đời học sinh.
#1: Chuyên Tổng Hợp [HSGS-THPT Chuyên KHTN]
Với tôi từ nhiều năm nay, HSGS vẫn là trường số 1 về cả học lần hành. Các bạn chuyên khác sẽ nhảy dựng lên vì đánh giá này, nhưng tôi nói thật đây là nơi học hành cực nghiêm chỉnh, học sinh kiệt xuất, khiêm tốn, nhã nhặn, không khoác lên mình cái bệnh "vênh váo" ta đây học trường chuyên giỏi nhất cả nước. Học sinh HSGS cứ lầm lì học hành và phấn đấu, không tô son đánh phấn bề nổi, có hoạt động nổi cũng được mà không có cũng không sao, cứ lặng lẽ học hành và phấn đấu rồi đạt thành tích cao trong các kỳ thi. Mặt bằng chung các cháu đều thuộc loại thông minh hơn người rất nhiều, nếu không du học thì cũng vào các trường kỹ thuật hàng đầu VN, và sau này đóng góp rất lớn ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, nếu so với các trường chuyên khác nơi chuyên ngữ lấy làm trọng tâm và nổi bật, thì chuyên KHTN không có hệ chuyên ngữ. Mặt bằng TA của các học sinh cũng không nổi bật như một số chuyên khác, nhưng cũng đủ để du học. Các cháu nào học giỏi TA thì giỏi theo kiểu "kinh dị", giỏi hơn cả bọn giỏi nhất TA ở chuyên Anh (tôi có ví dụ cụ thể nếu PH cần biết bạn đó là ai). Chuyên Tổng Hợp phong cách bình dị, đôi khi pha chút "nhà quê" nên các bạn thích bề nổi có lẽ không hứng thú với môi trường này. Đây là phong cách làm khoa học kiểu Nga Ngố, giải toán và coding như thần nhưng lại không cần thể hiện cho người khác biết mình đang làm gì. Cho nên nếu xét về học hành thì tôi đánh giá HSGS là số 1, còn về ăn chơi đàn đúm, hoạt động bề nổi thì học sinh HSGS nên ngó nghiêng sang các chuyên khác xem họ sinh hoạt thế nào mà bổ sung thêm vào danh mục hoạt động của mình cho vui.
#1: Chuyên Amsterdam
Các bạn sẽ giật mình khi thấy tôi xếp Hanoi Amsterdam số 1, "tie" với HSGS. HN Amsterdam thì nổi tiếng khỏi cần phải bàn, cả ăn chơi lẫn học hành. Đây là ngôi trường mang phong cách Châu Âu Đại Lục, có sự phóng khoáng riêng chứ không bảo thủ và kinh điển như các chuyên khác. Các học sinh ở đây chủ yếu là các em có thành tích học tập xuất sắc 9 năm phổ thông và lại được tuyển chọn rất kỹ lưỡng nên em nào cũng ra hồn cả. Học cũng giỏi mà chơi cũng tài. Tuy nhiên, Amsterdam nổi về chơi hơn là học. Học sinh vào đây đa số không còn nhiều em đam mê học hành chuyên ngành mà mình chọn chuyên. Các em vào đây là vì các môi trường Amsterdam nói thông thoáng, điểm giả các thầy cô phóng tay nên em nào cũng 9.0/9.5 cả, còn đội tuyển thì 10.0 khỏi phải học. Hầu hết các em vào Amsterdam đều có tư tưởng du học, nên 3 năm ở đây các em phấn đấu hoạt động tích cực, xây dựng hồ sơ cá nhân, làm các dự án vừa dưới đất vừa trên trời để mong sao lọt vào mắt xanh các trường Ivy-League và các elite khác ngoài Ivy. Các em lấy học thêm bên ngoài làm trọng, chứ học trên trường thi tầm phào, chả giải quyết vấn đề gì. Ví dụ, học sinh chuyên Anh thì tự học tiếng Anh, đi luyện SAT, thì AP/IB bên ngoài còn lại là đến lớp cho vui, cho đủ tiết để tốt nghiệp, chứ học hành gì. Nhiều cháu vào được chuyên Amsterdam cái là xin cha mẹ cho ngừng học hành một năm để ăn chơi đã vì 9 năm qua phấn đấu kinh quá rồi. Môi trường học và sống ở Amsterdam chia thành nhiều nhóm nhỏ, nói chung là lành mạnh, cạnh tranh, đố kị, và bọn chen đủ cả. Nhiều vụ học sinh tố lẫn nhau tới các trường bên Mỹ (đây là tôi được nghe kể) vì gian dối hồ sơ du học (không đạt giải mà bịa là có giải). Nếu xét về học thuật thì Amsterdam không thể có chiều sâu như HSGS vì HSGS gắn với trường ĐHTH có hệ thống giáo viên dày dạn, có phòng lab nghiên cứu khoa học rất bài bản như một sinh viên đại học. Nhưng nếu để con phát triển kỹ năng sống, kỹ năng cạnh tranh và vươn lên khốc liệt, thì Amsterdam chính là môi trường tốt. Hơn nữa, HN Amsterdam có thương hiệu rất tốt trong mắt các trường đại học hàng đầu Mỹ nên số lượng các cháu được vào elite school ở Mỹ nhỉnh hơn các trường khác rất nhiều, tuy không còn là lợi thế quá lớn trong những năm gần đây khi mà HSGS đang vươn lên mạnh.
#3 Chuyên Ngữ (CNN)
Nếu để tôi nhận xét về CNN thì tôi chỉ nói thế này: đây là một ngôi trường mà học sinh chuyên ngữ cũng học như học sinh chuyên toán và ngược lại. Nói thế để thấy cái sự khốc liệt và nghiêm túc của học hành tại đây. Mang tiếng học chuyên Anh nhưng bọn trẻ phải học toán nặng không khác gì môn chuyên, nên các cháu học ở đây thường có khả năng tự nhiên rất tốt. Học sinh của tôi tuy học chuyên Anh nhưng lại sang Mỹ học khoa học máy tính và y học. Tôi đã hướng dẫn và dạy không biết bao nhiêu thế hệ học sinh chuyên CNN và một điểm tôi đánh giá rất cao là sự khiêm tốn, cầu thị, học hỏi không ngững, dàm vượt qua nhưng suy nghĩ thông thường để thực hiện mục tiêu của mình. Tôi đã có những học sinh xuất chúng, đỗ học bổng cao vứt tại Mỹ, học chuyên sinh hóa rồi vào đại học y dược, học sinh học chuyên Anh nhưng lại thành kỹ sư công nghệ thông tin, và hiện gần nhất là một em đang học đại học Michigan chuyên ngành CS vừa mới xin được việc ở DC. Đứa nào cũng lễ phép, nhã nhặn, không tự tin thái quá, luôn biết mình cần phải cố gắng hơn nữa chứ không ảo tưởng về bản thân. Các thầy cô nơi đây thì có chuyên môn sư phạm cao, tuy còn hơn cổ lỗ sĩ về phương pháp giảng dạy, còn nặng tư duy bao cấp giáo dục kiểu "các anh chị học gì thì học nhưng phải qua được bài của tôi đã", thiếu tư duy hỗ trợ học sinh để đẩy các con tiến xa hơn tới các môi trường học đỉnh cao bên Mỹ. Mấy năm nay trường mở thêm hệ cấp II và liên tục thi thử nên doanh thu của trường cũng khá. Nói chung lãnh đạo nhà trường rất biết thế mạnh của mình và thị hiếu của các phụ huynh. Tóm lại đây là ngôi trường rất tốt và nếu có chọn học trường này thay vì chọn Amsterdam thì con bạn cũng không có gì phải nuối tiếc cả, có chăng là phải học è cổ ra thì mới được 9.0 vì thầy cô bên này không buông tay cho điểm như chỗ khác đâu.
#5: Chuyên SP
#5: Chu Văn An
Đây là hai trường mà tôi rất kính trọng về tính nghiêm túc, gia giáo, học ra học, chơi ra chơi, thầy ra thầy, trò ra trò, giữ được cái truyền thống tôn sư trọng đạo ngàn năm của dân tộc. Nói thế không có nghĩa là các trường khác không giữ được điều đó! Đừng đọc văn tôi mà suy luận kiểu đó! Về học hành thì tôi không đánh giá nhiều nữa vì có lẽ các PH đều biết uy tín của hai trường này rồi, nhưng có một điều mà tôi đánh giá tư quan sát khách quan là các trường này vẫn thiếu một điều gì đó mà chúng ta hay gọi là "the charms of Harry Potter school", tạm dịch là vẻ hào nhoáng của các trường sành điệu ở Hanoi. Nếu bạn không cần sự hào nhoáng, sự tác động của thương hiệu, ví dụ nhắc đến con học ở HSGS chuyên Toán là mọi người trầm trồ ngay, hay nhắc đến con học ở Amsterdam chuyên Anh là thi nhau xuýt xoa "ôi thế à! cháu giỏi thế." Còn hỏi con học ở Chu à, thì mọi người chỉ hơi hơi thích chữ không ố á. Thế nên nếu đỗ, HSGS, Amsderdam hay Chu Văn An thì nhiều cháu thường lựa chọn hai trường đầu tiên. Nhưng, với tôi, tôi dành sự kinh trọng rất cao cho CVA và CSP vì tôi đã có rất nhiều trải nghiệm với học sinh từ hai mái trường này.
Đây là những trường chuyên rất nổi tiếng ở Hà Nội mà tôi quan sát lâu nay, việc tôi đưa ra ranking chỉ là ý kiến chủ quan xét về mặt học thuật và thương hiệu nhiều hơn là thực tiễn của từng trường. Để có thể xếp hạng nghiêm túc, chúng ta cần xây dựng một bộ tiêu chí dựa trên số liệu thực chứng như cách mà USNews đang làm với các trường đại học Mỹ.
Nguồn sưu tầm của Thầy . Giang Nguyễn
