27/12/2022
| ĐÀM ĐẠO VỚI KHỔNG TỬ |
| Vũ Ngọc Quỳnh dịch từ nguyên bản tiếng Trung DỮ KHỔNG TỬ ĐỐI THOẠI của Hồ Văn Phi (1998) |
| MINH TRIẾT PHƯƠNG ĐÔNG |
HỒ VĂN PHI: … không ít người ngộ nhận rằng, chủ nghĩa nhân đạo là sản phẩm của nền văn minh phương tây, chủ nghĩa tư bản. Phương đông chưa có chủ nghĩa Nhân đạo… Sự phồn vinh của chủ nghĩa tư bản công nghiệp đã nhanh chóng đổi mới lĩnh vực hình thái ý thức tư tưởng. Trên tinh thần khỏi phục nền văn hóa cổ Hy Lạp, La Mã, họ phản đối sự ràng buộc của chủ nghĩa cấm dục, lấy thần thánh làm trung tâm dưới sự thống trị của giáo hội thời trung cổ; họ kêu gọi “Tự do, bình đẳng, bác ái”, nhấn mạnh giá trị và sự tồn nghiêm của con người, đề cao tự do hòa bình của cá nhân.
KHỔNG TỬ: Chủ nghĩa nhân đạo xuất hiện trong thời Phục Hưng và chủ nghĩa “Người nhân đức biết yêu người” của ta có chỗ giống nhau và cũng có chỗ khác nhau.
HỒ VĂN PHI: Nhân mà ngài đề xuất là nhân vì người, cái gì mình không muốn thì đừng đẩy sang cho người khác, tức là phải hướng dẫn và hoàn thiện người khác bằng tư tưởng và hành động của mình. Nhân đạo chủ nghĩa đề xướng từ thời Phục Hưng là những quy ước hành động trong cái bề ngoài. Con người sinh ra là bình đẳng. Trời phú cho con người một số quyền lợi mà thánh thần không thể xâm phạm. Từng người đều muốn phát triển và không muốn bị người khác hạn chế. Thế là mọi người ký tên vào khế ước, định quy tắc, duy trì lợi ích chung, thừa nhận dục vọng riêng và lợi ích riêng của từng cá nhân.
KHỔNG TỬ: Như vậy là có chỗ chưa được hoàn thiện. Ta luôn luôn chủ trương “Dục nhưng không thể quá”. Bởi vì dục vọng là vô cùng, khó lòng lấp nổi! Một khi dục vọng bành trướng, xung đột với lý trí, thì những quy tắc đó còn có tác dụng gì nữa đâu! Đó chính là điểm khác biệt lớn với chủ nghĩa nhân đạo, chí công vô tư của ta… Một loại tư tưởng, một nền văn hóa tồn tại được là nhờ có những điều kiện hợp lý. Từ lúc này mầm đâm rễ đến khi đơm hoa kết trái đều nhờ vào hoàn cảnh riêng biệt, thời gian thích hợp, gọi là gặp thời gặp đất. Chủ nghĩa nhân đạo lấy người làm bản vị của phương tây đã có tác dụng lớn lao, thì chú nghĩa nhân đạo lấy nhân làm gốc của phương đồng cũng sẽ có những tác dụng riêng của nó…
| trích chương: Thiên về Nhân |
| ĐÀM ĐẠO VỚI KHỔNG TỬ |
| Vũ Ngọc Quỳnh dịch từ nguyên bản tiếng Trung DỮ KHỔNG TỬ ĐỐI THOẠI của Hồ Văn Phi (1998) |
| MINH TRIẾT PHƯƠNG ĐÔNG |
̂̉ngtử ̣ch