20/10/2025
Imbangela yokuthi umuntu “aphathwe yisifo samathambo” incike ohlotsheni lwesifo lamathambo — kunezinhlobo eziningana, ngayinye ineimbangela nezingozi ezihlukile. Ngizokunikeza isifinyezo esicacile ngezinhlobo ezijwayelekile, imbangela/izingozi ezivame ukuzibangela, nokuthi ungakugwema kanjani noma nini okufanele uye kudokotela.
Izifo ezivamile zamathambo — imbangela nezingozi
1. Osteoporosis (amathambo abuthakathaka)
Imbangela: ukulahleka kwebhizinisi lamathambo ngokuhamba kwesikhathi (bone loss) — ngokuvamile ngenxa yokwehla kwamahomoni (ikakhulukazi emakhosikazini ngemva kokuphuma esibelethweni/menopause), ukuntuleka kwekhalishiyamu ne-vitamin D, ukusetshenziswa isikhathi eside kwe-steroid, imindeni enomlando we-osteoporosis, noma izifo ezithinta ama-hormone.
2. Osteoarthritis (ukugqwala kwemisipha namathambo emathangeni)
Imbangela/izingozi: ukuguga kwemvelo kwemathambo namathambo (wear-and-tear), ubuhlungu obalulekile noma ukulimala kwezinhlangothi, isisindo esingenamsebenzi (obesity), neminye imikhawulo yezemidlalo/imisebenzi ephazamisayo.
3. Osteomyelitis (ukutheleleka kwamathambo)
Imbangela: amagciwane (ngokuvamile i-Staphylococcus) angangena emathanjeni ngegazi, ngemuva kokulimala (fracture) noma emva kokuhlinzwa. Kungabangelwa yizilonda ezinzima noma izifo ezisabalala emzimbeni.
4. Rickets / Osteomalacia (amathambo abuthakathaka ezinganeni/abantu abadala ngenxa ye-vitamin D)
Imbangela: ukuntula i-vitamin D (okwenza kube nzima ukumunca ikhalishiyamu nephosphorus), okungadalwa ukushoda kokudla, ukungachithi isikhathi elanele elangeni, noma izinkinga zokumunca.
5. Cancer yamathambo (primary bone cancers; noma ukuhlasela kwamathambo okuvela kwezinye izindawo)
Imbangela: eziningi azaziwa; ezinye zihlotshaniswa nokushintsha kwezakhi zofuzo (mutations) ezenzeka empilweni, noma ezinye izingozi ezithile — kodwa kaningi kuyingxube yezici ongazilawuli.
Izingozi ezivamile eziyabangela izinkinga zamathambo
Ukuguga nokwehla kwamahomoni (ikakhulukazi emva kwe-menopause).
Ukuntuleka kwekhalishiyamu ne-vitamin D; ukungasebenzi kahle (sedentary lifestyle).
Ukusebenzisa imishanguzo ethinta amathambo (isib. ama-steroids isikhathi eside).
Ukushintsha kwegazi (imigodi yomndeni), ukugula kwe-autoimmune, noma izifo ezibangelwa amagciwane.
Ukulimala, ukweqisa umzimba (sports/imisakazo ephindaphindiwe), nokukhuluphala.
Nini okufanele uye kwabezempilakahle
Uma unezimpawu ezifana nobuhlungu obungapheli bamathambo noma imisipha, ukuguga okusheshayo kwamandla noma ukulunywa, ukuvuvukala noma ukushisa endaweni ethile (okungenzeka kutheleleke), noma uma uke waphuka ithambo kalula — funa usizo lwezokwelapha.
# tag whatsap number 0842046760
Nawa amakhambi angakusiza ukuthi usheshe ululame ubuyele esimeni sakho