17/09/2020
🌝🌝🌝
[HÔM NAY BẾP NHÀ CUỘI KHÔNG QUẢNG CÁO BÁNH, BẾP NHÀ CUỘI SẼ NÓI CHO BẠN VỀ TẾT TRUNG THU]
---
Tết Trung thu, sau quá trình diễn biến lâu dài của tư tưởng và phong tục, đã trở thành một ngày hội lớn trong năm. Có lẽ thoạt đầu, ngày này được quan niệm là lễ hội ca ngợi rồng hay những con vật quái dị nào đó mà qua óc tưởng tượng của người xưa cho rằng có khả năng làm cho mưa thuận gió hòa. Sau đó, mặt trăng được cho là bảo trợ cho sự sinh nở, rồi sau đó nữa, trăng tròn lại có nhiệm vụ gắn bó trai gái bằng sợ chỉ của “ông Tơ”, “bà Nguyệt”… Đó là một câu chuyện dài, và hôm nay, ad sẽ kể cho các bạn một cách cực kì vắn tắt, biết là có thể vẫn sẽ không thể ngắn trong vài ba câu, nhưng mà Bếp Nhà Cuội vẫn muốn chia sẻ một chút về ngày hội lớn này!
Câu chuyện bắt đầu từ thuở ban sơ trong thiên nhiên và vũ trụ… Theo thuyết âm dương thì dù có những sự thất thường bên ngoài, chu kỳ của âm và dương luôn diễn ra theo thứ tự bất di bất dịch. Vào lúc khí dương dần mất đi sức mạnh từ sau Hạ chí thì gần với lúc đó, khí âm dâng lên ngự trị vào Thu phân và trở nên mạnh nhất lúc Đông chí. (Hay như người ta thường gọi là âm thịnh dương suy ha). Tạm bỏ qua về khoảng thời gian Đông chí, vì nó không liên quan trong bài viết và mục đích của ad. Nói về Thu phân, thời kì này rơi vào ngày rằm tháng tám âm lịch, thời điểm giữa ba tháng mùa thu, nên người ta gọi là “ tết trung thu” hay “tết tháng Tám”. Trăng trung thu tròn, sáng rực rỡ.
Từ thời thượng cổ, tư tưởng chủ trì tết Trung thu là để ca ngợi, tôn vinh con rồng. Rồng? Sách viết, rồng là biểu tượng của mưa và sự phì nhiêu, đối với người Việt và người Trung Quốc, rồng được xem là đại ân nhân. Con rồng được người xưa cho rằng có quan hệ với giống cá sấu lợn xưa kia xuất hiện ở vịnh Hạ Long của Việt Nam và sông Dương Tử bên Trung Quốc. Túm lại, dù thế nào thì dân gian cho rằng nó là con vật có vảy to nhất. Không chỉ vậy, đêm rằm tháng tám, mọi người còn tụ họp xem trăng lên, đoán những điềm báo dựa vào màu sắc và dáng vẻ của trăng. Trăng sáng vằng vặc, sẽ có bội thu, màu vàng thì tằm sẽ nhả nhiều tơ, đất nước thái bình. Nếu trăng chuyển màu xanh thì sẽ có nạn đói. Nếu trăng có chân (?) thì vua sẽ đam mê tửu sắc hoặc bạo hành, v.v
Đồng thời, trung thu cũng là tết dạm hỏi. Nam và nữ đứng thành từng nhóm hát đối đáp, ngắm trăng và tìm bạn đời. Họ trao nhau những là quạt, vòng tay dùng vật làm tin. Họ sẽ nhai trầu nhằm mang giá trị giao ước. Sau đó sẽ diễn ra lễ dạm hỏi và cưới xin. Về sau, phong tục trở nên tinh tế hơn với sự phát triển của văn hóa và ý thức hệ Nho giáo, nghệ sĩ đã biến Tết trung thu thành tết ngắm và thưởng trăng. Các nhà thơ tụ họp dưới bóng cây trúc để uống rượu hoa vàng và thưởng trăng, rồi xuất khẩu thành thơ trong khi đã chếnh choáng hơi men. “Từ bỏ tất cả! Lên cung trăng đến cung Quảng Hàn với Hằng Nga!” - Đấy là nho sĩ nghĩ thế trong lúc say, chứ khi tỉnh mà nói vậy thì chẳng biết là khôn hay dại! Còn đối với thanh niên trong tuổi học thành tài thì Trung thu là tết của tương lai, ngày tết mở đầu cho kỳ đỗ đạt. “Kim thiềm” – cóc vàng, cóc ba chân trên mặt trăng, là biểu tượng cho sự đỗ đạt ở kỳ thi Hương và sự thăng chức. Cá chép cũng được xem là biểu tượng của sự thi đỗ. Cá chép nuốt trăng để hoàn thiện, mong có thể “vượt vũ môn” vào đầu hè tới. Qua được vũ môn thì biến thành rồng. Tương tự với các sĩ tử, khi đỗ đạt, cung vua hay “điện rồng” sẽ chào đón họ. Nói ngoài lề chứ, ad đi thi cô giáo cũng chúc vượt vũ môn hóa rồng. Mà rồng đâu chẳng thấy, chỉ thấy hóa rồ (năm 2018). Thôi lan man kể lể, quay lại bài viết, đêm Trung thu cũng là lúc ông bà cha mẹ bày lên bàn dành cho trẻ con những đồ vật hình trạng nguyên, tiến sĩ của khoa thi xưa để mong con cháu đỗ đạt, vinh quy bái tổ về làng.
Ta có thể thấy, tết Trung thu là tết của mọi người, mọi nhà. Nó là một ngày tết phức tạp nhưng thú vị, khiến mọi người đều quan tâm, sung sướng. Cắn nhẹ một miếng bánh vị trà xanh hoặc thập cẩm của Bếp Nhà Cuội rồi ngồi ngắm trăng tròn với gia đình người thân, tinh thần ấy đã làm trẻ lại và sinh động hóa những quan niệm và ước vọng của xã hội. Đó là gìn giữ, là phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc.
Cũng như ngoài thập cẩm ra thì người ta còn sáng tạo thêm nhiều loại nhân mới…
🙄
Tri thức trong bài viết được tham khảo và tóm lược từ bài viết của tác giả Nguyễn Văn Huyên trên tờ báo Pháp Hebdomadaire Illustré, số 108, 24/7/1942 và nhiều nguồn tổng hợp.
Hình ảnh: sưu tầm trên mạng.
Bài viết được hoàn thành vào hôm nay trời nắng chang chang mèo con đi học Quản trị Marketing chẳng mang thứ gì...
![🌝🌝🌝[HÔM NAY BẾP NHÀ CUỘI KHÔNG QUẢNG CÁO BÁNH, BẾP NHÀ CUỘI SẼ NÓI CHO BẠN VỀ TẾT TRUNG THU]---Tết Trung thu, sau quá tr...](https://img4.shops1000.com/618/677/123202706186774.jpg)
![👻[Cô hồn, covid, cô đơnTrong ba cô ấy, sợ hơn cô nào…?]💓💓Dịp Trung thu đến cũng đúng lúc trong lòng ...](https://img3.shops1000.com/075/646/110839180756460.jpg)
