16/12/2025
🤔 CÓ THỂ BA MẸ CHƯA BIẾT VỀ MÚT TAY Ở TRẺ SƠ SINH 🤔
📌 DƯỚI GÓC NHÌN VỀ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC 📌
Hẳn ba mẹ vẫn biết, và vẫn thường nghĩ, rằng mút tay chỉ là một thói quen đơn giản, thường thấy ở các em bé sơ sinh. Nhưng nhiều hơn thế, trong tâm lý học giai đoạn đầu đời, việc con biết mút tay, có thể coi là một dấu mốc quan trọng trong quá trình con phát triển; tiết lộ cách trí não và cơ thể con bắt đầu kết nối, phối hợp với nhau, nền tảng cho nhiều vận động sau này.
📕 Đa phần, trẻ sơ sinh mút tay bởi nó đem lại cảm giác thoải mái, xoa dịu; tương tự như phản xạ mút con có trong giai đoạn 0-1 tháng tuổi. Nhưng, điều thú vị mà chúng ta thường không để ý, cũng là điều page sẽ đi sâu trong post này, là BẰNG CÁCH NÀO em bé đã HỌC được kỹ năng này. Nếu ba mẹ đã đọc bài viết trước về giai đoạn Undifferentiation (gđ Chưa hình thành sự phân biệt) của page, ba mẹ sẽ biết là khi con mới sinh ra, con chưa ngay lập tức biết về cơ thể mình, nhận ra sự khác biệt của cơ thể với những điều xung quanh, hay biết cách để điều khiển nó. Hành động của con trong giai đoạn đầu tiên này đều là ngẫu nhiên, ít sự kiểm soát, và phụ thuộc nhiều vào phản xạ. Việc con mút tay cũng bắt đầu như thế. Ban đầu, trẻ sơ sinh di chuyển tay một cách ngẫu nhiên, và đôi khi tình cờ mới đưa được tay đến, hoặc đến gần miệng. Dần dần, theo quá trình nhận thức của con bén rễ, những chuyển động tay đó từng bước một trở thành có kiểm soát và có chủ đích. Cho tới khi con hoàn toàn có thể dễ dàng đưa được tay lên miệng theo ý mình, lúc này, rất nhiều dấu mốc quan trọng đã đạt được:
👉 Cải thiện định vị Tay - Miệng
Em bé đã học được cách kiểm soát tay của mình tốt hơn, biến chuyển động ngẫu nhiên, hỗn loạn sang hành động ngày một chính xác
👉 Sự khởi đầu của những hành động theo chủ đích
Mút tay không còn chỉ là một phần của phản xạ mút. Bé sơ sinh lúc này đã có thể tự đưa tay lên miệng theo ý định, mong muốn xuất phát từ chính bản thân mình - một bước đầu tiên tới hình thành rõ ràng ý định trong hành vi.
👉 Biểu hiện sơ khai của việc con tự biết an ủi, xoa dịu chính mình
Bằng cách mút tay, con đang thực hành một trong những cách đầu tiên để giúp bản thân bình tĩnh lại, mà không cần nhờ đến tác động từ bên ngoài. (Ba mẹ hẳn cũng đã biết điều này rất quan trọng)
💡 Trong lý thuyết về giai đoạn phát triển tri giác - vận động của J.Piaget (Sensorimotor Stage), mút tay thuộc về Primary Circular Reactions, có thể dịch là, những hành động lặp lại sơ khai. Những hành động đơn giản này đầu tiên được trẻ sơ sinh vô tình thực hiện, rồi lặp lại bởi cảm giác dễ chịu, thú vị, … mà hành động đó mang lại. Từ “circular” ở đây nghĩa là hành động đó tự tạo thành một vòng lặp, VD như: bé mút tay -> thấy thoải mái -> lặp lại hành động mút tay. Thông qua quá trình lặp lại những hành động này, bé không chỉ hình thành những thói quen, mà còn từ từ khám phá ra cách cơ thể mình hoạt động.
Để dễ hình dung, ba mẹ có thể để ý, và liên hệ với khi bé nhà mình nằm chơi với thảm nhạc. Ban đầu, khi con mới phát hiện ra những chiếc xúc xắc được treo ngay trong tầm nhìn, tầm với, tất cả đều mới chỉ là những khoảnh khắc vô tình quơ tay, quơ chân trúng. Nhưng nhờ được những âm thanh vui tai đến từ những chiếc xúc xắc khích lệ, con mới cố gắng lặp lại hành động của mình để lại được nghe những âm thanh đó.
🎓 Những hành động lặp lại sơ khai này đánh dấu bước chuyển mình từ giai đoạn hoàn toàn phụ thuộc vào phản xạ bẩm sinh, tới sự xuất hiện của những hành động có chủ đích và kiểm soát rõ ràng. Khi một em bé mút tay, hay phấn khích vùng vẫy chơi với thảm nhạc, … bé học được rằng: HÀNH ĐỘNG CỦA MÌNH CÓ THỂ DẪN ĐẾN MỘT KẾT QUẢ ĐƯỢC DỰ ĐOÁN TRƯỚC. Đây là một trong những hình thái sớm nhất của nhận thức về nguyên nhân - kết quả của trẻ sơ sinh, tuy chưa về tất cả mọi thứ, nhưng bắt đầu từ chính bản thân mình. Mỗi hành động lặp đi lặp lại này, còn góp phần củng cố liên kết thần kinh về vận động, cải thiện khả năng định vị, và xây nên nền móng cho những hoạt động tinh vi, phức tạp hơn sau này.
😎 Hiểu được điều này, ba mẹ có thể nhận thấy mút tay ở trẻ sơ sinh là một hành vi rất tự nhiên, lành mạnh và mang lại nhiều lợi ích trong những tháng con mới chào đời. Ba mẹ không cần thiết phải kích thích, hỗ trợ con học được cách mút tay; nhưng rất không nên hạn chế, cấm cản con làm vậy, hãy cứ để mọi thứ diễn ra theo cách mà nó được định sẵn.
‼️ Dù vậy, để hạn chế những ảnh hưởng không tốt về mặt sức khỏe cho con, ba mẹ nên lưu ý giữ tay và vệ sinh miệng cho con sạch sẽ. Ngoài ra, cũng không nên để con duy trì thói quen mút tay quá lâu. Thứ nhất, là bởi khi con lớn, con đã phát triển hoàn thiện hơn về mặt nhận thức cơ thể mình và khả năng vận động, không còn cần đến mút tay như một cách để thực hành nữa. Thứ hai, mặc dù có những lợi ích về việc giúp con xoa dịu bản thân, nhưng khi lớn dần, con cần phải phát triển các phương pháp khác nữa; quá phụ thuộc vào mút tay lúc này lại có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Và cuối cùng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, duy trì việc mút tay tới khoảng 3-4 tuổi trở về sau còn dẫn đến phát triển không tốt về cấu trúc răng, cấu trúc ngón tay, khả năng ăn nhai, phát âm …
☘️ Tóm gọn lại, việc trẻ sơ sinh mút tay là một điều xảy đến rất tự nhiên và phổ biến, ba mẹ không nên quá lo lắng, mà nên nhớ rằng đó chính là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy con đang phát triển bình thường và mạnh khỏe. Mong rằng chút thông tin trên đây giúp ích phần nào cho ba mẹ trên con đường nuôi dạy con; và trộm vía, nhà Mầm Sồi cũng chúc các con hay ăn, chóng lớn, thông minh, lanh lợi, ba mẹ nhé! ☘️
