04/06/2022
Mình nhiều việc quá nhưng lỡ đú bài trong group Ngáo nên đành phải bỏ chút thời gian để chia sẻ cho các bạn vài điều ạ. Dưới đây là kiến thức mình rút ta từ kinh nghiệm thực tế, mình đã gặp ở vườn nhà mình kết hợp với quá trình tìm hiểu và nghiên cứu các tài liệu của nhiều nước khác nhau.
Bệnh sùi và chảy gôm mô ký chủ là hai loại bệnh không quá xa lạ, mà cũng không quá quen thuộc đối với hầu hết đa số những người chơi sen đá.
I. BỆNH SÙI
Bệnh sùi thường xuất hiện vào mùa mưa hoặc những nơi có độ ẩm cao đặc biệt là ở môi trường kiềm do vi khuẩn Agrobacterium kết hợp với một số loại nấm có trong giá thể, đất trồng gây nên. Các loại vi khuẩn và nấm này có rất nhiều nguyên nhân để hình thành như: côn trùng đem mầm bệnh hay vi khuẩn từ môi trường này sang môi trường khác, nguồn nước tưới cây không sạch (đây là lý do mình luôn luôn dùng dụng cụ để đo độ sạch của nước mỗi lần pha thuốc phòng trị bệnh cũng như khi tưới sen bình thường), thành phần trộn giá thể hay đất trồng có sẵn mầm bệnh và vi khuẩn do không có cách xử lý đúng đắn trong quá trình bảo quản và sử dụng. Vi khuẩn và nấm chủ yếu xâm nhập vào cây qua các đường như: vết thương hở, vết trầy,…
Khi cây có dấu hiệu bị sùi, thân cây sẽ xuất hiện những vết u, nốt sưng tròn kết thành chùm như trứng côn trùng, trứng ốc hay có dạng như vết sùi mào gà ở người. Những vết này sẽ thường xuất hiện trên thân, nách lá, các mắt lá rụng hoặc ở rễ. Cây có sức đề kháng yếu sẽ dần dần rụng lá hoặc mất sắc tố xanh chuyển qua vàng lá rồi rụng dần do nguồn dinh dưỡng bị gián đoạn bởi các nốt sưng sùi do vi khuẩn gây nên. Khi để lâu ngày, các vết sưng sùi sẽ càng phát triển lớn hơn làm suy giảm chức năng của cành, nếu trong trường hợp nặng có thể làm gãy cành và lây lan mạnh hơn.
Bệnh sùi thường sẽ gây nguy hiểm đối với cây non vì những vết sưng sùi sẽ làm tắt nghẽn và hạn chế quá trình truyền dinh dưỡng nuôi cây làm cho cây yếu đi, còi cọc và chết dần. Đối với cây trưởng thành, thân thụ, gốc già và có sức đề kháng tốt thì chỉ cần xử lý các nốt sùi, xử lý giá thể, đất trồng sau đó đánh thuốc trị bệnh là sẽ khỏi.
Cách phòng trị bệnh:
Trước hết phải xử lý toàn bộ dụng cụ làm vườn và cắt cành. Sau đó xử lý các vết sùi trên thân cây, nếu mật độ quá nhiều thì nên cắt bỏ phần bị nhiễm bệnh để tránh trường hợp lây lan.
Rửa sạch, khử khuẩn chậu và thay toàn bộ giá thể mới để tránh lưu giữ vi khuẩn vì các loại vi khuẩn và nấm có thể tồn tại trong giá thể từ 1-3 năm.
Có thể dùng COC85 hoặc Anvil để phun phòng và trị bệnh này, nhưng cần phun đúng liệu trình thì mới có kết quả. Phun 3 lần, mỗi lần cách ngày để cây có thời gian ngấm thuốc. Bình thuờng các bạn chỉ phun đúng một lần rồi ngưng thì sẽ không có kết quả, nên nhiều người phun xong cây vẫn nấm, vẫn bệnh, vẫn rệp như thường là do sai cách thức phun phòng trị bệnh.
Có thể tưới kèm những loại thuốc chống sốc hoặc tăng đề kháng cho cây mau phục hồi.
Lưu ý: Trong quá trình cây nhiễm bệnh không bón hay tưới thêm phân vào vì sẽ dễ khiến cây stress, mất sức và chết.
Có thể dùng các loại thuốc có công dụng tương đương để phòng và trị bệnh sùi, nhưng do hai loại thuốc trên dễ kiếm, giá thành rẻ, công dụng cũng tốt nên mình gợi ý để các bạn dễ sử dụng.
II. BỆNH CHẢY GÔM MÔ KÝ CHỦ
Bệnh chảy gôm thường do các chủng nấm họ Phytophthora.sp gây ra. Không chỉ riêng về chủng nấm này, mà nói chung các loại nấm mốc khác chủ cũng yếu xuất hiện vào mùa mưa hoặc những nơi có mật độ trồng sen dày đặc nhưng thiếu nắng, thiếu sáng. Giá thể ẩm thấp, thoát nước kém cũng là một nguyên nhân tạo nên môi trường thuận lợi để mầm bệnh phát triển.
Nấm thường xâm nhập qua hệ thống rễ cây, đặc biệt là những chóp rễ non. Khi rễ có những vết trầy xước do giá thể có những loại đá khoáng sắt nhọn, hoặc tổn thương do tuyến trùng, thì nấm sẽ xâm nhập vào trong và phá hoại hệ miễn dịch của cây từ đó gây ra các bệnh kèm theo như hiện tượng mất diệp lục, còi cọc… Ngoài ra nấm còn xâm nhập qua các vết thương hở trên thân.
Khi nấm xâm nhập vào bên trong và phát triển mầm bệnh, cây sẽ có hiện tượng chảy gôm. Các vết gôm chảy ra và vón cục dính trên thân, hoặc phần kết nối giữa lá và thân sẽ xuất hiện vết gôm tròn, cứng nhìn giống viên đất nung.
Cũng giống với bệnh sùi, bệnh chảy gôm do nấm khuẩn gây nên sẽ rất nguy hiểm với cây non, sức đề kháng yếu. Cây trưởng thành có đề kháng mạnh thì sau khi xử lý và đánh thuốc thì có thể vượt qua nhưng sẽ để lại nhiều sẹo và rất có nguy cơ lây nhiễm các mầm bệnh khác do hệ miễn dịch đã suy giảm.
Cách phòng trị bệnh:
Cách thức tương tự như trên. Cần kĩ lưỡng vệ sinh tất cả các vật dụng liên quan đến làm vườn để tránh lây nhiễm chéo.
Thay đổi phương thức trồng và sắp xếp các chậu sao cho thoáng mát, phân bón đủ lượng, không để cây thiếu chất hay thừa khoáng.
Phun các loại thuốc phòng nấm định kì. Có thể dùng COC85, Anvil, Nano bạc, Nano đồng, Enzym Trichoderma để ngừa nấm hoặc EM-HLC để đặc trị tuyến trùng.
Lưu ý: Trong quá trình cây nhiễm bệnh không bón hay tưới thêm phân vào vì sẽ dễ khiến cây stress, mất sức và chết.
Qua bài viết này, mình cũng có đôi lời chia sẻ với mọi người về cách thức đánh thuốc phòng trị bệnh và các loại công thức giá thể. Khi đánh thuốc, mọi người cần phải biết rõ nguyên nhân cũng như tình trạng bệnh và sức đề khách của cây để có liều lượng đúng khi xử lý chứ không nên đánh thuốc liên tục với liều lượng sai hoặc nhiều loại thuốc cùng lúc sẽ dễ làm cho cây kiệt sức, cháy lá, yếu dần và chết.
Giá thể cũng là một phần rất quan trọng quyết định sức khoẻ cây.
Thứ nhất: Khí hậu Việt Nam, đặc biệt là các nơi có nhiệt độ cao, nóng ẩm, nắng gắt sẽ không phù hợp với các loại giá thể full các loại đá khoáng.
Thứ hai: Thành phần vi lượng khoáng không phải đều tốt cho tất cả các loại cây.
Thứ ba: Tỷ lệ khoáng quá nhiều trong giá thể sẽ làm cho cây dễ dàng bị đột biến và nhiễm bệnh.
Thứ tư: Các loại đá khoáng có cạnh sắt nhọn sẽ dễ dàng làm hư rễ, đặc biệt là rễ non khi bị tổn thương sẽ dẫn đến cây dễ bị tuyến trùng và các loại bệnh hại khác xâm nhập.
Thứ năm: Rải mặt bằng các loại đá khoáng nhưng không tìm hiểu kĩ tình trạng cây sẽ dễ dẫn đến hiện tượng trầy xước thân cây, khô thân, teo thân đối với những cây còn non và đang phát triển.
Thứ sáu: Không phải cứ ép cây vào giá thể khô, cằn là cây sẽ lên màu. (Vấn đề màu sắc của cây, nếu có thời gian mình sẽ làm thêm 1 bài viết khác chi tiết hơn để các bạn tham khảo).
Thứ bảy: Mỗi loại cây sẽ phù hợp với từng loại giá thể khác nhau. Ví dụ: sen đài sẽ phù hợp với giá thể A, sen cành sẽ phù hợp với giá thể B, sen mầm, sen vĩ sẽ phù hợp với giá thể C. Cụ thể hơn, giá thể trồng Thiên Thanh sẽ ẩm hơn giá thể trồng sen đài, nhưng phải khô hơn giá thể trồng các loại sỏi, mà giá thể trồng sỏi lại phải khô hơn giá thể trồng Aeonium :))))
Thứ tám: Giá thể trồng ở cùng một khu vực nhưng khác môi trường sẽ cho ra kết quả khác nhau. Ví dụ: cùng một cây trồng chung ở một vườn, cùng loại giá thể nhưng để hai nơi khác nhau cây sẽ phát triển khác nhau, hoặc ở cùng khu vực là Tp. HCM, cây trồng cùng một loại giá thể nhưng ở hai nhà khác nhau, hai điều kiện chăm sóc khác nhau sẽ cho ra kết quả khác nhau.
Còn nhiều lắm, nhưng bài viết cũng khá dài, mình xin chia sẻ đến đây thôi, nếu có vấn đề gì khúc mắc các bạn để lại bình luận phía dưới. Nếu có thời gian và trong khả năng mình sẽ trả lời ạ.
