22/10/2021
Bài dự thi Cuộc thi viết về câu chuyện du lịch “Quảng Trị trong tôi” năm 2021
► Tác phẩm dự thi: "Người nông dân và những điều trăn trở"
►Tác giả: Trần Thị Vui
►Mã số dự thi: 0006
--------------------------------------
Nếu đứng ở trên đồi Động Tri – Một sân bay dã chiến cũ của lính Mỹ trong trận chiến năm 1968, nhìn xuống Khe Sanh như một cái chảo khổng lồ. Từ ngày giành thắng lợi (9/7/1968) đến nay, mảnh đất này đang từng ngày thay da đổi thịt, núi đồi được phủ xanh với nhiều loại cây trồng, trong đó có cây hồ tiêu và cà phê là những loại cây không những xóa đói giảm nghèo mà còn mang lại nguồn thu nhập chính cho biết bao hộ dân nơi đây. Để đứng vững trên mảnh đất này, người nông dân đã phải đối mặt với bao khó khăn thách thức. Hãy cùng tôi đến với những người nông dân trồng cà phê ở Khe Sanh trước.
Với độ cao hơn 400 mét so với mực nước biển, hạt cà phê nơi đây đã xây dựng được thương hiệu riêng “Cà phê Khe Sanh”, thơm ngon không kém cà phê ở vùng Tây Nguyên. Bây giờ đang là tháng 8-9 âm lịch, sau những trận mưa kéo dài là những ngày nắng gắt. Người ta nói “nắng tháng 8 nám trái bưởi” quả không sai. Nắng hòa quyện với màu đỏ tươi của quả cà phê chín càng thêm rực rỡ. Hai bên con đường Hồ Chí Minh kéo dài từ Khe Sanh cho đến Hướng Phùng là những vườn cà phê nối đuôi nhau san sát, xen lẫn là những ngôi nhà khang trang. Người dân nơi đây chủ yếu là công nhân của Nông trường cà phê Khe Sanh cũ và một số từ Hải Lăng, Triệu Phong, Gio Linh … lên đây xây dựng vùng kinh tế mới, càng ngày càng đông. Vào sâu hai bên các sườn núi là người dân tộc Pa Cô – Vân Kiều.
Từ khoảng năm 1990 trở lại đây, thu nhập của người dân phụ thuộc vào nương rẫy nhờ cây cà phê chè là chính. Nhờ đi đúng hướng từ cây cà phê vối chuyển sang cây cà phê chè nên năng suất những năm đầu rất cao, hơn 20 tấn quả tươi trên 1 hecta. Những năm đó giá cả còn thấp khoảng 2.000-3.000 đồng/kg nhưng lúc đó giá chi phí, nhân công cũng như phân bón thấp nên người trồng vẫn có lãi. Cũng chính vì thế, diện tích cà phê ngày càng nhân rộng. Giá cao nhất là những năm 2012-2015 có lúc lên đến hơn 10.000 đồng/kg. Người nông dân phấn khởi vô cùng. Từ diện tích và sản lượng tăng lên, kéo theo đó, không ít những nhà máy mọc lên, có cả nhà máy xay cà phê quả tươi của Nhà nước và có cả tư nhân, thu hoạch và xay trong ngày nên chất lượng của cà phê được đảm bảo. Dừng chân ở nhà chị Dung anh Nông ở cây số 2 là một gia đình trồng nhiều cà phê, chị cho biết: Những năm trước, anh chị chỉ phụ thuộc vào cây cà phê cũng đủ chi phí trang trải cho cả năm, nuôi con ăn học đến nơi đến chốn.Tuy ngoài công chăm sóc và đầu tư phân bón, đến vụ còn phải thuê 5-7 nhân công ở trong nhà, lo cho họ ăn uống sinh hoạt và trả công từ 2-3 triệu đồng một tháng (hồi đó đồng tiền có giá nên ai cũng yên tâm thu hoạch xong mùa vụ mới về). Nhưng đến nay, chị cũng chuyển đổi một ít diện tích sang trồng cây ngắn ngày như lạc, nghệ, hoa … để thu nhập thêm. Khoảng 2 năm trở lại đây, đa số là thuê nhân công hái cân, cứ 2.000 đồng/kg, nhân công hái được bao nhiêu trả bấy nhiêu tùy theo sản phẩm, nhân công chủ yếu thuê từ các làng bản. Chị nói bữa nay làm ăn khó khăn hơn trước nhiều, chủ yếu là do giá cả xuống thấp, không ổn định. Trước đây nhiều nhà máy xay cà phê nhưng nay chỉ còn một số ít nhà máy của tư nhân, giá cả lên xuống theo thị trường, các nhà máy lớn đều đóng cửa do thua lỗ. Đến thăm nhà máy của chị Hằng ở xã Hướng Tân, chị tâm sự: “Đầu tư vào nhà máy nhiều lắm, ban đầu vốn không đủ phải vay ngân hàng, trước mùa vụ phải tu sửa, thay thế phụ tùng, rồi phải thuê nhân công, khi mua bán phải chuyển vào Tây Nguyên và phải có đầy đủ hợp đồng, đầy đủ số lượng, có khi vừa vận chuyển vào thì rớt giá đành nằm chờ vì không bán được, nói chung làm ăn cũng bấp bênh. Khi giá cà phê xuống thì người nông dân cũng không mấy mặn mà đầu tư chăm sóc nên diện tích và sản lượng ngày càng giảm. Người nông dân phải tự xoay xở kế sinh nhai. Không ít nhà còn nợ nần nhiều nhưng đi làm thuê thì làm gì còn dư nhiều để mà trả nợ, dẫn đến nợ vẫn hoàn nợ, mãi vẫn không trả hết … Thương hiệu cà phê Khe Sanh còn giữ được hay không phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Ngoài người nông dân, nhà máy, đầu ra sản phẩm….còn phụ thuộc vào sự quan tâm vào cuộc của chính quyền các cấp như khuyến khích, hỗ trợ người nông dân những lúc họ gặp khó khăn để học vững tâm đầu tư sản xuất. Chuyện cây cà phê là thế, cây hồ tiêu cũng gặp không ít những thăng trầm thử thách. Vài năm trước, từ năm 2013-2016, giá tiêu có lúc đến hơn 200.000 đồng/kg khô. Người dân chuyển đổi một số diện tích cây cà phê sang cây hồ tiêu cũng khá nhiều. Nhờ được tập huấn, áp dụng khoa học kỹ thuật từ các dự án, thêm vào đó, học hỏi kinh nghiệm từ một số bà con ở Tây nguyên ra nên cây hồ tiêu đa số phát triển nhanh, cho năng suất cao, đặc biệt ở Hướng Phùng, không hiểu một phần do chất đất hay khí hậu mà tiêu nơi đây sai quả lắm. Cây hồ tiêu yêu cầu phải có kỹ thuật chăm sóc cao, đúng thuốc, đúng bệnh, sợ nhất là cây bị nhiễm bệnh nấm, nó lây lan rất nhanh, đặc biệt là vào mùa mưa. Không chỉ ở Hướng Phùng mà vùng Tân Liên, Khe Sanh có nhiều vườn tiêu đẹp không kém như vườn anh Văn, anh Mười …. Trong một vụ các hộ này thu từ 1-2 tấn tiêu khô. Từ khi có dự án của nước ngoài về đầu tư thuốc bảo vệ thực vật và phổ biến áp dụng khoa học kỹ thuật thì người nông dân đã có thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm trồng và chăm sóc cây hồ tiêu, nhưng 2 năm trở lại đây giá cả xuống thấp nên nhiều vườn tiêu không được chăm sóc, từ đó bệnh chết nhanh, chết chậm hoành hành, rất khó vực lại được. Người Nông dân chỉ biết giá cả xuống thấp là do “cung vượt cầu” và do nhiều yếu tố khác như đại lý, thương lái thua lỗ. Họ không có tiền quay vòng khi hàng tồn kho. Chúng tôi chỉ biết trồng và chăm sóc rồi chờ thời cơ, khi đã bỏ ra vốn ban đầu để đầu tư và chăm sóc, để có một vườn tiêu kinh doanh chúng tôi phải trải qua biết bao gian khổ, ngoài hứng chịu những điều kiện thời tiết do biến đổi khí hậu, giá cả phân bón, phân bón kém chất lượng …Câu khẩu hiệu “được mùa mất giá”, là câu thường xuyên chúng tôi nghe nhưng biết làm sao bây giờ?. Mặc dầu vậy, nhưng họ vẫn cố bám đất của mình mặc dù giá cả có lên cao hay xuống thấp. Những cơn mưa bất chợt đã khiến mặt đất ướt đẫm, không đi dép được. Đất ở đây mến người lắm. Khi mùa mưa đến, nếu ai đến đây thì chắc chắn có dính một ít đất đỏ. Nếu mặc áo quần màu sáng phải ngâm lâu mới hết, nhưng khi nắng hửng lên, mặt đất lại ráo nhanh nên dễ dàng đi lại.
Bạn hãy thử đến đây một lần, đến với vùng đất đầy nắng và gió này, khi mùa xuân đến, ghé thăm những vườn tiêu đang đến mùa thu hoạch, lấp ló trong kẽ lá là những hạt tiêu màu xanh và đỏ xen lẫn, nghe líu lo tiếng chim chào mào tìm ăn quả chín, hay mùa thu đến thăm những vườn cà phê đang mùa thu hoạch, ăn những bữa ăn đạm bạc trên nương rẫy, tự tay hái những hạt cà phê căng tròn, chín đỏ, nghe tiếng hát từ những vườn cà phê hay tiếng còi xe của những người đi thu mua, tiếng cười đùa vui vẻ của những người đi hái cà phê… Một không khí rộn rã nhưng thật vui.
Mặc dù cuộc sống còn rất nhiều khó khăn nhưng với tình yêu quê hương và màu xanh của núi đồi, họ đang ngày đêm miệt mài cố gắng để cho mảnh đất này thêm khởi sắc.
-------------------------------------
Thông tin chi tiết Cuộc thi được đăng tải tại:
►Website IPA: https://ipa.quangtri.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien/tin-tuc-moi-nhat/ke-hoach-va-the-le-cuoc-thi-quang-tri-trong-toi-239.html
►Hoặc Website cuộc thi: https://quangtritrongtoi.com
►Hotline cuộc thi: 0912.995.005 (Ms. Phượng); 0916.011.268 (Ms. Hà Anh).
