12/01/2026
Trong cái lạnh se sắt của những ngày cuối năm, không gì thi vị bằng việc ngồi bên bếp lửa, nhấp ngụm trà xanh nóng hổi và nhấm nháp miếng chè lam dẻo thơm. Món quà quê mộc mạc ấy, chẳng biết từ bao giờ, đã trở thành một phần không thể thiếu của Tết Hà Thành, đặc biệt là vùng đất xứ Đoài mây trắng.
Người lần đầu nghe tên thường thắc mắc: "Rõ ràng là bánh, sao lại gọi là chè? Mà màu nâu, sao lại gọi là lam?". Câu trả lời nằm ở chính triết lý sống ân tình của người xưa. Các cụ cao niên ở Thạch Xá bảo rằng, gọi là chè bởi món ăn này sinh ra không phải để ăn lấy no, mà là để "se duyên" cùng nước chè. Vị ngọt sắc của mật mía, vị cay nồng của gừng già trong bánh như sinh ra để bù trừ cho cái chát tiền, ngọt hậu của trà xanh; thiếu trà, miếng bánh như mất đi một nửa linh hồn. Còn gọi là lam, không phải màu xanh lam, mà là để chỉ màu của sự chân chất, lam lũ. Màu bánh nâu sồng giống hệt màu tấm áo tứ thân bạc màu sương gió của người nông dân Bắc Bộ một nắng hai sương. Cái tên gợi lên sự gần gũi, mộc mạc, như chính tấm lòng thơm thảo của người quê dành tặng cho khách quý phương xa.
Nhắc đến chè lam, người sành ăn sẽ nghĩ ngay đến Thạch Xá – ngôi làng cổ nằm dưới chân chùa Tây Phương. Chè Lam ở đây nổi tiếng nhất vùng không chỉ bởi bề dày lịch sử hàng trăm năm, mà còn bởi sự khắt khe, tỉ mỉ trong khâu chọn nguyên liệu. Để làm ra thanh chè chuẩn vị, người Thạch Xá phải chọn loại nếp cái hoa vàng hạt tròn mẩy, rang lên nổ bỏng trắng xóa rồi mới nghiền thành bột mịn nhẹ tênh. Gừng phải là gừng già cay nồng nàn, mật phải là mật mía sánh đặc, ngọt đậm đà. Dưới bàn tay tài hoa của nghệ nhân, các nguyên liệu ấy được nhào trộn thủ công bên chảo lửa, quyện chặt vào nhau tạo nên độ dẻo quánh mà vẫn giữ được sự tơi xốp đặc trưng.
Cầm thanh chè lam phủ lớp bột áo trắng ngà trên tay, chưa ăn đã thấy thơm. Cắn một miếng, cảm nhận đầu tiên là cái dẻo mềm của bột nếp, tiếp đến là vị ngọt sắc của mật mía tan chảy, rồi bất chợt gặp hạt lạc rang bùi bùi giòn tan. Sau cùng, cái cay nồng ấm sực của gừng già lan tỏa nơi cuống họng, xua tan đi cái lạnh giá của ngày đông. Lúc ấy, nâng chén trà nóng lên nhấp một ngụm, vị ngọt và vị chát hòa quyện, thấy cả cái Tết xưa ùa về ấm sực trong lồng ngực.
Hiểu được nỗi nhớ nhung hương vị cổ truyền của những người con xa quê hay những vị khách sành ăn nơi phố thị, Hồng Lam đã cẩn trọng lựa chọn và mang về những thanh chè lam chuẩn gốc làng nghề Thạch Xá. Vẫn là công thức gia truyền trăm năm, vẫn là những nguyên liệu mộc mạc nếp - mật - gừng - lạc, chè lam tại Hồng Lam giữ trọn vẹn hương vị chuẩn xứ Đoài. Tết này, ghé Hồng Lam chọn hộp chè lam Thạch Xá, thêm gói trà ngon, là bạn đã gói ghém cả một trời ký ức và sự ấm áp mang về cho gia đình.
--------------
Cùng Hồng Lam gom nhặt lại những mảnh ký ức của ngày hôm qua để thêm trân trọng những phút giây sum vầy hiện tại. Hành trình cảm xúc ấy sẽ được chúng mình kể lại trọn vẹn trong series "Tết Xưa & Tết Nay".
————————
Ô mai Hồng Lam Lê Quang Định
Địa chỉ: 263B Lê Quang Định, Phường Gia Định, TpHCM
SĐT/ZALO: 0916536257