11/09/2026
Phóng tác từ nhiều nguồn phỏng vấn về tác giả Goncourt 2023 với "Veiller sur elle".
Ngày 7 tháng 11 năm 2023, tại nhà hàng Drouant ở Paris - nơi giải Goncourt được trao từ 1914 - cái tên được xướng lên không phải là ứng viên được đặt cửa nhiều nhất. Éric Reinhardt mới là người được dự báo. Nhưng sau mười bốn vòng bỏ phiếu (con số hiếm gặp, cho thấy hội đồng chia rẽ đến mức nào), lá phiếu quyết định thuộc về Jean-Baptiste Andrea, một tác giả 52 tuổi, mới viết đúng bốn cuốn tiểu thuyết, được nhà xuất bản độc lập nhỏ L'Iconoclaste ấn hành.
Bước ra khỏi Drouant, Andrea run giọng nói với báo chí: đây là khoảnh khắc phi thường mà ông không nghĩ sẽ được sống dù chỉ một lần trong đời. Rồi ông gửi một thông điệp, mà nếu tôi được chọn một câu để tóm gọn cả tinh thần của người đàn ông này, thì chính là câu đó cho tất cả những đứa trẻ đang mơ trở thành nhà văn và tự nhủ mình sẽ không làm được đâu:
"Soyez déraisonnables" - hãy vô lý đi...
Một tuổi thơ bị bảo rằng "viết văn không phải một cái nghề"
Andrea sinh năm 1971 ở Saint-Germain-en-Laye, lớn lên ở Cannes. Trong một cuộc phỏng vấn với Deborah Kalb năm 2020, ông kể hồi bé, ông muốn thành nhà văn. Người lớn bảo đó chẳng phải một nghề. Vậy là ông chuyển sang muốn làm... nhà cổ sinh vật học. Cho đến khi ai cũng nhận ra ông chỉ được điểm cao mỗi môn văn, và có lẽ sẽ không đóng góp gì đáng kể cho khoa học.
Ông rẽ vào một hướng vòng: học Sciences Po Paris, rồi làm biên kịch, đạo diễn ở cả Pháp và Los Angeles suốt hai mươi năm. Đến năm 46 tuổi - cái tuổi mà phần lớn tiểu thuyết gia đã có sự nghiệp lâu dài, ông mới xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay Ma Reine. Nó thắng liên tiếp giải Femina des lycéens, giải Tiểu thuyết đầu tay hay nhất, một tá giải khác. Cuốn thứ hai Cent millions d'années et un jour (2019). Thứ ba, Des diables et des saints (2021). Rồi thứ tư: Veiller sur elle - Goncourt.
Bốn cuốn, mười chín giải văn học. Không tồi cho một người "đến muộn".
….
Ở Drouant hôm trao giải, sau khi cảm ơn biên tập viên đã khuất Sophie de Sivry, Andrea nói một câu ngắn về nghề của mình:
"L'art, c'est la liberté." - Nghệ thuật là tự do. Tôi luôn tin vào cái chất tiểu thuyết (le romanesque). Nó chưa bao giờ chết.
Đây là điều khiến Andrea khác nhiều tác giả cùng thời. Trong một thời đại mà tiểu thuyết Pháp thường bị chê là quá tự truyện, quá khép kín, quá "auto-fiction", ông trở lại với thứ tiểu thuyết kể chuyện lớn: một câu chuyện tình xuyên nhiều thập kỷ, có nhà điêu khắc, có nữ quý tộc, có Vatican, có phát-xít, có nghệ thuật, có tôn giáo, và như chính ông nói khi Atlantic Books mua bản quyền tiếng Anh - "có lẽ cả một chút phép màu nữa". Có lúc, ông thú thật, ông sợ sẽ không ai hiểu một câu chuyện trộn lẫn từng ấy thứ.
Nhưng độc giả hiểu. Bảy trăm nghìn bản chỉ ở Pháp. Ba mươi tư ngôn ngữ. Bản dịch tiếng Anh của Frank Wynne ra tháng 8/2025 tại Anh. Tại Copenhagen tháng 11/2024, kênh Louisiana đặt tên cho cuộc trò chuyện của họ với ông là "Cánh cửa nhìn vào một thế giới khác" - một cách gọi đúng: đọc Andrea là bước qua một cửa sổ vào thế giới nơi câu chuyện vẫn còn quan trọng.
Bài phóng tác từ các nguồn: tường thuật của AFP về lễ trao Goncourt 2023 (7/11/2023); Deborah Kalb Q&A with Jean-Baptiste Andrea (5/2020); Phỏng vấn Cultura về “Veiller sur elle”; thông cáo báo chí của Atlantic Books khi mua bản quyền tiếng Anh (3/2024); Louisiana Channel, "A Window Into Another World" (11/2024).