01/08/2021
(English below)
Trí nhắc nhớ hình ảnh. Hương nhắc nhớ về khoảnh khắc theo mãi đến sau này.
Ở nhà cùng AN để khoảnh khắc mùi hương luôn an yên.
Mind and sight represent both what things look like and what they mean. Scent recalls the memorable moments and it has us all up in our nostalgia.
With AN, the closeness time with our family would be sweeter and peace-er.
-----
AN moment ANY moment.
Vì sao mùi hương có thể gợi bạn nhớ những kỷ niệm quá khứ?
Có bao giờ bạn gặp một mùi thương bất ngờ thoáng qua, dù xa lạ hay thân quen nhưng lại gợi đến bạn những ký ức xưa cũ? Mùi hương liên kết với sự hoài niệm rất mạnh mẽ, còn có tên gọi riêng là “hoài niệm mùi hương”. Dưới đây là những lý do vì sao hiện tượng này lại xuất hiện trong cuộc đời mỗi người.
Hiện tượng hoài niệm mùi hương là gì?
Hoài niệm mùi hương có tên gọi gốc là nostalgic smells, gần như tất cả chúng ta đều trải nghiệm khoảnh khắc một hương thơm thoang thoảng bỗng mang về những ký ức tưởng chừng như đã mất từ lâu.
Theo mô hình trí nhớ của Atkinson-Shiffrin, thông tin cần đi qua ba bộ nhớ: tạm thời, ngắn hạn và dài hạn. Những ký ức này thật chất vẫn nằm đâu đó trong bộ nhớ dài hạn, nơi lưu trữ thông tin bị quên lãng theo thời gian.
Nếu bạn đã từng một lần trải nghiệm hiện tượng này, ngoài những hình ảnh hoài niệm hiện ra thì còn đi kèm cảm xúc mà bạn có về hồi ức ấy. Cảm xúc đó tiêu cực hay tích cực sẽ tuỳ vào trải nghiệm của bạn.
Cách mùi hương in dấu ký ức
1. Mùi hương có thể chen vào ký ức dài hạn
Ký ức dài hạn là những thông tin đã được in dấu vào trí nhớ của bạn đủ lâu để nằm ngoài nhận thức, chỉ xuất hiện khi cố gắng hồi tưởng lại. Một vài ký ức dài hạn dễ hồi tưởng hơn khi có sự hỗ trợ của mùi hương.
Từ lâu, vỏ não quả lê có vai trò trong hệ thống khứu giác nguyên thủy, giúp chúng ta ngửi và nhận biết mùi hương. Khu vực OFC (viết tắt của orbitofrontal cortex: vỏ não trán ổ mắt) có nhiệm vụ phân biệt các trải nghiệm giác quan như thị giác, vị giác, thính giác,... và liên kết trải nghiệm đó với một mùi hương nhất định. Như khi giặt đồ cùng mẹ, hương thơm nước xả được vùng vỏ não quả lê nhận biết. Sau đó khu vực OFC sẽ xác định trải nghiệm giặt đồ này thông qua các giác quan để giúp mùi hương in dấu khoảnh khắc đó trong vỏ não.
2. Mùi hương kích hoạt những cảm xúc đi kèm ký ức
Điều này diễn ra bởi mối liên hệ giữa khứu giác và hạch hạnh nhân.
Hạch hạnh nhân là nơi xử lý những ký ức đi kèm cảm xúc. Mùi hương đi vào mũi, qua dây thần kinh sọ rồi đến khứu giác để giúp não cũng “ngửi” được hương thơm. Hạch hạnh nhân được kích thích bởi mùi hương sẽ gợi lại cảm xúc, kéo theo đó là ký ức hiện lên trong tâm trí bạn như những bóng đèn nhấp nháy.
Còn bạn thì sao? Đâu là mùi hương hoài niệm mà bạn ghi nhớ nhất?