17/08/2026
Tép riu trăm bát đong đầy,
Bao nhiêu bát muối đã đầy đủ chưa?
Phận em muối mắm xin thưa,
Bốn mươi bát chẵn là vừa anh ơi.
Gạo rang mười bát nhân đôi,
Một năm ấp ủ là thời cất chung.
Đậu xanh hai bát rang hồng,
Vắt xong bỏ đỗ, nước trong vào nồi.
Bắc lên bếp lửa đun sôi,
Sáu giờ vàng ngọc em thời nhấc ra.
Mắm này đem biếu thông gia,
Thơm ngon tinh khiết, đậm đà tình quê…”
Vần thơ ấy cứ theo đuổi tôi suốt một thời thanh xuân, rồi theo tôi đến tận những năm tháng trưởng thành.
Ngày ấy, những bữa cơm quê không cầu kỳ. Một bát cơm trắng, một chút mắm tép, vài miếng rau luộc… vậy mà đủ làm nên một bữa cơm ngon và đủ đầy. Trong từng hạt gạo, con tép riu, hạt muối, người ta gửi vào đó cả câu chuyện của đồng ruộng, của những mùa nước nổi và của những người nông dân một nắng hai sương.
Rồi cuộc sống ngày càng vội vã. Những cách làm xưa dần trở nên khó giữ nguyên. Không phải vì người ta không còn yêu hương vị cũ, mà bởi thời gian dành cho một bữa cơm, cho một chum mắm ủ đủ lâu, dường như ngày càng ít đi.
Thịt chưng mắm tép Thanh Nguyễn ra đời từ chính những trăn trở ấy.
Chúng tôi không dám nói rằng mình có thể giữ nguyên tất cả những gì thuộc về ngày xưa. Càng không thể làm hài lòng tất cả mọi người. Nhưng chúng tôi mong rằng, trong mỗi hũ thịt chưng mắm tép, vẫn giữ lại được một chút hương vị của quê nhà; một chút mặn mòi của con tép riu, vị thơm của gạo rang, vị đậm đà của mắm và hơi ấm của căn bếp quê.
Để rồi, giữa cuộc sống hiện đại và những bữa ăn vội vã, chỉ cần mở nắp một hũ mắm tép, đặt bên cạnh bát cơm nóng, người ta có thể chợt nhớ về một miền quê đã từng rất gần.
Đó không chỉ là một món ăn.
Đó là một cách để hoài niệm trở về.
Và đâu đó trong hương vị ấy, là ký ức về nền văn hóa lúa nước, về người nông dân, về những bữa cơm gia đình và về một miền quê Ninh Bình đậm tình, đậm nghĩa.@
